Het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie hebben een akkoord bereikt over striktere controle op hedgefondsen en private equityfondsen. Na een langslepende discussie over de regulering van alternatieve beleggingsfondsen, is het gelukt om alle partijen op één lijn te krijgen.
Op 19 oktober 2010 zijn de EU-lidstaten het met elkaar eens geworden over strengere regulering van de hedgefondsen. Besloten is dat hedgefondsen van buiten de EU een speciaal Europees 'paspoort' kunnen aanvragen waardoor ze in de gehele EU actief kunnen zijn.
Dit voorstel werd lange tijd door Frankrijk afgehouden. De Fransen wilden dat hedgefondsen een apart paspoort voor iedere lidstaat zouden moeten aanvragen. Uiteindelijk is Frankrijk overstag gegaan. Ook het Verenigd Koninkrijk, dat zich verzet heeft tegen meer toezicht op hedgefondsen, heeft de afspraken goedgekeurd. Het Europees Parlement heeft op 26 oktober ingestemd met het akkoord. De Raad keurde op 27 mei 2011 de richtlijn goed, waarin een deel van de regels voor hedgefondsen op EU-niveau worden geharmoniseerd. De lidstaten hebben twee jaar de tijd om deze regels in nationale wetgeving om te zetten.
De nieuwe regels gaan voor sommigen niet ver genoeg. Het debat over de grenzen van het toezicht is nog geen uitgemaakte zaak.
Hedgefondsen worden door sommigen gezien als een bedreiging voor het Nederlandse bedrijfsleven. ABN AMRO, Ahold, Philips, Stork, Vendex KBB, Versatel, VNU, Wolters Kluwer, alle zijn ze aangevallen of hebben ze zaken gedaan met hedgefondsen of 'private equity' fondsen: beleggers die bedrijven opkopen. Bekende internationale hedgefondsen zijn TCI (bekend van ABN AMRO), Centaurus Capital en Paulson Capital (bekend van Stork).
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Hedgefondsen
De Engelse term 'hedge fund' verwijst naar het afschermen van risico ('hedge' is Engels voor afscheiding). Hedgefondsen zijn niet-beursgenoteerde speculatieve, meestal korte-termijn-beleggers, die gebruik maken van toppen en dalen op de markt: ze kopen als de aandelenkoersen van een bedrijf laag staan en verkopen weer als de koersen zijn gestegen.
Net als bij gewone beleggingsfondsen wordt de inleg van verschillende investeerders samengebracht in een fonds en beheerd door een fondsenbeheerder. Het verschil is dat hedgefondsen altijd streven naar een positief rendement onder alle marktomstandigheden en niet, zoals de traditionele fondsen, ten opzichte van benchmarks. Om deze absolute rendementen te generen maken ze gebruik van meer en verschillende financiële instrumenten. Daarnaast staan ze nauwelijks onder controle van toezichthouders, zoals de Nederlandse Autoriteit Financiële Markten.
Het gevaar van hedgefondsen schuilt in het gebrek aan controle en de risico's die de financiële instrumenten met zich meebrengen. Door het hanteren van een grote 'leverage' (beleggen met extra geleend geld bovenop de inleg van de beleggers) kan het risico en dus mogelijke verliezen erg groot worden. De rendementen kunnen echter ook extra hoog zijn, al moet er doorgaans veel aan beheerkosten betaald worden aan de fondsenbeheerder.
Private-equityfondsen
Dit zijn niet-beursgenoteerde financiers. Ze kopen hele bedrijven of divisies van grote concerns op, soms reorganiseren ze deze en op termijn worden ze (mogelijk in delen) doorverkocht om grote winsten te maken. Niet zelden heeft het onderhavige bedrijf daar dan onder te lijden.
De Europese Sociaal-Democraten in het Europees Parlement vrezen dat het Europese sociale model en de Europese kenniseconomie door de activiteiten van hedgefondsen en private-equityfondsen onder druk komen te staan. In de studie 'Hedge funds and private equity a critical analysis' onderkent de sociaaldemocratische fractie de volgende problemen:
-
-De complexe en ontransparante structuren van private-equityfondsen en de lagere rapportage-eisen aan die fondsen zorgen voor ondoorzichtigheid en inefficiëntie. Dit kan ook gevolgen hebben voor human resources en sociaal beleid van het bedrijf;
-
-Het opdelen en verkopen van bedrijven vanuit een korte termijn-winstoogmerk kunnen de productiviteit en innovatie ondermijnen met negatieve consequenties voor de werkgelegenheid;
-
-De hoge bonussen voor de managers en de hoge beheerskosten van de fondsen zorgen voor veel kapitaalverlies bij de opgekochte bedrijven.
Ook de Europese Centrale Bank vindt dat de activiteiten van hedgefondsen nauwlettend in de gaten gehouden moeten worden, vanwege potentieel destabiliserende effecten op de gehele economie.
