Het begrotingssaldo van een land geeft weer of dat land een overschot of een tekort heeft bij zijn overheidsuitgaven. Als de uitgaven in een bepaald jaar groter zijn dan de inkomsten, is er in dat jaar sprake van een tekort en groeit de staatsschuld. Het begrotingssaldo geeft dus een indicatie van de staat waarin het huishoudboekje van de overheid in een bepaald jaar verkeert.
Het is gebruikelijk dat het begrotingssaldo wordt gepresenteerd als percentage van het bruto binnenlands product (BBP). Zo wordt de omvang van het begrotingssaldo gerelateerd aan de omvang van de totale economie.
De lidstaten van de Europese Unie hebben afgesproken allemaal met eenzelfde definitie van het begrotingssaldo te werken. Ze noemen dit het EMU-saldo. Om precies te zijn is het EMU-saldo het vorderingensaldo van de totale overheid. Dit betekent dat niet alleen de financiën van de rijksoverheid meetellen voor het EMU-saldo, maar ook die van de decentrale overheden (zoals gemeenten, provincies en waterschappen) en premiegefinancierde sectoren als de sociale zekerheid en de zorg.
Om te voorkomen dat de overheidsfinanciën van EMU-landen ontsporen, is in het zogenaamde Stabiliteits- en Groeipact afgesproken dat het EMU-tekort maximaal 3% BBP mag bedragen. Van deze tekortnorm mag alleen onder bepaalde voorwaarden en onder bijzondere omstandigheden afgeweken worden.
Is Nederland nu het braafste jongetje van de klas op het gebied van de overheidsuitgaven? Laten we eens kijken naar het laatste jaar waarvoor realisatiecijfers van Eurostat beschikbaar zijn, 2008. In dat jaar had Nederland een begrotingsoverschot van 1% BBP. Keurig dus, maar toch waren er 5 EU-landen met een groter overschot. De Scandinavische EU-leden hadden de hoogste overschotten. Finland had zelfs een overschot van 4,2% BBP. Ierland daarentegen werd sterk getroffen door de kredietcrisis en kende het grootste EMU-tekort: 7,1% BBP. In 2006 had Ierland nog een overschot van 3% BBP.
Inmiddels hebben de overheidsfinanciën in Europa zwaar te lijden onder financiële tegenvallers als gevolg van de kredietcrisis. Een flink aantal landen zal de 3% tekortnorm in 2009 en/of 2010 waarschijnlijk overschrijden. Landen als Frankrijk, Spanje en Griekenland overkwam dat al in 2008. De komende jaren zal het beeld van de overheidsfinanciën er dus een stuk minder gunstig uitzien dan hoe de meest recente realisatiecijfers van Eurostat op dit moment kunnen laten zien.
Delen
