Begin juni zijn de Europese Parlementsverkiezingen gehouden in de 27 lidstaten van de Europese Unie. Daarmee kwam er een eind aan het voorzitterschap van Hans-Gert Pöttering. De Duitse politicus van de Europese Volkspartij en de Europese Democraten (EVP/ED) nam in januari 2007 de voorzittershamer van het parlement over van de Spanjaard Josep Borrell Fontelles van de Sociaal Democraten (PES). De Poolse christen-democraat Jerzy Buzek (EVP) is op 14 juli 2009 gekozen tot zijn opvolger.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Europa heeft het werkzame leven van Pöttering van het begin af aan beheerst. Het begon in 1979, toen hij bij de eerste rechtstreekse verkiezingen van het Europees Parlement (EP) namens de Duitse Christendemocraten werd afgevaardigd naar Brussel. Voor Pötttering, toen 33, was het zijn eerste serieuze kennismaking met de politiek. Tot die tijd speelde zijn leven zich hoofdzakelijk in universitaire kringen af.
Na de verkiezingen van 2004 kwamen de twee grootste fracties in het Europees Parlement, EVP/ED en de PES, wederom overeen ‘de macht’ te delen. Borrell zou namens de Socialisten de eerste zittingsperiode van 2,5 jaar voor zijn rekening nemen en Pöttering namens de EVP/ED, de tweede helft (al was dat toen nog niet officieel bekend). Voor de Duitse Christendemocraat betekende dat een bekroning van meer dan 25 jaar inzet voor de Europese gedachte.
Bij zijn inauguratie was het Pöttering zelf die zijn gehoor erop attent op maakte dat hij een van zeven Europese Parlementsleden was die sinds 1979 onafgebroken lid waren van de Europese volksvertegenwoordiging. Toen telde het parlement nog 450 afgevaardigden, afkomstig uit negen lidstaten. Bij zijn aantreden was dat aantal gegroeid tot 785 leden uit 27 lidstaten.
Vanaf het begin liet de Duitse voorzitter er geen misverstand over bestaan dat hij een groot voorstander was van de Europese eenwording, maar dan wel zonder Turkije. Het einde van de opdeling in Europa met de toetreding van de voormalige Oostbloklanden tot de EU, noemde hij ,,het wonder van onze generatie’’. In zijn visie vormde de menselijke waardigheid een van de belangrijkste fundamenten voor dat verenigd Europa. Deze menselijke waarden, zo hield hij het Parlement voor, moesten over de gehele wereld verdedigd worden.
Vanuit die instelling was het dan ook niet verwonderlijk dat hij al bij zijn aantreden kritiek leverde op de Verenigde Staten, die met hun terroristengevangenis op Guantánamo Bay niet alleen inbreuk maakten op die menselijke waardigheid, maar ook op de internationale rechtsorde. Met de komst van een nieuwe Amerikaanse president zijn de dagen van Guantánamo geteld. Maar een andere voor Pöttering onverteerbare inbreuk op de rechtsorde, de moord op de Russische journaliste Anna Politkovskaja, blijft voorlopig onbestraft.
Zijn zorg voor de (internationale) rechtsorde en de menselijke waardigheid heeft voor een belangrijk deel het gezicht bepaald van het Europees Parlement dat Pöttering naar buiten uitstraalde. Of het nu ging om de geheime CIA-vluchten met vermeende terroristische verdachten, het conflict in Georgië, de mensenrechten in China of het conflict tussen de Palestijnen en Israël, altijd probeerde Pöttering zijn gesprekspartners er op zeer diplomatieke wijze van te overtuigen dat een vreedzame, menswaardige benadering van de problemen te verkiezen was boven harde confrontaties.
Een aardig voorbeeld van zijn fijnzinnige benadering van problematische situaties, was zijn repliek op een zeer omstreden toespraak van de nieuwe voorzitter van de EU, de Tsjechische president Vaclav Klaus. Tijdens zijn optreden voor het Europees Parlement uitte Klaus, van huis uit een euroscepticus, zware kritiek op het nieuwe Verdrag van Lissabon, dat de Europese Grondwet moet vervangen. Het nieuwe verdrag zou de het democratisch gat binnen Europa alleen maar vergroten, aldus de Tsjechische president.
