Europese luchtvaartmaatschappijen hoefden zich lange tijd niet al te veel aan te trekken van de uitstoot van broeikasgassen door hun vliegtuigen. Maar dat is binnenkort voorbij.
Vanaf 2012 worden maatschappijen aangeslagen voor de uitstoot van CO2 van hun toestellen. De Europese Commissie vindt dat ook de luchtvaart zijn steentje bij moet dragen aan het behalen van de doelstellingen van het Verdrag van Kyoto. Ook vindt de Commissie dat luchtvaart moet worden opgenomen in de opvolger van het Kyoto-verdrag. Tot nu toe golden deze doelstellingen, die een terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen beogen, alleen voor industriële ondernemingen op de grond.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Uit berekeningen van de Commissie is gebleken dat de luchtvaart momenteel de snelst groeiende vervuiler is in termen van broeikasgassen. Hoewel het aandeel van luchtvaartondernemingen in de totale uitstoot relatief gering is, naar schatting 3 procent, zijn de emissies sinds het ijkjaar 1990 met maar liefst 87 procent gestegen. De Commissie verwacht dat als hiertegen niet wordt opgetreden, de uitstoot in 2020 zal zijn verdubbeld vergeleken met het huidige niveau. Een dergelijke vervuiling zal het de Europese Unie veel lastiger maken om de doelstelling een vermindering van de totale uitstoot met 20 procent in 2020 vergeleken met 1990 te kunnen halen.
De voorstellen van de Commissie beogen tegen 2020 de jaarlijkse uitstoot van CO2 door vliegtuigen met meer dan 180 miljoen ton te verminderen. Volgens de Britse oud-minister voor Klimaat en Milieu, Ian Pearson, is die besparing te vergelijken met het effect van een rijverbod van een jaar voor al het wegvervoer in het Verenigd Koninkrijk.
Eind juni 2008 hebben de EU-lidstaten besloten om de luchtvaartmaatschappijen op te nemen in het systeem voor de handel in emissierechten (ETS). Het Europees Parlement heeft hier begin juli 2008 mee ingestemd. Dit systeem bevoordeelt schone industrieën en ondernemingen die een deel van hun vermogen investeren in schone technologieën en projecten elders in Europa of de wereld. Het principe is als volgt: bedrijven krijgen een bepaalde percentage van de totale emissierechten voor hun sector gratis toegekend. Als ze minder vervuilen dan is toegestaan, houden ze emissierechten over. Deze overgebleven emissierechten kunnen ze verkopen aan bedrijven die 'vuiler' zijn, en dus emissierechten tekort komen. Daarnaast kan de EU de totale hoeveelheid periodiek uit te geven emissierechten geleidelijk beperken, om de Kyoto-doelstellingen niet in gevaar te brengen.
Op 26 September 2011 heeft de Commissie de specifieke regelingen voor 2012 bekend gemaakt. Vanaf dan wordt 85% van de luchtvaart-emissierechten gratis beschikbaar gesteld door de EU. Voor de rest zullen de luchtvaartmaatschappijen moeten gaan betalen. Na verloop van tijd wordt dit percentage terug gebracht naar 82%. Vanaf 2013 zal 3% van deze rechten gereserveerd worden voor nieuwe en snelgroeiende maatschappijen.
De Internationale Organisatie voor de Luchtvaart (IATA) is fel tegen de plannen van de Europese Commissie. De luchtvaartindustrie kampt met een crisis vanwege hoge benzineprijzen. Door de Europese plannen voor de emissiehandel zou de luchtvaartindustrie het nog moeilijker krijgen volgens de IATA. Verder stelt de organisatie dat het opnemen van de luchtvaartindustrie in het systeem voor de handel in emissierechten geen positief effect zal hebben op het milieu. Alleen door te investeren in innovatie en gerichte politieke maatregelen kan de hoge CO2-uitstoot worden tegengegaan. De IATA verwacht bovendien dat de Europese plannen zullen leiden tot een internationale juridische chaos doordat de niet-EU-landen ook worden betrokken bij het emissiehandelssysteem.
De Commissie en het Europees Parlement wilden het systeem in 2011 van kracht laten gaan voor alle vluchten binnen het grondgebied van de EU. De lidstaten hielden echter vast aan 2012.
Het Chinese Verbond van Luchtvervoer maakte op 5 januari 2012 bekend dat Chinese luchtvaartondernemingen de heffing niet zullen betalen en dat wellicht tegenmaatregelen genomen zullen worden.
