Bescherming van mensenrechten en vrije meningsuiting behoren tot de belangrijkste uitgangspunten van de EU. De eerbiediging daarvan maakt deel uit van de criteria waaraan kandidaat-lidstaten moeten voldoen om lid te kunnen worden van de EU.
Turkije heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in politieke hervormingen zodat het land aan de toetredingscriteria kan voldoen. Er werd onder andere aandacht besteed aan de fundamentele vrijheden en mensenrechten. Zo werd de doodstraf afgeschaft en kreeg de Koerdische minderheid meer rechten. Mannen en vrouwen werden onder druk van de Europese Unie in 2002 gelijk gesteld in het burgerlijk wetboek.
Toch wordt er nog steeds melding gemaakt van de schending van mensenrechten en van foltering. De vrijheid van meningsuiting komt regelmatig in gevaar en de rechten van vrouwen, religieuze minderheden en vakbonden worden niet altijd gerespecteerd.
Het is daarom vrijwel ondenkbaar een land als Turkije tot de Europese Unie toe te laten zolang de zaken als mensenrechten en religieuze vrijheid niet goed geregeld zijn.
