Veiligheidsraad van de Verenigde naties

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) is op basis van het Handvest van de VN verantwoordelijk voor het handhaven van vrede en veiligheid in de wereld. Deze raad bestaat uit 15 leden, waaronder vijf permanente leden: China, Engeland, Frankrijk, Rusland en de Verenigde Staten van Amerika.

De overige 10 leden worden telkens voor een periode van twee jaar gekozen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Besluitvorming

Elk lid van de Raad heeft één stem. Besluiten over procedurekwesties kan de Veiligheidsraad nemen indien minstens negen van de vijftien leden voor stemmen. Besluiten over inhoudelijke zaken vereisen negen stemmende leden en de afwezigheid van een tegenstem van een van de vijf permanente leden. Alle vijf de permanente leden hebben ooit gebruik gemaakt van dit veto-recht.

Een permanent lid dat een bepaald besluit niet steunt, maar het anderzijds niet wil tegenhouden met een veto, kan zich onthouden van stemming, en zodoende de aanvaarding van de resolutie mogelijk maken indien het voorstel de vereiste negen voorstemmen verkrijgt.

Artikel 25 van het Handvest bepaalt, dat alle leden van de Verenigde Naties de besluiten van de Veiligheidsraad moeten aanvaarden. Terwijl andere VN-organen alleen aanbevelingen doen aan lidstaten, is de Veiligheidsraad bevoegd om besluiten te nemen die de leden krachtens het Handvest verplicht moeten uitvoeren.

2.

Functies en bevoegdheden

  • internationale vrede en veiligheid handhaven krachtens de doelstellingen en beginselen van de Verenigde Naties
  • plannen opstellen voor een stelsel van wapenbeheersing
  • partijen oproepen geschillen met vreedzame middelen te beslechten
  • alle geschillen en situaties onderzoeken die kunnen leiden tot internationale wrijving, en aanbevelingen doen voor methodes om geschillen te beslechten of de voorwaarden voor een schikking
  • vaststellen of er sprake is van een bedreiging van de vrede of een daad van agressie, en te nemen maatregelen aanbevelen
  • betrokken partijen oproepen zich te houden aan de voorlopige maatregelen die de Raad noodzakelijk of wenselijk acht om verslechtering van een situatie te voorkomen
  • de leden van de Verenigde Naties oproepen om geweldloze maatregelen (bijv. sancties) te treffen om besluiten van de Raad te laten uitvoeren
  • overgaan tot wapengeweld of daartoe machtiging verstrekken om de internationale vrede en veiligheid te handhaven of te herstellen
  • aanmoedigen van de vreedzame beslechting van lokale geschillen in het kader van regionale akkoorden en het gebruik maken van dergelijke regional akkoorden voor de uitvoering van op het gezag van de Raad ondernomen dwangacties
  • aanbevelingen doen aan de Algemene Vergadering voor de benoeming van de Secretaris-Generaal en de verkiezing, samen met de Algemene Vergadering, van de rechters van het Internationaal Gerechtshof
  • het Internationaal Gerechtshof verzoeken advies uit te brengen over juridische kwesties
  • aanbevelingen doen aan de Algemene Vergadering voor de toetreding van nieuwe leden tot de Verenigde Naties

3.

Werkwijze

De Veiligheidsraad is zo georganiseerd dat hij voortdurend kan functioneren. Zo moet ieder lid van de Veiligheidsraad te allen tijde vertegenwoordigd zijn bij de hoofdzetel van de Verenigde Naties. De Raad kan ook elders bijeenkomen. Zo was er in 1972 een zitting in Addis Abeba, en in 1973 in Panama-Stad; in 1990 kwam de Raad bijeen in Genève.

Wanneer de Raad een klacht krijgt voorgelegd betreffende een bedreiging van de vrede, roept hij de betrokken partijen meestal eerst op om op vreedzame wijze tot een vergelijk te komen. De Raad kan daarbij de uitgangspunten voor een vreedzame regeling formuleren.

In sommige gevallen kan de Raad zelf overgaan tot feitenonderzoek en bemiddeling. Ook kan de Veiligheidsraad een missie zenden, bijzondere gezanten benoemen of een beroep doen op de goede diensten van de Secretaris-Generaal.

Wanneer een geschil leidt tot wapengeweld, dan is het de eerste zorg van de Raad om daaraan zo snel mogelijk een einde te maken. De Raad kan met het oog op een staakt-het-vuren aanbevelingen doen die een belangrijke rol kunnen vervullen bij het beteugelen van vijandelijkheden.

De Raad kan ook militaire waarnemers of een vredesmacht uitzenden om spanningen te temperen, tegenstanders uit elkaar te houden en een klimaat te scheppen waarin men kan komen tot vreedzame oplossingen. Krachtens Hoofdstuk VII van het Handvest kan de Raad besluiten tot dwangmaatregelen in de vorm van economische sancties, wapenembargo's, financiële sancties, een reisverbod of een gezamenlijk militair optreden.

4.

Sancties

Sancties zijn een belangrijk instrument van de Veiligheidsraad bij het bevorderen van de internationale vrede en veiligheid. Alle op dit moment van kracht zijnde sanctieprogramma's omvatten 'uitgekiende' of gerichte sancties wapenembargo's, financile sancties, een reisverbod om ongewenste neveneffecten uit te sluiten (of maximaal te beperken) door zulke sancties toe te spitsen op diegenen die verantwoordelijk zijn voor het door de internationale gemeenschap veroordeelde beleid, terwijl andere delen van de bevolking, en de internationale handelsbetrekkingen, er geen schade van ondervinden.

5.

Toezicht

De Veiligheidsraad stelde na de Golfoorlog in 1991 UNSCOM (een Speciale VN-Commissie) in om samen met het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) toe te zien op de daadwerkelijke vernietiging van Iraks massavernietigingswapens. De taken van UNSCOM werden in 1999 overgedragen aan unmovic (VN-Commissie voor Toezicht, Verificatie en Inspectie).

6.

Hulporganen/straftribunalen

De Veiligheidsraad heeft twee Internationale Straftribunalen in het leven geroepen om misdaden tegen de mensheid te vervolgen die werden gepleegd in het voormalige Joegoslavië en in Rwanda. Beide tribunalen zijn hulporganen van de Veiligheidsraad.

Na de terroristische aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten heeft de Raad de Commissie Contraterrorisme ingesteld, ook een hulporgaan.

7.

Mogelijke hervorming

Sinds 1993 buigt een werkgroep van de Algemene Vergadering zich over een mogelijke hervorming van de Veiligheidsraad, onder meer met betrekking tot een meer billijke vertegenwoordiging en een uitbreiding van het aantal leden.

8.

Meer informatie

 

Delen

enveloppe

Terug naar boven