Na Griekenland was Ierland het tweede Europese land dat te maken kreeg met een forse staatsschuld en een begrotingstekort. Ierland had in 2010 een begrotingstekort van ruim 30 procent, dat was ongeveer tien keer zoveel als toegestaan volgens de Europese regels van het Stabiliteits- en groeipact. Dit tekort werd mede veroorzaakt doordat de Ierse regering zich in 2009 en 2010 genoodzaakt zag een aantal banken van de ondergang te redden. Hiermee was een bedrag gemoeid van ongeveer 50 miljard euro.
Op 28 november 2010 werd bekend dat de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) Ierland met 85 miljard euro zullen steunen. Daarnaast maakten de Europese ministers van Financiën op 8 december 2010 bekend financiële steun te geven aan Ierland. In juli 2011 zijn de voorwaarden waaronder Ierland geld leent, versoepeld.
Inmiddels hebben ook Spanje, Portugal en Italië met financiële problemen te maken.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Voor de Ierse regering is het momenteel nog lastig om leningen aan te gaan, doordat het begrotingstekort nog aan de hoge kant is. Inmiddels ligt Ierland redelijk op schema met een begrotingstekort van 13,1% van het Bruto Binnenlands Product (cijfers Eurostat, april 2012). Daarnaast hoopt Ierland eind 2012 weer zelfstandig geld te kunnen lenen op de kapitaalmarkt.
De uitwerking van de financiële problemen van Ierland is echter niet beperkt gebleven tot binnen de Ierse landsgrenzen. Net als de Griekse tragedie heeft de situatie in Ierland namelijk het algemene vertrouwen in de euro geschaad, met een koersdaling van de euro als gevolg. Dat is op zich goed nieuws voor exporteurs, omdat goederen uit de eurozone hierdoor relatief goedkoper worden. Het is echter slecht nieuws voor importeurs aangezien producten die van buiten de eurozone geïmporteerd worden hierdoor juist duurder worden.
In Europa is daardoor een domino-effect ontstaan: inmiddels kampen ook andere zwakke eurolanden als Portugal, Spanje en Italië met economische problemen. Een opeenstapeling van omvallende eurolanden brengt de eurozone in zijn geheel in gevaar.
De Ierse regering heeft tot het laatst toe geprobeerd om te voorkomen dat gebruik moest worden gemaakt van het Europese steunpakket. Dit komt doordat de Ieren bang zijn om in een situatie terecht te komen die vergelijkbaar is met die van Griekenland. In mei 2010 heeft Griekenland een steunpakket moeten accepteren ter waarde van ongeveer 110 miljard euro. In ruil daarvoor hebben de EU en het IMF in grote mate zeggenschap gekregen over het financieel-economische beleid van de Grieken.
De regering in Dublin zag een dergelijke inbreuk op de financieel-economische soevereiniteit niet zitten. Toenmalig premier Brian Cowen liet op 17 november 2010 nog weten dat Ierland over voldoende eigen reserves beschikt om deze crisis het hoofd te kunnen bieden. Op 21 november 2010 bleek echter dat dit toch niet haalbaar was.
Op zondagavond 21 november 2010 heeft Ierland in overleg met de overige eurolanden besloten toch gebruik te maken van het aangeboden steunpakket. Een week later, op 28 november, bleek dat hiermee een bedrag is gemoeid van ongeveer 85 miljard euro, dat beschikbaar wordt gesteld door de EU, het IMF en Ierland zelf.
De verdeling van de bijdragen is als volgt:
-
-De eurolanden: 40 miljard euro
-
-IMF: 22,5 miljard euro
-
-Niet-eurolanden Verenigd Koninkrijk, Zweden en Denemarken: 5 miljard euro
-
-Ierland zelf: 17,5 miljard euro (uit kasreserves van de Ierse overheid en pensioenfondsen)
Dit betekent dat de noodlening uitgegeven door de EU en het IMF op 67,5 miljard euro staat. Dit bedrag komt in etappes beschikbaar. Het IMF en de EU hebben op 2 september geconcludeerd dat Ierland voldoet aan de voorwaardes voor een nieuwe etappe en maken 7,5 miljard euro uit de noodlening vrij.
De Nederlandse minister van Financiën Jan Kees de Jager i lichtte het besluit om Ierland te steunen toe: "We hebben ingegrepen omdat de Ierse problemen uitstralen op de rest van de eurozone. We laten zien dat we pal staan voor de euro."
Volgens de Europese Commissie zorgt de steun aan Ierland voor stabiliteit binnen de eurozone. Deze steun is hard nodig om de stijging van rentepercentages op staatsleningen voor Ierland en andere Europese landen met begrotingsproblemen een halt toe te roepen. Stabiliteit binnen de eurozone moet de vrees voor een domino-effect (het overslaan van de problemen naar meer landen) doen verminderen. De Europese Commissie is van mening dat de situatie in Ierland laat zien dat de EU sterker is wanneer lidstaten samenwerken. Europese samenwerking is nodig om toekomstige schuldencrises tegen te gaan.
