Tegelijk met het Verdrag van Lissabon trad op 1 december 2009 het Handvest van de Grondrechten in werking. Dit Handvest is een juridische bindende bijlage bij het Verdrag van Lissabon. De rechtskracht van het het Handvest is gelijk aan de rechtskracht van de Verdragen (VEU en VwEU). In 54 artikelen somt het Handvest zowel klassieke als sociale grondrechten op.
Een aantal van deze rechten zijn al afgedekt door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). In het Handvest staan ook nieuwe sociale grondrechten, zoals het recht op veilige arbeidsomstandigheden, het recht op dagelijkse en wekelijkse rusttijden en het recht op collectieve onderhandelingen over arbeidsovereenkomsten en, als die op niets uitlopen, op collectieve actie. Maar ook zaken als het recht op een gezond milieu, het recht op consumentenbescherming en het recht op zwangerschapsverlof en preventieve gezondheidszorg staan in het Handvest. Daarnaast wordt het te gelde maken van menselijke organen of het klonen van mensen verboden.
De burgers krijgen verder het recht op inzage in al hun persoonsgegevens en het recht die te rectificeren als ze niet kloppen. En zij hebben het recht overheden aan te spreken op de bescherming van hun persoonsgegevens. Nieuw is ook het recht op behoorlijk bestuur van de kant van de Europese instellingen, inclusief het recht op een schadevergoeding als de EU in gebreke is gebleven.
Het Handvest, dat niet meer dan 22 pagina's telt, is onderverdeeld in zeven hoofdstukken. Het begint met de bescherming van de menselijke waardigheid. Vervolgens komen de hoofdstukken over de vrijheden van de Europese burger aan de orde, het recht op gelijkheid, solidariteit, burgerschap en rechtspleging. Het document wordt afgesloten met enkele bepalingen over de uitleg en de toepassing van het Handvest.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Het Handvest werd op 12 december 2007 in Straatsburg plechtig ondertekend door de voorzitters van het Europees Parlement, de Europese Commissie en de Europese Raad. Een dag later ondertekenden in Lissabon alle leiders van de Unie het Hervormingsverdrag, dat in de plaats is gekomen van de zo omstreden Europese Grondwet. Nederland, dat samen met Frankrijk via een referendum de grondwet liet sneuvelen, heeft er vrede mee dat het Handvest als een juridisch bindende bijlage in het verdrag is opgenomen. Volgens het kabinet-Balkenende IV was dat nodig om te voorkomen dat het Hervormingsverdrag weer constitutionele trekjes ging vertonen.
Nederland is ook niet bang dat het EVRM en het Handvest elkaar bijten. In het Handvest is een clausule opgenomen die ervoor moet zorgen dat bepalingen die in beide verdragen met elkaar overeenkomen, op dezelfde manier door de hoven van Straatsburg (Europees Hof voor de Rechten van de Mens) en Luxemburg (Hof van Justitie) worden uitgelegd.
Niet alle lidstaten waren blij met het Handvest. Zo hebben het Verenigd Koninkrijk en Polen een zogeheten 'opt-out' bedongen. Deze twee landen hoeven zich niet gebonden te voelen aan het Handvest. Groot Brittannië is vooral beducht voor de uitleg die het Europese Hof van Justitie straks gaat geven aan bepalingen van het Handvest over bijvoorbeeld de rechten van werknemers en vakbonden. Polen is weer bang dat het Handvest te veel ruimte zal bieden voor een liberale benadering van ethische onderwerpen.
Dat de tegenstand beperkt bleef tot twee lidstaten (en 85 Europarlementariërs), heeft vooral te maken met de geringe reikwijdte van het Handvest. Een burger kan zijn rechten alleen bij de rechter afdwingen als het gaat om wetgeving die door de Europese Unie in gang is gezet. Pure nationale wet- en regelgeving vallen niet onder de werking van het Handvest.
Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over globalisering, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.
Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.
-
De EU had beter kunnen volstaan met het EVRM
De Europese Unie had zich de moeite van het Handvest en de discussies daarover kunnen besparen door zich aan te sluiten bij het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens.
-
Het Handvest biedt de burger meer mogelijkheden zich te weer te stellen tegen 'nieuwe' aantastingen van zijn grondrechten
Het Handvest biedt de burger meer mogelijkheden zich te weer te stellen tegen aantasting van zijn grondrechten die het gevolg is van de introductie van nieuwe technieken en een verzakelijking van de samenleving.
Uw reactie
Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.
