In 1957 werd het EURATOM-Verdrag ondertekend door België, Luxemburg, Nederland, Frankrijk, Italië en Duitsland. De doelstellingen van EURATOM zijn onder andere het onderzoek naar en de ontwikkeling van vreedzaam gebruik van kernenergie en het bewaken van de beschikbaarheid van voldoende splijtstof (de 'brandstof' voor kerncentrales, bijvoorbeeld uranium). Door problemen in Japanse kerncentrales na de tsunami in maart 2011 is de discussie over kernenergie in Europa weer aangewakkerd.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Hedendaagse problemen zoals klimaatverandering en conflicten met Rusland en haar buurlanden over de gasvoorziening vragen om een gemeenschappelijke aanpak. Met de Europese Raad in het voorjaar van 2007 over een Europees energiebeleid, stond kernenergie weer hoog op de Europese agenda.
Zo sprak eurocommissaris Andris Piebalgs, verantwoordelijk voor Energie, op 7 februari 2007 in Brussels over een nieuw Europees Energiebeleid. Een van de punten die Piebalgs in zijn toespraak aanstipte was de rol van kernenergie binnen een Europees energiebeleid, een onderwerp dat nog altijd een bron van discussie is. Piebalgs sprak over de schadelijke effecten van kernenergie, zoals het radioactieve afval. Maar 'kernenergie is de grootse bron van CO2-vrije energie en relatief goedkoop', aldus Piebalgs. Doordat bij kernenergie geen CO2 vrijkomt, draagt het niet bij aan het broeikaseffect.
Een te verwachten zienswijze als je het de Nederlandse Europarlementariërs Kartika Liotard (GUE/NGL, Onafhankelijk) en Dorette Corbey (PES, PvdA) vraagt. 'Kernenergie is volgens kernenergie-lobbygroepen, niet alleen emissievrij en milieuvriendelijk maar ook de goedkoopste energiebron. Maar gek genoeg lees je in brochures niets over de kosten van de afvalverwerking en de ontmanteling van oude kerncentrales' zegt Liotard. Op haar website schrijft Corbey, 'het uranium dat nodig is voor kernenergie is een eindige delfstof en daarmee geen goed alternatief voor olie of gas. Experts stellen dat de voorraden uranium wereldwijd slechts een jaar of 15 langer meegaan dan de olie- en gasvoorraden'.
Momenteel draagt kernenergie voor 30% bij aan de Europese elektriciteitsvoorziening. Het is aan de lidstaten zelf om te kiezen voor kernenergie, aldus Piebalgs. Er moeten echter wel CO2-vrije alternatieve energiebronnen voor in de plaats komen als het aantal kerncentrales in de EU vermindert.
Toch wordt er binnen de Europese Commissie en het Europees Parlement gesproken over het bouwen van kerncentrales in de EU. Zonder deze zou Europa afhankelijk blijven van buitenlandse energieleveranciers, zoals Rusland en het Midden-Oosten. 50% van haar energie is afkomstig van landen buiten de EU. Politieke en economische conflicten, zoals het prijsconflict tussen Rusland en Oekraïne in januari 2006, of de oorlog in Irak, kunnen consequenties hebben voor de energievoorziening in verschillende lidstaten.
Maar de explosie van de kernreactor in Tsjernobyl in 1986 werkt nog steeds door. Uit een opiniepeiling van de EU, de Eurobarometer, blijkt dat 61% van de Europese burgers wil dat er in de EU minder kernenergie wordt geproduceerd. Deze meerderheid is bezorgd over het nucleair afval en de risico's van ongelukken met kerncentrales.
Volgens de Nederlandse Europarlementariër Toine Manders (ALDE, VVD) moet Europa durven kiezen voor schone en veilige kernenergie: 'We kunnen het ons gewoonweg niet permitteren om afhankelijk te zijn van de nukken en grillen van het Kremlin of het Midden Oosten. Met duurzame energiebronnen alleen redden we het niet, willen we onze economie draaiende houden', aldus Manders. EP-collega Liotard is van mening dat we ook zonder kernenergie de uitstoot van broeikasgassen kunnen terugdringen. 'De miljarden die nog altijd naar de ontwikkeling en bevordering van kernenergie gaan, kunnen beter worden besteed aan windparken, getijdencentrales en de productie van goedkope zonnepanelen'.
In september 2007 nam het Europees Parlement een rapport aan waarin werd gepleit voor het gebruik van kernenergie. Kernenergie zou gebruikt moeten worden om de periode te overbruggen totdat we voldoende gebruik kunnen maken van energie van bijvoorbeeld zon, wind en water.
De Raad Energie ging in juli 2011 akkoord met een richtlijn met daarin regels voor de verwerking van radioactief afval. De EU-lidstaten moeten op basis van de nieuwe richtlijn nationale programma's opstellen waarin zij aangeven hoe zij afval van kerncentrales en radioactief materiaal dat wordt gebruikt voor medische of industriële doeleinden willen beheren. Deze plannen moeten voor 2015 bekend zijn bij de Commissie, die ze zal beoordelen. Daarna moeten de programma's regelmatig bijgewerkt worden.
Een ander onderdeel van de richtlijn is de plicht van lidstaten om burgers een stem te geven in de besluitvorming rond radioactief afval. Daarnaast worden de veiligheidsstandaarden van het internationale atoomagentschap IAEA bindend voor de EU. Door middel van wederzijdse controles zullen EU-lidstaten erop toezien dat deze standaarden gehandhaafd worden.
