Laatste nieuws: 

Europa naar een politieke unie?

Vlag Europese Unie

Tijdens de eurocrisis vonden de voorstanders van meer Europese integratie dat er één overkoepelend Europees beleid moest komen om zo sneller en beter uit de crisis te komen. De lidstaten zouden dan minder zeggenschap krijgen over hun eigen beleid.

Tegenstanders van verdere integratie zagen in het overhevelen van bevoegdheden naar Europees niveau juist als één van de oorzaken van de crisis. Of in elk geval een obstakel om de eurocrisis aan te pakken.

In het debat over hoe de Europese Unie staan drie vragen telkens centraal:

  • 1. 
    Wat levert Europese samenwerking op?
  • 2. 
    Op welke terrein willen we Europees samenwerken en wat blijven we nationaal regelen?
  • 3. 
    Hoe regel je besluitvorming, organiseer je de democratische controle op die besluitvorming?

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Geschiedenis: wel economie, geen politiek

In 1952 werden de beslissingen over de belangrijke basisindustrieën van die tijd, kolen en staal, overgeheveld van de lidstaten naar het Europese niveau. Een paar jaar later gingen de lidstaten ook samenwerken op het terrein van de landbouw en de interne markt. Bij deze onderwerpen behielden de lidstaten de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid.

Integratie op politiek gevoelige terreinen kwam niet van de grond. De oprichting van een Europese Defensie Gemeenschap in 1954 sneuvelde in het Franse parlement. Het maakte duidelijk dat de Europese landen maar beperkt bevoegdheden wilden afstaan.

De lidstaten werkten steeds nauwer samen. De overdracht van bevoegdheden naar het Europese niveau verliep volgens twee lijnen:

  • 1. 
    De lidstaten droegen op steeds meer terreinen bevoegdheden over aan het Europese niveau. De lidstaten bleven hun bevoegdheden op politiek gevoelige terreinen zelf houden.
  • 2. 
    De manier waarop de meeste besluiten genomen werd aangepast : waar eerst iedere individuele lidstaat besluiten kon tegenhouden werd dat in de meeste verandert in besluitvorming op basis van gekwalificeerde meerderheid. Ook mocht het direct door de bevolking gekozen Europees Parlement mee beslissen.

2.

De eurocrisis: meer of minder samenwerken?

Toen in 2008 de eurocrisis in alle hevigheid uitbrak werden veel plannen gemaakt om die vooral ook op Europees niveau te bestrijden. In 2012 nog stelde de Duitse bondskanselier Angela Merkel dat om de euro te redden alle eurolanden zich aan harde afspraken moesten houden. Ondertussen waren er al nieuwe regels gemaakt die streng Europees toezicht op de nationale begrotingen mogelijk maakte. De lidstaten staan onder veel scherper Europees toezicht dan ooit tevoren.

Kritiek op aanpak van de eurocrisis

De meer gematigde tegenstanders van steeds verdere Europese samenwerking vonden dat meer integratie niet als enige oplossing moest worden gezien. Zij willen alternatieven of tenminste een manier ontwikkelen voor de EU om een stap terug te kunnen doen. Daarnaast zijn veel tegenstanders bezorgd over de strenge bezuinigingen die de EU oplegt aan landen, terwijl voor sommige landen het misschien veel beter zou zijn om tijdelijk meer schulden te maken om de groei te kunnen aanjagen.

Uitgesproken tegenstanders zien de eurocrisis als verder bewijs dat de EU niet deugt; alle extra bevoegdheden die overgedragen worden leiden tot verdere uitholling van de nationale staten en van de democratie.

3.

Toekomst van de Europese Unie

Begin 2013 hield de Britse premier Cameron een toespraak waarin hij pleitte voor een heronderhandeling over het lidmaatschap van zijn land van de Europese Unie. Zijn inzet is het terughalen van bevoegdheden van de Europese Unie naar het nationale niveau.

Met de toespraak van Cameron heeft het debat over wat de EU wel en wat de EU vooral niet moet doen een nieuwe impuls gekregen. Ook in Nederland leidde het tot discussie. De Nederlandse regering publiceerde een lijst met zaken waarvan zij vinden dat de lidstaten het beter zelf kunnen regelen. Eén van de argumenten is dat de EU niet alles moet doen, maar wat ze doet wel goed moet doen.

4.

De huidige praktijk

Ongeacht het debat waar het naar toe moet met de Europese Unie vormen de bestaande spelregels een belangrijk uitgangspunt. In het huidige verdrag zijn de onder andere vastgelegd op welke terreinen wordt samengewerkt, en hoe regelgeving op Europees niveau tot stand komt.

5.

Argumenten in de discussie

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over Europa als een politieke unie. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger.

Tip: na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Een politieke unie is nodig voor vrijheid, vrede en welvaart in Europa

De Europese samenwerking na de Tweede Wereldoorlog werd onder andere geïnspireerd door het idee oorlog op het Europese continent te voorkomen. De gedachte was dat als landen sterke economische belangen met elkaar deelden, ze geen oorlog met elkaar zouden voeren. Bovendien zou een Europa dat op economisch en politiek vlak sterk samenwerkt, een beter machtsblok kunnen vormen tegen de VS en opkomende economische grootmachten. Nog steeds wordt het argument van vrede, vrijheid en welvaart aangevoerd voor een Europese monetaire en politieke unie.

Een politieke unie veroorzaakt meer spanning tussen Europese landen

Verdergaande politieke integratie zal de spanningen tussen Europese landen vergroten: harde economische en politieke afspraken zullen landen juist tegen elkaar opzetten. Zo verwachten sommigen dat in een politieke unie het sterke Duitsland de controle zal krijgen over begrotingen, belastingen en uitgaven van de andere lidstaten. Dit zou vervolgens tot conflicten tussen Duitsland en andere EU-landen kunnen leiden.

Een politieke unie is nodig om de euro te laten functioneren

De euro kan alleen werken als de Europese Unie niet alleen economisch wordt geïntegreerd (interne markt, euro e.d.), maar ook politiek (bijvoorbeeld overal dezelfde begrotingsdiscipline). Omdat de eurocrisis o.a. werd veroorzaakt doordat landen hun interne zaken niet op orde hadden, wordt er nu gepleit voor een politieke Europese unie met meer zeggenschap op terreinen die voorheen nationaal werden geregeld.

Een politieke unie vergroot de kloof tussen EU en burger

Een politieke unie vergroot de kloof tussen burgers en de EU alleen maar. Hoe sterker de politieke samenwerking, hoe minder oog er is voor nationale belangen en nationale identiteit. Het tekort aan democratische legitimiteit zal met een politieke unie alleen maar groter worden. Burgers voelen zich niet gehoord en niet vertegenwoordigd.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.

6.

Meer informatie

Delen

enveloppe

Terug naar boven