Laatste nieuws: 

Burgerforum kiesstelsel

Het Burgerforum kiesstelsel werd ingesteld door minister Pechtold en had 140 leden onder voorzitterschap van Jacobine Geel. De Nationale conventie adviseerde in september 2006 om te experimenteren met de instelling van burgerfora die burgers een rol geven in de beleidsvoorbereidende fase.

In november 2006 adviseerde het burgerforum kiesstelsel om kiezers voortaan te laten stemmen op ofwel een partij, ofwel een specifieke kandidaat. De evenredige vertegenwoordiging moest gehandhaafd blijven, maar de voorkeurdrempel moest verdwijnen. Ook beval het burgerforum aan restzetels voortaan te verdelen volgens de methode van de grootste overschotten.

In april 2008 liet het kabinet-Balkenende IV weten geen reden te zien om het advies van het Burgerforum over te nemen.

Letterlijke tekst (PDF)

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Aanbevelingen

Het burgerforum kiesstelsel deed de volgende aanbevelingen:

  • invoering van een stelsel van evenredige vertegenwoordiging waarbij de kiezer één stem uitbrengt op ofwel de partij van zijn keuze, ofwel op een kandidaat van zijn keuze;
  • verdeling van restzetels volgens de methode van de grootste overschotten.

Aanbeveling 1: stem op partij of op kandidaat

De gedachte van het burgerforum was dat een kiezer bij een stem op een partij aangeeft dat hij de ideeën van die partij steunt en bovendien vertrouwen heeft in de door die partij opgestelde lijstvolgorde. Bij een voorkeurstem geeft de kiezer volgens het burgerforum gericht aan dat hij een bepaalde kandidaat graag in de Tweede Kamer ziet. De voorkeurdrempel (in het bestaande kiesstelsel 25 procent van de kiesdeler) zou in het voorstel van het burgerforum komen te vervallen.

Ieder Kamerlid zou volgens het burgerforum een persoonlijk mandaat krijgen: ofwel rechtstreeks van de kiezer op basis van voorkeurstemmen, ofwel indirect op basis van partijstemmen.

De verdeling van de zetels gaat volgens het voorstel als volgt. Stel een partij haalt bij de verkiezingen X zetels, en Y% van de kiezers die daarvoor hebben gezorgd hebben op de partij gestemd en 100%-Y% hebben op een persoon van die partij gestemd. De eerste Y% * X zetels zouden dan aan de eerste Y% * X kandidaten op de kandidatenlijst van de partij worden toegewezen.

De resterende (100%-Y%)*X zetels worden aan de resterende kandidaten op de kandidatenlijst toebedeeld op volgorde van het aantal voorkeurstemmen.

Aanbeveling 2: verdeling restzetels

Volgens het burgerforum kiesstelsel is de bestaande methode van restzetelverdeling, volgens de methode van de grootste gemiddelden, teveel in het voordeel van de grote partijen. Het burgerforum heeft daarom aanbevolen de methode van de grootste overschotten te gaan gebruiken. Volgens het burgerforum is de signaalfunctie van kleine partijen belangrijker dan de versterking van de machtspositie van grote partijen.

2.

Uitgangspunten burgerforum

Het burgerforum kiesstelsel formuleerde als uitgangspunten waaraan een ander kiesstelsel zou moeten voldoen:

  • meer invloed voor de kiezer in plaats van voor de politieke partijen die de volgorde van de kandidatenlijst bepalen;
  • eenvoud en begrijpelijkheid;
  • handhaving van de evenredige vertegenwoordiging met het oog op laagdrempelige toegang tot de Tweede Kamer en pluriformiteit;
  • kwaliteit van de Kamerleden in de vorm van inhoudelijke deskundigheid in combinatie met goede communicatieve vaardigheden;
  • goede afspiegeling in de Kamer van geslacht, etniciteit en regio.

3.

Sterkte/zwakte-analyse bestaande kiesstelsel

Het burgerforum kiesstelsel zag als sterke punten van het bestaande kiesstelsel:

  • evenredigheid en het grote aantal partijen;
  • het hele land vormt één district;
  • het open lijstenstelsel;
  • de lage kiesdrempel;
  • het bestaan van coalitieregeringen.

