De belangrijkste industrielanden, verenigd in de G20, hebben begin april 2009 in Londen een krachtig, eensgezind signaal afgegeven dat het hun ernst is met de bestrijding van de huidige recessie. Zij werden het eens over een scherper toezicht op de financiële sector, een hardere aanpak van belastingparadijzen en maatregelen om protectionisme tegen te gaan. Maar de meest opvallende uitkomst was toch de steun aan het Internationale Monetaire Fonds (IMF), dat een belangrijke rol krijgt toebedeeld in het aanzwengelen van de mondiale economie.
Niet alleen krijgt het IMF veel meer financiële armslag, bijna 1000 miljard dollar, maar zal ook het bestuur van het fonds worden hervormd. En dat betekent geleidelijk het einde van de westerse dominantie in de besluitvorming van de zogeheten Bretton Woodsinstellingen (IMF/Wereldbank) over mondiale economische zaken en meer invloed van opkomende economische grootmachten als China, Brazilië en India.
Een grote wens van de nieuwe Amerikaanse president Barack Obama om de landen van de Europese Unie zover te krijgen dat ook zij nog eens vele extra miljarden zouden vrij maken voor het stimuleren van de economie, haalde het niet. De Duitse Bondskanselier Angela Merkel, die samen met de Franse president Nicolas Sarkozy het verzet tegen de Amerikaanse ideeën leidde, maakte duidelijk dat de Amerikaanse situatie niet te vergelijken was met die in Europa.
In juni en november 2010 werd de voortgang van de aanpak van de crisis besproken. In november 2010 spraken de G20-leiders af de regelgeving voor de financiële sector (het Basel III-akkoord) over te nemen.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
De wereldleiders slaagden er in 2009 niet in met concrete oplossingen te komen voor een van de meest heikele problemen van de huidige kredietcrisis, de zogeheten giftige leningen, die voor duizenden miljarden de bancaire balansen vervuilen. Het gezamenlijk communiqué dat de Britse gastheer premier Gordon Brown na de eendaagse top presenteerde, sprak alleen de intentie uit dit probleem aan te pakken. De wereldleiders werden het wel eens over een morele paragraaf, waarin de komst van een handvest over ‘duurzaam economisch handelen’ in het vooruitzicht wordt gesteld.
De bijeenkomst in Londen vormde het decor voor het eerste openbare en succesvolle optreden van Obama in Europa. De Amerikaanse president liet een geheel ander geluid horen dan zijn voorganger, George Bush. Hij toonde zich een voorstander van verzoening, van bruggen bouwen, niet iemand die zijn eigen zin wil doordrijven, maar iemand die open staat voor ideeën van anderen.
Het was ook Obama die ervoor zorgde dat de ontmoeting niet in mineur eindigde door een verschil van inzicht tussen Frankrijk en China over de aanpak van belastingparadijzen. Peking maakte zich zorgen over de positie van de financiële centra in Macau en Hong Kong. Maar door toedoen van de Amerikaanse president kwam er ruimte voor een compromis. Het leverde hem complimenten op voor zijn diplomatieke vaardigheden al zo vroeg op het internationale toneel.
De Amerikaanse president oogstte eveneens lof voor de wijze waarop hij de viering van de 60e verjaardag van de NAVO behoedde voor een diplomatieke crisis rond de opvolging van de vertrekkende secretaris-generaal, de Nederlander Jaap de Hoop Scheffer. De viering die daags na de top in Londen werd gehouden in het Franse Straatsburg en het Duitse Kehl, dreigde overschaduwd te worden door het verzet van Turkije tegen de voordracht van de Deense premier Anders Fogh Rasmussen.
Het imago van Rasmussen was in de ogen van de Turken besmeurd geraakt door de cartoonrel uit 2006. De premier nam het destijds op voor een Deense krant die een serie satirische tekeningen had geplaatst waarin de draak werd gestoken met de profeet Mohammed. De tekeningen zorgden in Islamitische landen voor veel verontwaardiging. Maar het was wederom Obama die erin slaagde de plooien glad te strijken en dit keer de Turken op andere gedachten te brengen, waardoor de tweedaagse viering alsnog met een feestelijke benoeming kon worden afgesloten.
Maar helemaal vlekkeloos verliep het Europese optreden van Obama toch ook weer niet. Toen hij na de NAVO-bijeenkomst aanschoof bij de EU-VS top in Praag, pleitte hij bij zijn gehoor voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Daar zou een belangrijk signaal van uitgaan voor de Islamitische wereld, stelde hij in zijn toespraak. Maar het ongevraagde advies leidde tot terughoudende reacties bij zowel de Duitse Bondskanselier Merkel als de Franse president Sarkozy. Sarkozy, die niets ziet in de toelating van Turkije, maakte direct duidelijk dat niet de VS, maar de EU bepaalt wie tot de Unie wordt toegelaten. Hij kreeg daarin onder meer bijval van de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen.
Op de vergadering van de G20 in september 2009 is besloten dat de twintig belangrijkste economieën ter wereld voortaan de taak op zich nemen om de wereldeconomie te coördineren. Deze taak was voorheen in handen van de G8, het overleg van de zeven grootste economieën plus Rusland. Deze nieuwe rolverdeling sluit aan op de wensen van opkomende economieën als Brazilië, China en India. Deze landen voelden zich altijd tekort gedaan door het feit dat zij niet mochten meepraten met de G8.
Tijdens de G20-top in juni 2010 spraken de deelnemers af dat de tekorten in de meest ontwikkelde landen in 2013 gehalveerd moeten zijn. Zij zullen vanaf 2016 hun schulden terugdringen. Er kon geen akkoord worden bereikt over een de invoering van een bankentaks. De G20 sprak af dat landen daar zelf over kunnen beslissen.
Op de G20-top in Seoul in november 2010 werd besloten de regelgeving voor de financiële sector, het Basel III-akkoord, over te nemen. Verder werd afgesproken gevaarlijke onevenwichtigheden in de economieën goed in de gaten te houden.
