Economische crisis

Handelaar op de beursvloer
Bron: euobserver.com

De wereldwijde economie verkeert sinds 2008 in zwaar weer. De eerste tekenen voor een recessie werden merkbaar in december 2007 toen de huizenmarkt in de Verenigde Staten instortte. Een groot aantal Amerikanen kon de maandelijkse hypotheeklasten niet langer opbrengen, waardoor enkele grote hypotheekbanken zoals Fannie Mae en Freddie Mac op het randje van een faillissement werden gebracht.

Al snel bleek dat deze gebeurtenissen zich niet tot de VS beperkten. Als gevolg van de sterke verbondenheid tussen de internationale financiële markten raakten banken in Europa en Azië in de loop van 2008 ook in de financiële moeilijkheden. Ook in deze werelddelen kelderden de beurskoersen vervolgens met ongekende snelheid.

Door de problemen bij de banken kwam ook het bedrijfsleven in de problemen. Bedrijven konden geen kredieten meer krijgen en het vertrouwen in de economie daalde. De kredietcrisis ontwikkelde zich tot een brede economische crisis.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Economische crisis in Europa

In november 2008 tekende zich een recessie af in de eurozone. In het vierde kwartaal van 2008 kromp de Europese economie gemiddeld met 1,2 procent, in het eerste kwartaal van 2009 zelfs met 2,8 procent. Vooral nieuwe lidstaten hadden zwaar te lijden onder de haperende wereldeconomie. In Slowakije, Letland en Litouwen bedroeg de economische krimp meer dan 10 procent.

Ook de werkloosheid binnen de Europese Unie nam gestaag toe. Deze loopt in Europa sterk uiteen; Spanje en Griekenland kennen de hoogste werkloosheid, die oploopt tot wel 25 procent van de beroepsbevolking. Vooral de jeugd wordt zwaar getroffen door de werkloosheid.

Net als in de Verenigde Staten kwamen ook in Europa een aantal grote banken in de problemen. Veel Europese banken hadden investeringen in risicovolle en complexe financiële producten, waarvan later bleek dat die minder waard waren dan was gedacht. Als gevolg daarvan leden banken als het Zwitserse UBS en het Nederlandse ING recordverliezen en moesten zij met steun van de overheid overeind gehouden worden. Het Engelse Northern Rock, de IJslandse Landsbanki, het Belgisch-Nederlandse Fortis en het Nederlandse ABN AMRO werden zelfs geheel genationaliseerd.

2.

Aanpak economische crisis in Europa

Sinds 2008 zijn er door de Europese instellingen verschillende maatregelen genomen om de eurocrisis tegen te gaan. De belangrijkste gebeurtenissen en de daarop volgende maatregelen in een (omgekeerd) chronologisch overzicht.

3.

Economische crisis in internationaal perspectief

Op 15 november 2008 vond in Washington een topontmoeting van de twintig machtigste industrielanden (G20) plaats. Tijdens deze ontmoeting werd door de deelnemende landen besproken hoe de economische crisis wereldwijd effectief kon worden aangepakt. Hieruit kwamen zes punten naar voren.

  • het IMF moest een versterkte centrale rol krijgen in het internationale financiële systeem;
  • er moest strenger internationaal toezicht komen op het naleven van wetten op financieel en fiscaal gebied;
  • belastingparadijzen werden taboe en boekhoudstandaarden moesten worden geharmoniseerd;
  • er moest een internationale gedragscode komen die de huidige 'graaicultuur' zou tegengaan;
  • er moest meer en beter toezicht komen op de wereldwijde bankensector;
  • het moest voorkomen worden dat landen protectionistische maatregelen nemen om de eigen industrie te beschermen.

De landen konden echter niet tot een gezamenlijk plan voor fiscale stimuleringsmaatregelen komen, zoals de door Europa gewenste belastingverlagingen en een verhoging van de overheidsuitgaven om de economie te stimuleren.

In april 2009 kwam de G20 opnieuw bij elkaar in Londen. Tijdens deze bijeenkomst werd besloten de middelen van het IMF te verdrievoudigen. Daarnaast werd 180 miljard euro voor nieuwe handelskredieten beschikbaar gesteld.

4.

Eurocrisis

Toen in 2009 de Europese economie weer langzaam aantrok, ontstond in Griekenland een nieuwe crisis: de eurocrisis. In de loop van 2010 nam het vertrouwen in de euro af omdat meerdere eurolanden bleken te kampen met grote tekorten op hun begroting en flinke staatsschulden. Vooral landen in Zuid-Europa en Ierland hadden grote financiële problemen. Door drastisch te bezuinigen, en in sommige gevallen met financiële steun van buitenaf, proberen deze landen hun huishoudboekje weer op orde te brengen en het vertrouwen in de euro te herstellen.

5.

Herstel

In 2014 zijn tekenen van herstel zichtbaar. Volgens de voorjaarsprognoses van de Europese Commissie is er in de Europese Unie sprake van een aanhoudend economisch herstel. De werkgelegenheidssituatie begint zich te stabiliseren, de tekorten zijn afgenomen en de investeringen veren op, aldus eurocommissaris Kallas.

6.

Meer informatie

Documenten

Delen

enveloppe

Terug naar boven