Het burgerforum noemde als zwakke punten van het bestaande kiesstelsel:

  • weinig invloed van de kiezer op wie er in de Kamer komen;
  • afsplitsingen in de Kamer;
  • geen invloed van de kiezer op coalitievorming;
  • veel Kamerleden zonder eigen kiezersmandaat (meelifters op populariteit van de lijsttrekker);
  • grote afstand tussen Kamerleden en burgers.

4.

Instelling en taakopdracht

Het burgerforum kiesstelsel werd ingesteld door minister Pechtold. De leden van het burgerforum hadden de opdracht om te onderzoeken wat in hun ogen het meest geschikte kiesstelsel zou zijn voor de Tweede Kamer. Het onderzoek moest uitmonden in een beargumenteerd verslag.

Het onderzoek van het burgerforum mocht alleen gaan over het kiesstelsel voor de Tweede Kamer, maar aan het forum waren geen criteria meegegeven waaraan het kiesstelsel moest voldoen. Het voorstel voor een nieuw kiesstelsel hoefde dus niet per se binnen de huidige Grondwet realiseerbaar te zijn.

Het burgerforum werd op 24 maart 2006 geïnstalleerd.

5.

Werkwijze

Het burgerforum was onafhankelijk en mocht zijn eigen werkwijze bepalen. Op voorstel van minister Pechtold verliepen de werkzaamheden in drie fases. De eerste fase was de scholingsfase: de leden van het forum worden geïnformeerd over kiesstelsels.

In de tweede fase luisterden de leden van het burgerforum naar de mening van andere Nederlanders over het huidige kiesstelsel en mogelijke verbeteringen. In de derde en laatste fase formuleerde het burgerforum het advies aan het kabinet.

6.

Samenstelling

Het burgerforum was op een bijzondere manier samengesteld. Uitgangspunt was dat iedere kiesgerechtigde voor de Tweede Kamer in principe deel uit moest kunnen maken van het forum.

De selectie van de leden ging als volgt:

  • uit het bestand van de Gemeentelijke Basis Administratie is een willekeurige selectie gemaakt van 100.000 kiezers;
  • op 4 februari 2006 kregen 50.000 kiesgerechtigden een uitnodiging om zich op te geven voor een informatiebijeenkomst over het burgerforum;
  • bijna 4000 mensen meldden zich aan voor de uiteindelijk 9 informatiebijeenkomsten; dit was meer dan verwacht;
  • de informatiebijeenkomsten zijn bezocht door ongeveer 3000 mensen, waarvan ruim 1700 zich kandidaat stelden voor het forum;
  • op 14 maart 2006 zijn de 140 leden van het burgerforum door loting aangewezen. De loting was zodanig vorm gegeven dat er evenveel mannen als vrouwen in het forum zitten en de verdeling over de provincies min of meer evenredig is aan de inwoneraantallen.

Voorzitter van het burgerforum was drs. Jacobine Geel. Zij is theoloog, televisiepresentator en ambassadeur van de ontwikkelingsorganisatie ICCO. Mevrouw Geel verwierf onder meer bekendheid met haar inhoudelijke commentaren bij kerkelijke plechtigheden van het Koninklijk Huis. De voorzitter van het burgerforum werd vooraf door minister Pechtold benoemd.

7.

Voorgeschiedenis

De discussie over vernieuwing van het kiesstelsel onder het kabinet-Balkenende II leidde niet of nauwelijks tot concrete resultaten. Minister Pechtold stelde daarom in de zomer 2005 een burgerforum in dat het kabinet vóór 1 november 2006 moest adviseren over eventuele wijzigingen. Volgens het kabinet waren parlementariërs die onder een bepaald kiesstelsel zijn gekozen, niet snel te overtuigen van de wenselijkheid van een nieuw kiesstelsel. Het burgerforum moest de impasse doorbreken.

Het idee voor een burgerforum werd gelanceerd in de democratische vernieuwingsagenda van minister Pechtold.

Meer over

8.

Burgerforum in Canada

Het burgerforum is ingesteld naar Canadees voorbeeld. In de Canadese deelstaat British Columbia heeft een uit burgers samengestelde Citizens' Assembly een voorstel gedaan voor een nieuw kiesstelsel. Hierover is op 17 mei 2005 een referendum gehouden tijdens de algemene verkiezingen. Het voorstel haalde overigens niet de vereiste meerderheid in dit referendum.

Externe link


Meer over

Delen

enveloppe

Terug naar boven