Aanpak fiscale fraude met btw vraagt betere samenwerking - Hoofdinhoud

Belastingfraude levert de lidstaten van de Europese Unie jaarlijks een inkomstenverlies op van naar schatting 200 tot 250 miljard euro. Van alle vormen van fraude levert het gesjoemel met btw voor criminelen het meeste op. Volgens een ruwe schatting lopen de lidstaten van de EU jaarlijks 60 tot 100 miljard euro aan btw-inkomsten mis.

De Europese Commissie en het Europees Parlement wijzen erop dat belastingfraude niet alleen ernstige gevolgen heeft voor de nationale begrotingen van de lidstaten en de eigen middelen van de EU, maar dat het ook leidt tot oneerlijke concurrentie en daarmee tot een verstoring van het functioneren van de interne markt.

Zowel de lidstaten als Commissie en Parlement zijn inmiddels doordrongen van de ernst van de situatie. Ze proberen een strategie op te zetten voor een betere bestrijding van fiscale fraude. Eenvoudig is dat niet want diezelfde lidstaten zijn terughoudend om de zeggenschap over het eigen fiscale beleid te delen met Brussel.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Fraude met BTW
2. Strategie voor aanpak van fiscale fraude
3. Commissie komt eind 2011 met nieuwe prioriteiten

4. Argumenten in de discussie
5. Meer informatie

Het huidige btw-stelsel dat in 1993 werd ingevoerd is niet meer dan een tijdelijk compromis. Het is gebaseerd op gesplitste btw-afdrachten, waarbij in principe geldt dat de belasting in het land van levering betaald wordt. Bij intracommunautaire leveringen, dit betekent dat goederen door een ondernemer in het ene EU-land gekocht worden van een leverancier in een ander EU-land, en naar een derde EU-land verzonden worden, heeft de leverancier recht op aftrek. De belasting wordt dan al door de afnemer betaald.

Hier maken fraudeurs met nep-BV's misbruik van, vooral bij de handel in digitale producten. Het gaat in deze markt om relatief lichte goederen met een hoge waarde, denk bijvoorbeeld aan mobiele telefoons, mp3-spelers, digitale camera's en camcorders. Bij deze zogenaamde carrouselfraude wordt er geen btw betaald, maar wel btw teruggevorderd en wordt de truc herhaald door dezelfde goederen meerdere malen tussen lidstaten heen en weer te laten reizen.

Het Europees Parlement steunt de Commissie in haar poging het huidige btw-stelsel fundamenteel te wijzigen. Alleen de meest ideale oplossing, het gelijk maken of de zogenoemde harmonisatie van de btw-tarieven, zit er waarschijnlijk niet in.

De Commissie mikt daarom in eerste instantie op het verbeteren van de onderlinge samenwerking tussen de belasting- en douanediensten van de lidstaten. Een snellere en frequentere uitwisseling van informatie door middel van elektronische standaarddocumenten kan zorgen voor een tijdige opsporing van onregelmatigheden.

Verder zouden de lidstaten de aangifteverplichtingen van bedrijven kunnen verscherpen. De Commissie zou ook graag zien dat lidstaten ook de straffen bij vervolging van fraude beter op elkaar afstemmen. Een fundamentele wijziging van het btw-stelsel bij grensoverschrijdende goederenhandel binnen de EU zal echter nog de nodige tijd vergen.

De Commissie heeft twee alternatieve aanpassingen in gedachten:

• - 

  het verleggen van de betalingsverplichting van btw van de leverancier naar de (zakelijke) klant aan het einde van het handelstraject
• - 

  het vervangen van de btw-vrijstelling voor leveringen tussen lidstaten door een vast belastingtarief van 15 procent. Het verschil van deze heffing met de btw-heffing in het ontvangende land zou vervolgens via een soort ,,clearinghouse'' tussen beide lidstaten moeten worden gecompenseerd.

Op dit moment bestaat er bijvoorbeeld bij een algemene verleggingsregeling, waarbij de ontvangende ondernemer in plaats van de leverancier het btw-tarief moet bepalen, nog veel onduidelijkheid over het ontstaan van nieuwe vormen van fraude en de kosten van de overgang voor het bedrijfsleven.

Zodoende zijn de Europese Commissie en het Europees Parlement voorstander van het houden van een proefproject in een middelgrote lidstaat. Een dergelijk project zou zeker vijf jaar moeten duren, meent de Commissie. Het behouden van het huidige btw-stelsel en het daarnaast invoeren van een algemene verleggingsregeling wijst de Commissie vanwege de grote complexiteit nadrukkelijk af.

Het bewandelen van de andere weg, die van een belastingheffing op intracommunautaire leveringen ligt politiek zeer gevoelig. Lidstaten worden dan afhankelijk voor hun belastingopbrengsten van andere lidstaten. Wél zijn vrijwel alle partijen het erover eens dat de administratieve kosten voor het bedrijfsleven niet mogen stijgen. Ook mag het controlemechanisme van de overheid niet overbelast raken.

In december 2010 gaf de Europese Commissie het startschot voor een raadpleging over de toekomst van het btw-stelsel. Belangstellenden konden tot 31 mei 2011 feedback leveren aan de Commissie. Op 6 december 2011 presenteerde de Commissie de volgende drie overkoepelende doelstellingen voor een nieuw btw-stelsel:

• - 

  ten eerste moet het btw-stelsel eenvoudiger en transparanter worden zodat de administratieve lasten voor bedrijven worden verminderd en de grensoverschrijdende handel wordt bevorderd. De Commissie wil dit bereiken door het éénloketsysteem voor grensoverschrijdende transacties uit te breiden, btw-aangiften te standaardiseren en een centraal webportaal te creëren voor een gemakkelijke toegang tot alle nationale btw-stelsels
• - 

  de btw moet efficiënter worden door verbreding van de belastinggrondslagen en het beperken van het gebruik van verlaagde tarieven. Zo kunnen nieuwe inkomsten voor de lidstaten worden gegenereerd zonder dat tariefsverhogingen nodig zijn
• - 

  het enorme inkomstenverlies als gevolg van niet-geïnde btw en fraude moet een halt worden toegeroepen. In 2012 zal de Commissie een snel reactiemechanisme voorstellen zodat lidstaten beter kunnen reageren op vermoede fraude. Ook zal de Commissie onderzoeken of de huidige fraudebestrijdingsmechanismen moeten worden versterkt en of er een grensoverschrijdend auditteam in het leven kan worden geroepen om multilaterale controles te vergemakkelijken.      

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over de aanpak van fiscale fraude, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.