De Europese Unie voert een actief beleid om Albanië op termijn het EU-lidmaatschap te kunnen verlenen. Ieder jaar wordt er door de Europese Commissie een rapport uitgebracht over de vorderingen en aandachtspunten van het land. In het laatste rapport, gepubliceerd eind 2011, gaf de Commissie aan dat, ondanks de vooruitgang die Albanië dat jaar had geboekt met betrekking tot het naleven van de twaalf Europese prioriteiten, het land nog altijd niet voldeed aan de voorwaarden voor het starten van de toetredingsonderhandelingen.
De belangrijkste aandachtspunten voor Albanië zijn op dit moment de verdere ontwikkeling van een volwaardige democratie, het terugdringen van de publieke schuld, het effectief en transparant laten functioneren van het politieke en juridische systeem en implementatie van wetgeving op het gebied van mensenrechten. Op het gebied van georganiseerde criminaliteitsbestrijding, bescherming van het kind en betere behandeling van gedetineerden heeft het land juist veel vooruitgang geboekt.
Ondanks de reeds gesloten Stabilisatie- en Associatie-Overeenkomst zal Albanië voorlopig nog veel hervormingen moeten doorvoeren voordat er sprake kan zijn van mogelijke toetreding tot de Europese Unie.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Begin van de onderhandelingen
Albanië zette in 1992 de eerste stap richting het lidmaatschap van de Europese Unie. Het land sloot een handels- en samenwerkingsakkoord met de EU. Zeven jaar later ging het Stabilisatie- en Associatieproces van start. Dit proces moest de Zuidoost-Europese landen op termijn voorbereiden op toetreding tot de EU. Voor het benodigde hervormingsproces ontving Albanië in de jaren die volgden zowel politieke als financiële steun vanuit de Unie.
Stabilisatie- en Associatie-Overeenkomst
Vier jaar na de start van het Stablisatie- en Associatieproces in 1999 gaf de Europese Commissie een positief advies over het verzoek van Albanië om onderhandelingen over een Stabilisatie- en Associatie-Overeenkomst te beginnen. De Commissie was tevreden over de vorderingen die het land had gemaakt in het voldoen aan de lidmaatschapscriteria.
Er werd gehoor gegeven aan het positieve advies van de Commissie en in juni 2006 werd de Stabilisatie- en Associatie-Overeenkomst tussen de EU en Albanië een feit. In verband met handelsvoordelen voor beide partijen was eerst tussen december 2006 en april 2009 een tijdelijk akkoord van kracht, waarna de definitieve overeenkomst in werking trad.
Om deel te mogen nemen aan het Stabilisatie- en Associatie-Overeenkomst heeft Albanië de EU toezeggingen gedaan op het gebied van politiek, economisch en handelsbeleid. In ruil daarvoor profiteert het land van regionale en financiële steun en in bijzondere gevallen visa voor de EU. Het Europees-Albanees raadgevend orgaan CTF (Consultation Task Force) is opgezet om de politieke en technische dialoog tussen de partijen te bevorderen en om de Europese steun bij politieke en economische hervormingen te reguleren.
Voortgang implementatie lidmaatschapscriteria
Om toe te mogen treden tot de Europese Unie moet Albanië voldoen aan de Criteria van Kopenhagen en de voorwaarden in de Stabilisatie- en Associatie-Overeenkomst. Ieder jaar brengt de Europese Commissie een voortgangsrapport uit over de vorderingen die het land op dit gebied heeft gemaakt.
Sinds de start van het Stabilisatie- en Associatieproces in 1999 heeft Albanië stappen in de goede richting gezet. Zo voldeden de parlementsverkiezingen in 2009 aan bijna alle internationale normen en is er veel aandacht besteed aan regionale stabiliteit. Dit laatste met goede verhoudingen met de overige Balkanlanden en omliggende EU-lidstaten als resultaat.
Albanië is er echter nog niet. De ontwikkeling van een volwaardige democratie heeft meer tijd nodig, de hoge mate van corruptie en georganiseerde misdaad moet teruggedrongen worden en de drugshandel en witwaspraktijken in het land moeten worden aangepakt. Ook moet er meer aandacht komen voor het effectief en transparant laten functioneren van het politieke en juridische systeem.
Toetreding tot de Europese Unie
Op 28 april 2009 heeft Albanië officieel het EU-lidmaatschap aangevraagd. Dit duidt echter nog niet op een snelle toetreding tot de Europese Unie. Het land zal nog veel hervormingen door moeten voeren voordat alle 27 lidstaten hun unanieme goedkeuring geven voor het toekennen van de officiële status van kandidaat-lidstaat.
Het belang van de Europese Unie voor Albanië
Financiële steun
Albanië heeft met name voor het versterken van het ambtelijk apparaat en instituties veel baat gehad bij de Europese financiële steun. Deze steun kwam tussen 2001 - 2007 voornamelijk voort uit het Europese programma CARDS (Community Assistance Programme for Reconstruction, Development and Stabilisation). Dit fonds voor de Westelijke Balkan stelt geld beschikbaar voor heropbouw en rehabilitatie van landen in deze regio. In totaal ontving Albanië meer dan 282 miljoen euro.
Sinds 2007 ontvangt het land geld vanuit het financiële ondersteuningsprogramma voor toetreding tot de Europese Unie. In 2011 stelde de EU via dit programma 84 miljoen euro beschikbaar.
Handel
De relatie met de Europese Unie is op handelsgebied erg waardevol voor Albanië. De EU wordt gezien als de belangrijkste handelspartner van het land. Sinds het Economisch en Commercieel Akkoord in 1992 heeft de EU al gunstige handelsvoorwaarden voor Albanese producten ingesteld. Dankzij het autonome voorkeursbeleid dat de Europese Unie in 2006 instelde, kunnen producten uit Albanië zonder invoerheffingen of andere beperkingen worden ingevoerd. Desondanks heeft het land nog niet veel voordeel gehad bij deze afspraken gezien de beperkte exportcapaciteit.
Het belang van Albanië voor de Europese Unie
De Europese Unie heeft ook belang bij de toetreding van Albanië tot de Europese Unie. Toetreding van het land zou namelijk kunnen zorgen voor stabilisatie en daarmee een afname van het aantal conflicten in de Zuidoost-Europese regio.
Naast het wegnemen van onrust in de Zuidoost-Europese regio brengt de toetreding van Albanië ook een vergroting van de interne markt met zich mee. Op termijn kan dit de economische groei in de Europese Unie stimuleren.
