De vervoersnetwerken binnen Europa komen steeds verder onder druk te staan. Ondanks de financiële crisis is de verwachting dat de omvang van het transport van goederen en passagiers fors zal blijven groeien. De Europese Commissie probeert al vanaf het begin van deze eeuw steun te vinden voor een efficiënter transportbeleid, dat meer gebruik moet gaan maken van de mogelijkheden die de zee biedt. Deze maritieme snelwegen moeten niet alleen tegenwicht bieden aan de groeiende verkeerschaos, maar ook bijdragen aan een beter milieu en minder uitstoot van broeikasgassen.
De Europese lidstaten zijn over het algemeen enthousiast over de plannen van de Commissie. Maar in de praktijk blijkt, zoals vaker, dat er veel tegenstand overwonnen moet worden. Wil het nieuwe beleid daadwerkelijk succes hebben, dan moeten de lidstaten 'Europees' gaan denken. De nationale belangen in de vervoerssector zijn echter groot en de wens om zo veel mogelijk baas in eigen huis te blijven weegt zwaar in de discussies. Om de vaart er weer in te krijgen heeft de Commissie het Europees Parlement op 21 januari 2009 een nieuw overzicht gestuurd met daarin de strategische doelen en aanbevelingen voor het zeevervoersbeleid van de EU tot 2018. Waarom 2018? Omdat tegen die tijd de Europese economie volgens de Commissie hersteld moet zijn van de huidige financiële crisis.
Eén van deze strategische doelen is het realiseren van vier Europese zeeroutes voor het einde van 2013. Deze vier routes zouden als voorbeeld moeten dienen voor de gehele Europese maritieme transportsector.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Waar de Commissie naar toe wil is niet niks. Zij wil het liefst dat de volledige transportlijn, vanaf het moment dat een product de fabriek verlaat totdat het bij de consument belandt, op een nieuw denkspoor wordt gezet. Als alle transportstromen op elkaar worden afgestemd en er meer gebruik wordt gemaakt van de zee, is er veel winst te behalen op het gebied van efficiency en milieubeheersing. En dat niet alleen. Het zal ook de positie van de Europese handelsvloot versterken en daarmee de belangrijke rol die de Europese scheepvaart speelt in de wereldhandel over zee.
Ongeveer 80 procent van de wereldhandel verloopt over zee, en ruim 40 procent van de vrachtcapaciteit van de totale vloot wereldwijd, is in handen van Europese ondernemingen. In 2006 genereerde het transport van goederen en passagiers over zee maar liefst 24,6 miljard euro aan omzet en waren ruim 1,5 miljoen mensen direct of indirect werkzaam in de maritieme transportsector. Het is een van de strategische doelen van de Europese Commissie om deze vooraanstaande positie vast te houden. Hierbij geeft de Commissie er de voorkeur aan om niet de weg van de minste weerstand te bewandelen (veel staatssteun, goedkope arbeidskrachten etc.), maar deze doelstelling te behalen via kwaliteit en innovatie. Het is dan wel belangrijk dat de Europese Unie in internationale organisaties een vuist kan maken om eerlijke concurrentieverhoudingen af te dwingen en ook andere landen er toe aan te zetten meer rekening te houden met milieu en klimaat.
Om de snelwegen over zee rond Europa beter te benutten, is het zaak snelle en betrouwbare diensten aan te kunnen bieden. Het transport van groenten en fruit uit Spanje naar het Verenigd Koninkrijk en Ierland is over zee veel korter dan over de weg. Maar omdat het om bederfelijke waar gaat, mag er geen enkele vertraging in de vervoerslijn zitten. En daar schort het bijvoorbeeld aan bij de scheepvaart, waardoor het vervoer toch voornamelijk over de weg plaatsvindt.
Een belangrijk nadeel voor de korte vaart tussen Europese havens is dat dit vervoer wordt behandeld als transport van buiten de Unie. Er is nog geen sprake van een vrije transportmarkt over zee, zoals die wel bestaat over land. De Commissie wil die obstakels graag uit de weg ruimen, maar beseft dat dat niet ten koste mag gaan van de veiligheid en betrouwbaarheid van het transport. De Commissie wil dat onder andere bereiken door het inzetten van elektronische volgmiddelen, onder andere via satelliet, en het harmoniseren van de administratieve rompslomp zodat alles via één loket geregeld kan worden. De bedoeling is dat een verzending van begin tot eind op een betrouwbare manier gevolgd kan worden en dat een vrije transportmarkt over zee niet leidt tot meer (mensen)smokkel.
Aansluitend zullen de belangrijkste doorvoerhavens zich beter moeten inrichten op een vlotte verwerking van de goederen- en passagiersstromen. Dat vraagt om een geschikte infrastructuur die een snelle en doelmatige bediening van het achterland mogelijk maakt. Om ook op dit niveau de verstopping van het wegennet tegen te gaan, pleit de Commissie voor het gebruik van spoor- en binnenvaartverbindingen.
De Commissie hecht er veel belang aan de kennis bij de bouw van schepen te behouden en het vak van zeevarende te stimuleren. Er bestaat een groeiend tekort aan vakmensen, officieren en matrozen. Als dat tekort te groot wordt, kan dat het concurrentievermogen van de gehele maritieme industrie in Europa ernstig aantasten.
Een ander speerpunt is het milieuvriendelijker maken van het zeevervoer. De Commissie mikt op een afval- en emissievrij zeevervoer op de lange termijn. Dat betekent niet alleen een andere kijk op het bouwen van nieuwe schepen, maar ook een ander beleid aan de wal. Een voorbeeld is het voordelig aanbieden van elektriciteit aan schepen aan de kade, zodat deze het niet zelf hoeven op te wekken.
De Europese Commissie heeft aan de hand van bovenstaande plannen vier Europese zeeroutes aangewezen die moeten dienen als voorbeeld. Deze vier routes zijn:
-
-de Baltische Zee-route
-
-de West-Europese route (Atlantische Oceaan en de Noord Zee)
-
-de Zuidoost-Europese route (Adriatische Zee en de Ionische Zee)
-
-de Zuidwest-Europese route (het westelijke deel van de Middellandse Zee)
Het Europees Parlement heeft op 6 juli 2010 met de plannen ingestemd. De Raad van ministers gaf op 20 oktober 2010 haar goedkeuring.
Het plan is om deze vier routes per 2012 of 2013 (dat verschilt per route) gerealiseerd te hebben.
Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over de aanleg van snelwegen op zee. Uiteraard is bij alle standpunten wel een kanttekening te plaatsen, wat de discussie boeiend maar niet eenvoudiger maakt. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.
Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.
Een toename van het transport over zee zal het kwetsbare ecosysteem verder onder druk zetten. Naast de schadelijke effecten van overbevissing zal ook een toenemende verontreiniging zijn tol gaan eisen!
Door de snelwegen op het land minder te belasten kunnen snelwegen op zee bijdragen aan een oplossing voor het fileprobleem. Daarbij is transport over het water veel beter voor het milieu (minder uitstoot van CO2), waardoor in feite een win-win situatie ontstaat.
De snelwegen op zee zullen de Europese Unie in staat stellen om (nog) beter te kunnen concurreren met andere grote spelers in de wereldwijde handel. Een transportnetwerk te water biedt Europese havens de kans om havens in landen als China en de Verenigde Staten voor te blijven.
Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.
