Veiligheid burgerluchtvaart - Hoofdinhoud

Het Europees Parlement heeft na een bijna twee jaar durend gevecht met de Europese Raad en de Europese Commissie meer te zeggen over nieuwe gemeenschappelijke maatregelen die Brussel wil nemen om de veiligheid van de burgerluchtvaart te bevorderen. De nieuwe bevoegdheden zijn opgenomen in een verordening van 11 maart 2008 op het gebied van veiligheid in de burgerluchtvaart. De nieuwe wetgeving moet de oude regelgeving uit 2002 vervangen, die werd ingevoerd naar aanleiding van de terroristische aanslagen in New York en Washington in september 2001.

Directe aanleiding tot de vasthoudendheid van het Parlement waren de zeer ingrijpende maatregelen die de Commissie in 2006 doorvoerde om het meenemen van vloeistoffen, crèmes en gels aan boord te beperken. Doel van de ingreep was te voorkomen dat terroristen  ogenschijnlijk onschuldige vloeistoffen aan boord konden mixen tot een explosief mengsel. De maatregelen leveren tot de dag van vandaag grote ergernis op en veel parlementariërs vragen zich af of de Commissie haar doel niet voorbij is geschoten.

Het Parlement had destijds niets in de melk te brokkelen bij het opstellen van de `vloeistofverordening'. Volgens de nieuwe wetgeving, die in maart door het Parlement werd goedgekeurd, kan de Commissie in de toekomst niet meer om het Parlement heen als zij dit soort veiligheidsmaatregelen wil introduceren. Bovendien verplicht de Commissie zich nieuwe maatregelen die directe gevolgen hebben voor passagiers duidelijk aan te kondigen.

Een ander compromis dat door het Parlement werd afgedwongen in de nieuwe verordening is de verplichting voor de lidstaten om de kosten van de veiligheidsmaatregelen voor de burgerluchtvaart inzichtelijk te maken en evenwichtig te verdelen over belastingbetaler en gebruikers. Bovendien mogen de bedragen die in rekening worden gebracht niet hoger zijn dan de werkelijk gemaakte kosten. De Commissie komt uiterlijk eind dit jaar met een rapport waarin transparantie en financiering van de veiligheid in de burgerluchtvaart verder wordt uitgewerkt.

Verder wordt de verordening aangescherpt op het terrein van selectie en training van veiligheidsagenten aan boord van vliegtuigen en het dragen van wapens. De verordening maakt het voor het eerst mogelijk dat de Commissie gemeenschappelijke regels kan stellen aan de veiligheid in de lucht. Tot nu toe waren de gemeenschappelijke maatregelen beperkt tot de grond. Het inzetten van veiligheidsagenten (air-marshalls) is vooral een tegemoetkoming aan de Verenigde Staten. Als deze agenten in burger al worden ingezet is het dan ook bijna alleen op vluchten naar de VS. Overigens bepaalt elke lidstaat zelf of en hoe vaak zij veiligheidsagenten in burger wil inzetten.

Tot slot werden Parlement en Commissie het ook eens over een vierde twistpunt; het beperken van de overlast door veiligheidscontroles van passagiers uit derde landen waar het beveiligingsbeleid overeenkomt met dat van de Europese Unie.

De nieuwe verordening moet het mogelijk maken sneller in te springen op veranderende omstandigheden en nieuwe technieken. Er is de Commissie veel aan gelegen te voorkomen dat veiligheidsmaatregelen als gevolg van terroristische dreigingen leiden tot oneerlijke concurrentie. Daarnaast zegt de Commissie er alles aan te willen doen om de overlast voor de passagier te beperken.

Eind 2009 trachtte een Nigeriaan op een vlucht van Schiphol naar de Verenigde Staten een KLM-toestel op te blazen. De veiligheid van de burgerluchtvaart stond onmiddellijk weer op de agenda. Met name de belangstelling voor de bodyscan steeg,  zodat meegedragen wapens en verboden stoffen opgespoord zouden kunnen worden. Verschillende landen, waaronder  Nederland, experimenteren daarmee, maar het Europees Parlement blijft sceptisch in verband met de privacy. Op 21 januari 2010 sloot de Raad van Ministers met de Verenigde Staten een akkoord om de beveiliging van luchthavens te verbeteren. In 2010 zal de Europese Commissie met een voorstel voor het gebruik van bodyscans komen. 

In april 2010 nam het Europees Parlement een aantal nieuwe maatregelen aan die de regelgeving voor veiligheid op luchthavens moeten versimpelen en stroomlijnen. Bovendien werd de deadline voor het opheffen van het vloeistoffenverbod vastgesteld op uiterlijk april 2013. De maatregelen, die ook moeten leiden tot eensluidende veiligheidsafspraken met derde landen, werden op 29 april 2010 van kracht. De Europese Commissie zal steekproefsgewijs controleren of luchthavens de afspraken nakomen.     

Overigens blijft het mogelijk voor lidstaten om strengere maatregelen te nemen als zij van mening zijn dat de terroristische dreiging bij hen groter is. Zij moeten dat echter wel aanmelden bij de Commissie en de maatregelen mogen niet discriminerend zijn of buiten proporties in verhouding tot de risico-analyse. Extra maatregelen die worden genomen bij een specifieke vlucht op een specifieke datum vallen buiten de meldingsplicht. Het plan om bodyscans in te voeren is door de Commissie in de ijskast gezet.

Op 1 mei 2011 traden afspraken tussen Europa en de VS in werking om op een ander gebied de veiligheid in de burgerluchtvaart te bevorderen. Het gaat dan om samenwerking bij en harmonisatie van regelgeving voor bijvoorbeeld het wederzijds erkennen van veiligheidscertificaten. Daarbij valt te denken aan de erkenning van luchtwaardigheidsbewijzen, en goedkeuring van producten voor de burgerluchtvaart en toezicht op onderhoudsactiviteiten.

Eind november 2011 heeft de Commissie een verordening gepubliceerd die de kwalificaties en medische eisen voor piloten harmoniseert. Door deze verordening, die op 8 april 2012 in werking treedt, kunnen piloten die hun vliegbrevet in één lidstaat hebben behaald, in de hele EU vliegen zonder aan extra eisen te moeten voldoen.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Argumenten in de discussie

2. Meer informatie

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over de veiligheid van de burgerluchtvaart, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie  te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.