Het Europees Parlement steunde de Commissie in zijn plannen om de luchtvaart te betrekken bij de emissiehandel, maar wilde dat de Commissie nog een stap verder ging. Het EP had het voorstel daarom op een aantal punten aangepast:
-
-De aan vliegtuigexploitanten toe te wijzen emissierechten moesten 90% bedragen van de gemiddelde jaarlijkse luchtvaartemissies in de periode 2004-2006. Dat zou minder zijn dan wat de Europese Commissie voorstelde (100%), maar wel meer dan het voorstel van de parlementaire commissie (75%).
-
-De richtlijn moest vanaf 2011 van toepassing zijn, zowel op vluchten binnen de EU als ook op vluchten tussen de EU en derde landen. De Europese Commissie wilde dat laatste pas in 2012 in laten gaan.
-
-75% van de emissierechten moest gratis verstrekt worden; 25% geveild.
-
-De ontheffing die de Commissie wilde verlenen aan overheids- en militaire vluchten zou vervallen, omdat overheden juist het goede voorbeeld zouden moeten geven.
Het uiteindelijke compromis-besluit wijkt op enkele punten af van het voorstel van het Europees Parlement:
-
-het systeem wordt ingevoerd in 2012, een jaar later dan het EP wilde.
-
-het systeem geldt voor alle vluchten naar en van Europese luchthavens, dus ook buitenlandse vluchten.
-
-vanaf 2012 mag de uitstoot niet toenemen; het EP wilde een reductie tot 90 procent.
-
-85 procent van de uitstootrechten wordt gratis weggegeven aan de luchtvaartsector en 15 procent wordt geveild. Het EP wilde 25 procent van de uitstootrechten veilen.
Het compromis wacht nu op formele goedkeuring door de Raad.
In oktober 2010 bereikte de Europese Commissie tijdens een congres van de VN-burgerluchtvaartorganisatie ICAO overeenstemming over deelname van niet-EU-landen aan het Europese emissiehandelssysteem. Luchtvaartbedrijven uit landen die niet tot de EU behoren moeten vanaf 2012 betalen voor emissie van CO2 door vliegtuigen die van of naar de Europese Unie vliegen. Tot 2020 krijgen ze nog korting. Na 2020 moeten vliegtuigen bovendien jaarlijks 2 procent minder brandstof gaan gebruiken.
Landen als de VS, Canada en Mexico hebben zich lange tijd verzet tegen opname van niet-EU-landen in het emissiehandelssysteem, maar hebben nu toch ingestemd. Eurocommissaris Connie Hedegaard reageerde gematigd positief: 'Het akkoord is niet zo ambitieus als Europa denkt dat het zou moeten zijn.' Tegelijkertijd was ze tevreden dat werd erkend dat Europa ambitieuzere maatregelen mag invoeren dan anderen op dit gebied.
Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen hebben hun verplichte deelname aan het systeem aangevochten bij het Europese Hof van Justitie. Op 6 oktober adviseerde de Advocaat-Generaal bij het Hof dat het nieuwe Europese emissiehandelssysteem niet in strijd is met internationale regelgeving. Op 21 december 2011 bepaalde het Europese Hof van Justitie dat de Europese Unie op 1 januari 2012 het systeem voor het aanslaan van de luchtvaart mag invoeren. Volgens het Hof druist het handelssysteem voor CO2-uitstoot niet in tegen internationale regels.
Hieronder staan een aantal argumenten, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.
Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.
-
Emissiehandel verzwakt de concurrentiepositie van de Europese luchtvaart
De plannen van de Commissie verzwakken de concurrentiepositie van Europese vliegtuigmaatschappijen omdat ondernemingen uit derde landen zich krachtens het Verdrag van Chicago niet aan de regeling hoeven te houden.
-
Buitenlandse maatschappijen zouden Europa kunnen gaan mijden
Het voorstel van de Commissie kan er toe leiden dat buitenlandse luchtvaartmaatschappijen liever omvliegen ten koste van meer CO2-uitstoot dan een tussenstop te maken in Europa.
-
Emissiehandel heeft weinig zin; verhoging van de efficiëntie is beter
De toepassing van emissierechten zet te weinig zoden aan de dijk. De Commissie zou ook naar maatregelen moeten kijken om de meest vervuilende vliegbewegingen aanvliegen, landen, taxiën en starten efficiënter te laten verlopen.
-
Vervuilende maatschappijen riskeren consumentenboycots
Luchtvaartmaatschappijen die zich niets of weinig aantrekken van de gevolgen van de uitstoot van CO2 gaan steeds meer last krijgen van consumentenorganisaties die zullen oproepen tot een boycot van deze ondernemingen
-
Emissiehandel voor de luchtvaart voorkomt oneerlijke concurrentie
Als industrieën op de grond wel geconfronteerd worden met emissiehandel maar vliegtuigmaatschappijen niet, is sprake van oneerlijke concurrentie. Voor de luchtvaart moet daarom geen uitzondering worden gemaakt
Uw reactie
Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.
