Hans Blokland: water is belangrijker dan olie
De Europese Unie is zich steeds meer bewust van het belang van schoon water. Maar schone rivieren, kustwateren en waterbekkens staan soms op gespannen voet met de ontwikkeling van een land. Industrie, landbouw, maar ook de steeds verder uitdijende stedelijke agglomeraties zijn notoire vervuilers van oppervlaktewateren.
Vooral chemische verontreiniging kan grote schade aanrichten aan ecosystemen in het water, maar ook op het land. Sommige giftige stoffen hopen zich op in de voedselketen en leveren gevaar op voor mens en dier via het eten van bij voorbeeld vis en schaaldieren.
Sinds de jaren tachtig probeert de Europese gemeenschap via wet- en regelgeving de chemische verontreiniging van haar oppervlaktewateren onder controle te krijgen. Maar dat is een moeizaam, ingewikkeld en kostbaar proces, waarbij vaak grote economische belangen zijn gemoeid. Het verbieden van het gebruik van bepaalde stoffen, bij voorbeeld in de landbouw of industrie, het zuiveren van afvalwater aan de bron, het zijn kostbare ingrepen in het economisch verkeer van de lidstaten. Verder is het niet eenvoudig vast te stellen welke stoffen en in welke hoeveelheden een duidelijk gevaar opleveren voor het milieu en de gezondheid van de mens. Sommige stoffen die als giftig worden beschouwd komen ook gewoon in de natuur voor.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
De eerste stappen om milieudoelen te stellen voor gevaarlijke verontreinigende stoffen werden tussen 1982 en 1990 gezet. Via verschillende richtlijnen werden achttien risicovolle stoffen aangepakt. In 2000 besloot de Europese Unie tot een breed kader voor een gemeenschappelijk waterbeleid, de kaderrichtlijn water (KRW). De bedoeling is dat de lidstaten de milieukwaliteitsdoelen uit deze richtlijn in 2015 hebben gehaald.
Onderdeel van de richtlijn is een alomvattende strategie voor de verdere bestrijding van de vervuiling van de Europese wateren. De eerste stap in het nieuwe beleid is het opstellen van milieukwaliteitsnormen (MKN) die een hoog beschermingsniveau moeten bieden tegen de risico's van gevaarlijke stoffen. In totaal gaat het om 41 soorten pesticiden (chemische bestrijdingsmiddelen), zware metalen en andere gevaarlijke chemische stoffen, waarvan 33 de Europese Commissie aanleiding geven tot extra bezorgdheid.
Het Franse Europarlementslid Anne Laperrouze, lid van de Alliantie van Europese Liberalen en Democraten en in het dagelijkse leven burgemeester van het stadje Puylaurens, heeft het commissievoorstel tegen het licht gehouden. Het Europees Parlement (EP) heeft een medebeslissingsrecht op het terrein van milieuwetgeving en probeert via de rapportage van Laperrouze een flink aantal wijzigingen aan te brengen in de voorgestelde richtlijn van de Europese Commissie.
Een van de wijzigingsvoorstellen behelst het opnemen van Polychloorbifenilen (PCB's) en dioxinen in de lijst van stoffen met een hoog risico. De Europese Commissie vindt dat niet nodig omdat zij van mening is dat deze stoffen inmiddels onder controle zijn. Maar het EP denkt daar anders over. De Commissie Visserij van het Europees Parlement is vooral beducht voor illegale lozingen van PCBs die zich afzetten in sedimenten (deeltjes die naar de waterbodem zinken) en periodiek weer in het water vrijkomen. De parlementscommissie constateert voorts dat de dioxineniveaus in vissen sinds de nieuwe aanpak in 2001 nog geen duidelijke daling hebben laten zien.
Een ander punt van kritiek in het rapport is de wens van de Europese Commissie om zich bij de controle op concentraties gevaarlijke stoffen vooral te richten op het stellen van kwaliteitsnormen voor oppervlaktewateren, en die voor sedimenten en levende organismen (biota) voorlopig buiten beschouwing te laten. Het rapport-Laperrouze stelt voor sedimenten en levende organismen nadrukkelijk bij de controle te betrekken, en roept de Europese Commissie op de lidstaten te verplichten ervoor te zorgen dat de huidige niveaus in de toekomst niet toenemen.
Verder maakt het rapport bezwaar tegen het onderscheid dat de Europese Commissie maakt tussen zogeheten prioritaire stoffen (stoffen in de hoogste risicoklasse) en andere verontreinigende stoffen, zoals lood(verbindingen), de hormoonontregelaars Atrazine en Simazine en trichloorbenzeen. De laatste drie stoffen zijn volgens Laperrouze om politieke redenen buiten de hoofdlijst gehouden omdat de Europese Commissie beducht is voor de (economische) gevolgen van een strengere aanpak.
Een ander punt waarop het rapport meer actie van de Europese Commissie wil, is de ontwikkeling van gemeenschappelijke methodes om concentraties vast te stellen, en te meten of de beschermingsniveaus afdoende zijn. Een geharmoniseerde aanpak waarbij elke lidstaat volgens dezelfde methode te werk gaat, voorkomt concurrentievervalsing.
Ook legt het rapport meer de nadruk op het opsporen en het aanpakken van de bron van de vervuiling.
Het voorstel van de Commissie is door het Europees Parlement goedgekeurd, met vrijwel alle wijzigingen die in het rapport van Laperrouze werden voorgesteld. Een omstreden verbod op mengzones - door lidstaten aangewezen zones in het oppervlaktewater, dichtbij de bron van de lozing, waar milieukwaliteitseisen overschreden mogen worden - is geschrapt. In juni 2008 ging ook de Raad akkoord, waarmee de kaderrichtlijn water kan worden geïmplementeerd. De richtlijn vervangt een vijftal bestaande richtlijnen en vereenvoudigt rapportages middels het nieuwe waterinformatiesysteem WISE.
In 2010 maande de Commissie 7 lidstaten haast te maken met het opstellen van een stroomgebiedbeheerplan. Deze hadden uiterlijk eind 2009 klaar moeten zijn.
Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over waterbeheer, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.
Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw visie geven.
leeg
leeg
leeg
leeg