Voormalig Europees Commissaris Charlie McCreevy, die in de periode 2004-2010 binnen de Europese Commissie verantwoordelijk was voor de Interne Markt, zag hedgefondsen juist als de oplossing. Ze zouden zorgen voor een derde van de financiële middelen op de kapitaalmarkt en mede daardoor een essentiële bron voor innovatie, concurrentiekracht en groei. Tal van grote bedrijven komen alleen dankzij private-equityimpulsen toe aan drastische hervormingen, die nodig zijn om de bedrijven concurrerend te houden voor de langere termijn.
McCreevy deelde de bezwaren van de socialisten in het Europarlement niet. Het al dan niet gebruik maken van hefbomen (beleggen met extra geleend geld) zag hij als een eigen keuze van de investeerder. De gewraakte bonussen waren voor hem in verhouding met de kwaliteit van de managers en dus geen reden voor ingrijpen. Tenslotte heeft private equity volgens hem tot veel extra werkgelegenheid geleid.
De Raad van Ministers ziet de mogelijke voordelen van hedgefondsen, maar is tegelijkertijd bezorgd. Ze wil dat de Europese Commissie met alle toezichthoudende instanties gaat samenwerken om de invloed van hedgefondsen op de financiële stabiliteit scherp in de gaten te houden. De Raad vindt dat de Commissie er met haar bevoegdheden op het gebied van de interne markt een duidelijke rol in heeft.
Voormalig commissaris McCreevy riep de private-equityfondsen op om hun successen te laten zien. Hij was van mening dat die fondsen ten onrechte een slechte naam hebben. Als ze zelf hun public relations beter ter hand zouden nemen, zou iedereen volgens hem wel de zegeningen van de private-equityfondsen begrijpen. Een gedragscode kan tegemoetkomen aan de bezwaren tegen de ondoorzichtigheid van deze beleggers.
Toenmalig PvdA-Europarlementariër Ieke van den Burg gaf in 2007 aan minder te geloven in de zegeningen van de markt en pleitte in de eerste plaats voor meer transparantie. In maart 2007 heeft het Europees Parlement ingestemd met plannen van de Commissie voor Europese wetgeving inzake de zeggenschap van aandeelhouders. Net als de Commissie wil het Europees Parlement de positie van de kleine aandeelhouder vergroten en ook de transparantie bevorderen. Nadat ook de Raad van de Europese Unie in had gestemd, zijn de plannen in september 2007 van kracht geworden.
Sinds 1957 staat het vrij verkeer van kapitaal als doelstelling in de Europese Verdragen. Dankzij de invoering van de Interne Markt van 1992 en de euro in 1999 is het vrije kapitaalverkeer gerealiseerd. Voormalig Europarlementariër Van den Burg gaf in 2007 aan geen kritiek te hebben op het vrije kapitaalverkeer, maar wil dat de Europese Commissie daarnaast ook bescherming biedt tegen de negatieve aspecten van dit vrije verkeer. Alleen kan de Nederlandse toezichthouder Autoriteit Financiële Markten of de Nederlandse regering niets doen. Als Nederland regels opstelt gaat ze daarbij tegen het Europese vrije verkeer van kapitaal in. Er is daardoor weinig ruimte voor Nederlandse beschermconstructies.
Maar waarom dan geen afspraken op Europees niveau? Multinationals worden in diverse landen gecontroleerd. De controle varieert sterk: Nederland is streng, anderen veel minder. Luxemburg en Cyprus spelen weer een bijzondere positie, omdat ze vanwege hun belastingwetgeving de favoriete thuisbasis van private-equityfondsen zijn.
Daarom wilde Van den Burg op termijn graag naar een sterk Europees toezichtstructuur. Als we 27 verschillende systemen houden zullen de bedrijven blijven zoeken naar het soepelste regime.
Tot voor kort leek deze mogelijkheid van een gemeenschappelijk Europees beleid ten aanzien van hedgefondsen erg klein. Niet alleen vanwege de verschillende belangen van de lidstaten, maar ook vanwege de nationale wensen om dit in eigen hand te houden. Met de financiële crisis zijn de gevaren van hedgefondsen echter meer naar voren gekomen en is de roep om strenge maatregelen op deze fondsen versterkt.
Inmiddels willen steeds meer landen maatregelen treffen. Zo heeft Duitsland in mei 2010 eenzijdig een verbod uitgevaardigd op 'naked short selling'. Eurocommissaris Michel Barnier (Interne markt) heeft hier kritiek op geuit. Volgens hem moeten maatregelen tegen speculeren in samenwerking met andere Europese overheden genomen worden.
In november 2010 heeft het Europees Parlement een richtlijn aangenomen die eisen voor registratie, rapportage en kapitaal vastlegt voor het op de markt brengen van alternatieve beleggingsfondsen. Met deze wetgeving wil men een betere regulering van de activiteiten van beheerders van alternatieve beleggingsfondsen op Europees niveau bewerkstelligen. Ook worden beleggers beter beschermd en komt er een interne markt voor de fondsen met EU-regels.