Hoewel de uitspraken van Klaus volledig indruisten tegen de overtuiging van Pöttering en door sommige Europarlementariërs zelfs als onbeschoft werden ervaren, deed de parlementsvoorzitter het incident af met de woorden dat ,,de vrijheid van meningsuiting waar de heer Klaus nu gebruik van maakt, juist te danken is aan het feit dat wij in een Europese democratie leven waar iedereen voor zijn eigen mening mag uitkomen’’.
Terugkijkend hebben er tijdens het voorzitterschap van Pöttering een aantal belangrijke veranderingen en ontwikkelingen plaatsgevonden. De klimaatverandering is de afgelopen 2,5 jaar hoog op de Europese agenda komen te staan. De snelle aanvaarding van het 'energie en klimaat'-pakket door zowel het Europees Parlement als de Europese Raad hebben ervoor gezorgd dat Europa een betrouwbare gesprekspartner is geworden voor de klimaattop van Kopenhagen in december 2009. Ook op het gebied van de regulering van de financiële markten op Europees niveau en door het benadrukken van het belang van het Verdrag van Lissabon heeft het Europees Parlement van zich laten horen.
Onder Pöttering heeft het Europees Parlement geprobeerd zich zowel binnen als buiten de Europese lidstaten te profileren. Zo heeft het Parlement zich actiever ingezet om contacten te onderhouden met nationale parlementen, van zowel lidstaten als niet-lidstaten, is de voorzitter van het EP aanwezig bij vergaderingen van de G8 en neemt hij deel aan de vergaderingen van de Europese Raad. (Eerst mocht hij alleen de openingsspeech houden, maar was hij verder niet betrokken bij de vergaderingen.)
Niet alleen de externe relaties, maar ook de interne zaken van het EP zijn ten tijde van Pöttering onder handen genomen. Werkmethodes zijn gemoderniseerd en aangepast aan de nieuwe verhoudingen binnen het Europees Parlement, zoals het toegenomen aantal leden. Ook zijn de werkzaamheden van de parlementaire commissies gestroomlijnd en is de samenwerking tussen de verschillende commissies verbeterd. Daarnaast is de administratie van het EP onder handen genomen om de dagelijkse activiteiten van de Europarlementariërs te vergemakkelijken. De aandacht voor moderne communicatiemiddelen hebben er tot slot ook aan bijgedragen dat Europa en het Europees Parlement, dichter bij de burger zijn komen te staan, zoals Pöttering dat zich bij zijn aantreden had voorgenomen.
Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over het voorzitterschap van Pöttering, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.
Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.
-
Het voorzitterschap van Pöttering is succesvol geweest
Het fijnzinnige optreden van Hans-Gert Pöttering heeft het Europees Parlement geen windeireren gelegd. De toegankelijke, diplomatieke en eerlijke persoonlijkheid van de voorzitter heeft ertoe geleid dat vele discussies op een goede en zinnige manier werden afgerond en dat heikele punten als de uitspraken van president Klaus zonder al te veel vuurwerk werden afgesloten. Het Europees Parlement heeft aan Pöttering daarom een goede voorzitter gehad.
-
De voorzichtige aanpak van Pöttering heeft niet gewerkt
Wil het Europees Parlement zich sterk profileren, dan moet de voorzitter van deze instelling de confrontatie durven aan te gaan. Het Europees Parlement zou zich juist onverzettelijk moeten opstellen als het om mensenrechten gaat. Daarbij mogen sprekers die Europarlementariërs schofferen best hard worden aangepakt. Sussende woorden versterken het beeld van een zwak Europees Parlement.
-
Het is merkwaardig het voorzitterschap van het Europees Parlement op te knippen in twee termijnen
Door het voorzitterschap van het Europees Parlement niet synchroon te laten lopen met de zittingsperiode van het parlement zelf en het op te knippen in twee of meer afzonderlijke termijnen, kan de indruk gewekt worden dat de functie van voorzitter niet geheel democratisch toegewezen wordt. Omdat in plaats van de benoeming van slechts één voorzitter gekozen is voor een compromisvariant met meerdere personen aan het roer, lijkt het alsof achterkamertjespolitiek' de verkiezing van het voorzitterschap overheerst. Het zou daarom beter zijn de voorzitter voor een periode van vijf jaar te benoemen.
Uw reactie
Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.