In het Europees Parlement is voornamelijk positief gereageerd op de Europese steun aan Ierland. Europarlementariër Sophie In ’t Veld (ALDE/D66) beschouwde het eensgezinde en daadkrachtige optreden van Europese lidstaten als goed nieuws, maar riep Europese regeringen op verantwoordelijkheid te blijven dragen voor de euro. De Duitse Europarlementariër Sven Giegold (Groenen/EVA) pleitte voor het aanpakken van het lage winstbelastingpercentage voor internationale ondernemingen in Ierland, om zo oneerlijke concurrentie binnen de EU tegen te gaan.
Om het begrotingstekort te beteugelen heeft Ierland een omvangrijk pakket bezuinigingsmaatregelen aangekondigd. De belastingen gaan omhoog, waaronder ook de BTW. Er zal flink worden gekort in de sociale zekerheid. Zo gaat onder andere het minimumloon met meer dan 10 procent omlaag. Ook zullen er in de publieke sector veel banen verloren gaan.
De Ierse banken zullen meer geld moeten aantrekken. Zo moeten ze hun reserves aanvullen en opbouwen, en geld krijgen om weer uit te kunnen lenen aan bedrijven. Omdat met de herstructurering van de bankensector ook veel geld van de overheid is gemoeid - de vier grootste banken krijgen een noodlening van 24 miljard - zal de EU er scherp op toezien of er geen illegale staatssteun wordt gegeven.
Sommige Europese landen en Europarlementariërs vinden dat Ierland de lage belastingtarieven voor bedrijven zou moeten verhogen. De Ierse regering wil dat lage tarief ongemoeid laten. Toch heeft Ierland zich onder zware Europese druk bereid verklaard om mee te denken in de discussies over Europese regels voor vennootschapsbelasting, en niet alles onmiddellijk tegen te houden.
In een reactie op de aanhoudende problemen van Griekenland, die gebruik maken van eenzelfde noodlening als Ierland, verklaarde de Ierse regering eind mei 2011 dat het uitgesloten is dat Ierland een tweede noodlening zal moeten aanvragen. "We hebben onder alle omstandigheden voldoende geld van het IMF en de Europese instituties om vooruit te kunnen" aldus Micheal Noonan, de Ierse minister van Financiën.
De druk op Ierland is wel enigszins verlicht. Op de Eurotop van 21 juli 2011 is besloten de looptijd van de bestaande noodleningen te verlengen tot eind 2013, en de rente op die leningen te verlagen.
In januari 2012 haalde de Europese Unie via obligatieleningen met een lange looptijd van 30 jaar, 3 miljard aan steun op voor het noodfonds aan de eurolanden. Hiermee wordt de looptijd van de leningen aan Ierland langer, wat zou moeten helpen in het afbouwen van de schulden die Ierland heeft. Ook stelden de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds in januari hun verwachtingen over de Ierse groei naar beneden bij. Zij benadrukten dat het hervormingsprogramma volgens schema verloopt, maar dat de problemen nog niet zijn opgelost. De volgende termijn van de noodlening mag in ieder geval uitbetaald worden.
Op 31 mei 2012 houdt Ierland een referendum over de begrotingsafspraken die 25 EU-landen (Groot-Brittannië en Tsjechië gaven aan niet mee te doen) eind februari in het kader van het begrotingspact hebben gemaakt.
Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over de financiële situatie in Ierland. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger.
Tip: na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.
-
Het Europese noodfonds is geen permanente oplossing
De Europese Centrale Bank (ECB) moet stoppen met het overnemen van staatsleningen van eurolanden zoals Griekenland. Er bestaat een grote kans dat deze leningen nooit terugbetaald kunnen worden. De juiste oplossing zijn harde bezuinigingen, het aanpakken van begrotingstekorten, en het instellen van een automatisch sanctiemechanisme voor landen die zich niet aan de regels houden.
-
De EU moet het lage Ierse belastingpercentage voor de winst van internationale bedrijven verhogen.
Ierland heeft met het laagste winstbelastingpercentage voor buitenlandse ondernemingen in Europa sinds de jaren negentig veel internationale bedrijven naar het land getrokken. Nu Ierland onder een groot begrotingstekort lijdt, blijkt dit lage percentage niet te handhaven. Een verhoging van het Ierse belastingpercentage is niet alleen in het belang van het land zelf, maar ook eerlijker tegenover andere Europese landen.
-
Aan het lage winstbelastingpercentage dat Ierland op internationale bedrijven heft, moet niet getornd worden.
De aantrekkingskracht van Ierland op internationale bedrijven dat met behulp van het lage belastingpercentage is gecreëerd, vormt de hoeksteen van de Ierse economie. Een verhoging van de belasting zal ervoor zorgen dat grote ondernemingen Ierland zullen verlaten. Dit zal desastreuze gevolgen hebben voor het herstel van de Ierse economie, terwijl dat herstel zo belangrijk is voor het vertrouwen in de euro, en Ierland ook in de gelegenheid moet stellen de leningen terug te betalen.
Uw reactie
Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.
- Eurocrisis door begrotingstekort en staatsschuld eurolanden
- Begrotingstekort en staatsschuld Griekenland
- Begrotingstekort en staatsschuld Portugal
- Begrotingstekort Spanje
- Staatsschuld Italië
- Europees Monetair Fonds of noodfonds voor eurolanden
- Financieel toezicht
- Beleid coördinatie nationale economieën