Deze regels voorzien in de invoering van een Europees paspoort voor hefboomfondsen, waarmee de fondsen in alle 27 EU-landen kunnen opereren zonder dat ze met 27 verschillende nationale wetgevingen te maken krijgen. Alternatieve beleggingsfondsen van buiten de EU kunnen onder bepaalde voorwaarden ook een paspoort aanvragen. Het paspoort voor Europese fondsen komt er vanaf 2013 en voor fondsen van buiten de Europese Unie vanaf 2015.
De richtlijn bevat ook beperkingen op uitkeringen en kapitaalsverminderingen tijdens de eerste twee jaar nadat een private-equityfonds een bedrijf heeft overgenomen. Hiermee wil het Europees Parlement het zogenaamde 'asset stripping' bestrijden: het opkopen van bedrijven met als enig doel deze op te delen en met een meerwaarde weer te verkopen.
Tot slot bepaalt de richtlijn dat 'bewaarders' van de activa van alternatieve fondsen bij de wettelijke delegatie van taken aan derden voor een schriftelijk contract moeten zorgen. Op die manier is het voor de beheerder van het fonds mogelijk om bij verlies van de activa tegen die derde instelling een claim in te dienen.
Bonussen en beloning voor beheerders van alternatieve beleggingsfondsen worden met de richtlijn in overeenstemming gebracht met de EU-wetgeving.
De regels van de richtlijn worden in 2013 ingevoerd en na vier jaar door de Commissie geëvalueerd.
Laatste ontwikkelingen
Het Europees Parlement en de lidstaten zijn het nog niet eens over de regels voor andere financiële producten.
Het Europees Parlement wil een verbod op de handel in ongedekte kredietderivaten (de handel in schulden waar geen onderpand op zit) en een verscherping op het toezicht van naked short selling. Het Parlement is vooral beducht voor die financiële instrumenten omdat beleggers ermee kunnen speculeren op de financiële handel van de overheden, zoals staatsobligaties.
Het Europees Parlement heeft op 5 juli 2011 ingestemd met regelgeving die dit zou moeten verwezelijken. Er moet nog wel een overeenkomst bereikt worden met de lidstaten.
Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt een oordeel niet eenvoudig. Europa is wikken en wegen.
Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.
-
Private equity is goed voor de economie
Private equity is goed voor de economie, omdat het een extra kapitaalinjectie biedt aan een bedrijf, innovatie stimuleert en noodzakelijke hervormingen doorvoert.
-
Bescherming tegen hedgefondsen schrikt niet-Europese fondsenbeheerders af
Het risico bestaat dat grote niet-Europese hedgefondsen hun kantoren naar Zwitserland of elders buiten de Europese grenzen verhuizen, om hogere belastingen en meer controle te ontwijken. Amerikaanse hedgefondsen hebben gedreigd om Europa te verlaten als de regels te streng worden. Op deze manier loopt de EU veel investeringen van buitenlands kapitaal mis en bouwen we verder aan 'het fort Europa'.
-
Private equity fondsen moeten goed gecontroleerd worden, omdat ze nu op een ondoorzichtige manier heel veel invloed op een bedrijf hebben. Er moeten regels komen voor beter toezicht en meer transparantie
Er moet een Europese toezichthouder komen, die het werk van de 27 Autoriteiten Financiële Markten coördineert en grensoverschrijdende controles uitvoert. Kapitaalverkeer is internationaal, dus moet ook het toezicht internationaal plaatsvinden. Wereldwijde afspraken zouden nog beter zijn en de EU moet zich daarvoor uiteindelijk binnen de G8 sterk maken, al zal dat pas op lange termijn tot resultaat leiden.
-
Het korte-termijn-'roofkapitalisme' van private equity kan schadelijk zijn voor werkgelegenheid en sociale rechten
Nederland moet zich wapenen tegen de 'sprinkhanen', omdat anders nog meer succesvolle Nederlandse bedrijven kapot worden gemaakt. Nederland moet niet wachten op Europese overeenstemming, maar zelf maatregelen nemen.
Private equity fondsen zouden een gedragscode moeten respecteren, waarin ze aangeven dat ze niet slechts rekening houden met korte termijn financiële overwegingen, maar ook met sociale, maatschappelijke en ethische overwegingen, om werkgelegenheid en behoud van bedrijven veilig te stellen. Pensioenfondsen zouden niet moeten investeren in die private equity fondsen die zich niet aan een mogelijke sociale en maatschappelijke gedragscode houden.
-
Beschermingsconstructies tegen private equity werken contra-productief aangezien het internationaal investeringskapitaal dan Nederland links zal laten liggen
Maatregelen tegen private equity zullen ertoe leiden dat innovatie in Nederland achterblijft en het Nederlandse bedrijfsleven op termijn de concurrentieslag met buitenlandse bedrijven verliest.
Private equity is bovendien niet te stoppen, omdat aandeelhouders uiteindelijk degenen zijn die zullen beslissen. Als zij hun aandelen goed kunnen verkopen, zullen ze dat doen.
Uw reactie
Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.