De richtlijn regelt ook de uitvoer van radioactief materiaal naar landen buiten de EU. Alleen als in het ontvangende land toereikende faciliteiten zijn voor de verwerking, is export naar andere landen toegestaan. Op dit moment heeft nog geen enkel land voorzieningen die voldoen aan de eisen hiervoor. De Europese Commissie verwacht dat het opzetten van deze installaties minstens veertig jaar duurt, waardoor de uitvoer van kernafval feitelijk verboden is. Afrika, landen in de Pacifische Oceaan en de Carribean worden specifiek genoemd als gebieden waarnaar in geen geval nucleair materiaal uitgevoerd mag worden.
Op 11 maart 2011 werd Japan getroffen door een reeks aardbevingen die ook leidden tot een tsunami. Door het natuurgeweld viel bij een aantal kernreactoren het koelsysteem uit, wat leidde tot explosies en oververhitting. Op sommige plaatsen kwam straling vrij. De problemen met de kerncentrales in Japan en de mogelijke gevolgen daarvan zorgden voor een hernieuwde discussie over kernenergie in Europa.
Stresstest
Eurocommissaris van Energie Günther Oettinger vindt dat de EU moet nadenken over een toekomst zonder kernenergie. In de tussentijd moeten de EU-landen volgens de Europese Commissie overwegen een aantal 'stresstests' uit te voeren, om te kijken of hun kerncentrales aan de veiligheidseisen voldoen. Op 25 mei 2011 werd er na wekenlange discussie een akkoord bereikt over de criteria van de stresstest. Alle 143 kerncentrales in Europa zouden deze test, op basis van vrijwilligheid, ondergaan. De stresstest was volledig gericht op de weerbaarheid van de centrales tegen de gevolgen van een natuurramp. Ondanks aandringen van de Commissie zou de test niet nagaan hoe de kerncentrales moeten worden verdedigd tegen terreuraanvallen. Eind november 2011 werden de voorlopige bevindingen bekendgemaakt. Hieruit kwam naar voren dat de veiligheidsmarges weliswaar voor verbetering vatbaar waren, maar dat de 143 centrales veilig genoeg zijn om open te blijven.
Op 20 december werd bekend gemaakt dat de Nederlandse kerncentrale in Borssele goed door de stresstest is gekomen. De volledige resultaten van alle stresstests worden pas in juni 2012 verwacht.
In Nederland maakte minister Maxime Verhagen bekend dat de gebeurtenissen in Japan worden meegenomen bij de vergunningseisen van Nederlandse kerncentrales. Bovendien kondigde Verhagen aan dat de kerncentrale in Borssele tijdelijk gesloten zal worden wanneer uit de geplande stresstest blijkt dat er dringende maatregelen nodig zijn om de veiligheid te vergroten. Dit ligt volgens hem echter niet in de lijn der verwachtingen. Wel zal de uitkomst van de stresstesten van de Nederlandse kerncentrales mee worden gewogen bij de beslissing over de eventuele bouw van een nieuwe centrale.
Duitsland ging verder in zijn veiligheidsmaatregelen en besloot alle zeven kerncentrales die voor 1980 in gebruik zijn genomen, voor drie maanden stil te leggen. In mei maakte de Duitse regering bekend alle kerncentrales in het land in 2022 te zullen sluiten.
Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen.
Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.
-
Kernenergie is het beste alternatief voor fossiele brandstoffen
Ook met het oog op de strenge milieunormen van de EU voor de bestrijding van klimaatverandering, is kernenergie een interessante optie omdat het niet bijdraagt aan luchtvervuiling. Kernenergie is een redelijk schoon alternatief voor fossiele brandstoffen, maar het is niet de enige oplossing. Samen met andere natuurlijke energiebronnen, zoals zon, water en wind, is kernenergie een goed alternatief voor fossiele brandstoffen.
-
Europa moet zich minder afhankelijk te maken van buitenlandse gasleveranciers
Europa moet zich minder afhankelijk te maken van buitenlandse gasleveranciers. De Europese energieproductie daalt, terwijl de energieconsumptie stijgt. Hier moet een oplossing voor worden gevonden. Conflicten over de gasvoorziening tussen Rusland en Oekraïne, of de dreiging van militaire conflicten in het Midden-Oosten laten duidelijk onze afhankelijkheid zien.
-
Kernenergie is relatief goedkoop en schoon, maar vanwege de problemen met afval en opslag moet er beter gezocht kan worden naar veiligere alternatieve energiebronnen
Rampen met kerncentrales zoals in Tsjernobyl moeten vermeden worden. Kernenergie is niet de enige oplossing. Om het klimaatprobleem en de energiecrisis op te lossen, kunnen we beter investeren in duurzame energieopwekking uit wind, zon en water.
-
Europa moet met één stem spreken
Er dient een gemeenschappelijk Europees energiebeleid te komen. Grensoverschrijdende vraagstukken zoals klimaatverandering en het veiligstellen van de energievoorraden kunnen alleen in internationaal verband worden opgelost. En gemeenschappelijk Europees energiebeleid zou ervoor zorgen dat onderhandelingen met verschillende energieleveranciers makkelijker gaan. Er zouden op grotere schaal energiebesparende en duurzame projecten komen.
Uw reactie
Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.
