Wie doet wat: Europese instellingen en organen

Binnen Europa zijn de twee belangrijkste samenwerkingsverbanden tussen landen: de Europese Unie en de Raad van Europa. Waar de Raad van Europa zich voornamelijk bezighoudt met de mensenrechtensituatie, is de voornaamste doelstelling van de Europese Unie altijd economische integratie geweest.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Europese Unie

De Europese Unie (EU) is het belangrijkste samenwerkingsverband in Europa. De deelnemende landen hebben voor deze Unie een aantal organisaties opgericht waaraan zij een deel van hun eigen bevoegdheden hebben overgedragen. Dit zijn onder meer het Europees Parlement, de Europese Commissie, de Raad en het Europese Hof van Justitie.

De belangrijkste instellingen van de Europese Unie zijn:

Europees Parlement

De leden van het Europees Parlement worden om de vijf jaar rechtstreeks gekozen door de burgers van de Europese Unie. Het Europees Parlement wordt dan ook geacht een stem te geven aan de volkeren van de 28 landen die aan de Unie deelnemen, en vooral te letten op het belang van de Unie in zijn geheel. Het Parlement debatteert op basis van voorstellen van de Europese Commissie en kan daarbij wijzigingen voorstellen, waarna het Parlement samen met de Raad van de Europese Unie een beslissing over deze voorstellen neemt.

Europese Raad

Dit orgaan bestaat uit de regeringsleiders van de 28 lidstaten van de Europese Unie, de vaste voorzitter en de voorzitter van de Europese Commissie. De Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid woont de bijeenkomsten van de Europese Raad ook bij. Alleen de regeringsleiders hebben stemrecht tijdens de vergaderingen. De Europese Raad komt minstens vier keer per jaar bijeen om de algemene politieke beleidslijnen vast te stellen.

Raad van de Europese Unie/Raad van Ministers

In deze instelling van de Europese Unie (kortweg 'de Raad van Ministers' of nog korter 'de Raad' genoemd) zijn de regeringen van de 28 lidstaten van de EU vertegenwoordigd. De Raad oefent samen met het Europees Parlement de wetgevings- en begrotingstaak uit. Dit houdt in dat de Raad zijn goedkeuring moet geven aan elk wetsvoorstel van de Europese Commissie en aan elke voorgestelde EU-begroting. Nationale regeringen kunnen dus via de Raad invloed uitoefenen in de EU. De Raad neemt ook beslissingen over het buitenlands- en veiligheidsbeleid.

Europese Commissie

Deze instelling van de Europese Unie kan worden beschouwd als het 'dagelijks bestuur' van de EU. De leden van de Europese Commissie worden 'eurocommissarissen' genoemd. Elke eurocommissaris is verantwoordelijk voor één of meerdere beleidsgebieden. Momenteel zijn er 28 eurocommissarissen, voor elke lidstaat één. Samen vormen zij het college van eurocommissarissen. De eurocommissarissen moeten het belang van de Europese Unie als geheel behartigen, niet dat van hun eigen land.

Europees Hof van Justitie

 
Logo CVRIA

Het in 1952 opgerichte Hof van Justitie van de Europese Unie moet ervoor zorgen dat de wetten en regels die in Europa gemaakt worden, goed worden toegepast. De Europese wetten - het gemeenschapsrecht - moeten in alle landen hetzelfde worden uitgevoerd, zodat het niet uitmaakt of je in Nederland of in Polen woont. Het Hof van Justitie kijkt daarom bijvoorbeeld ook of rechters in Nederland de Europese wetten wel goed toepassen.

Het Hof oordeelt over overtredingen van Europese regels, en over het niet nakomen door lidstaten van gemaakte afspraken en verplichtingen die uit de Verdragen voortvloeien. In de loop der jaren heeft het Hof ook steeds meer zaken in behandeling gekregen die specifieke terreinen betroffen, met name op het terrein van mededinging en zaken waar de Europese instellingen als werkgever tegenover hun ambtenaren stonden.

Financiële en controlerende instellingen

De Europese Rekenkamer controleert of alle uitgaven van de Europese Unie goed zijn besteed.

Voor klachten over wanbeheer van Europese instellingen kunnen burgers zich richten tot de Europese Ombudsman.

De Europese Centrale Bank waakt over de euro. De bank is onafhankelijk; de andere EU-instellingen hebben geen invloed op het beleid van de bank.

Raadgevende instellingen

Het Comité van de Regio's geeft advies op alle terreinen waar regionale of lokale belangen een grote rol spelen. Dat is met name beleid dat op de versterking van economische structuren is gericht, maar ook onderwijs- en cultuurbeleid zijn vanouds belangrijke onderwerpen voor het CvdR.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité geeft advies over allerlei onderwerpen die met de economie te maken hebben. Het gaat dan om sociale zaken, de interne markt, duurzame economische ontwikkeling en consumentenrechten.

Op sommige terreinen zijn de andere EU-instellingen verplicht één of beide adviesorganen om advies te vragen als ze wet- en regelgeving maken.

Europese agentschappen

Logo's van EU agentschappen

Logo's van EU agentschappen

Een agentschap is een bureau van de Europese Unie dat zich met een bepaald onderwerp bezighoudt. Agentschappen verzamelen bijvoorbeeld kennis, nemen besluiten over technische onderwerpen of zorgen dat besluiten worden uitgevoerd.

Agentschappen werken samen met de Europese Commissie en regeringen van de EU-landen. Veel agentschappen onderhouden ook contacten met maatschappelijke organisaties en onderzoeksinstituten uit de lidstaten.

Er bestaan meer zo'n veertig agentschappen, al heten ze soms anders (centrum, stichting, bureau, waarnemingscentrum). Agentschappen zijn verdeeld over de hele Europese Unie.

Lidstaten

Naast de huidige lidstaten van de Europese Unie voert de EU onderhandelingen over toetreding met kandidaat-lidstaten. Daarnaast zijn er ook nog landen waarvan verwacht wordt dat zij op termijn het lidmaatschap van de EU zullen aanvragen. Deze landen worden potentiële kandidaat-lidstaten genoemd.

2.

Personen zoeken

3.

Raad van Europa

De Raad van Europa is in 1949 opgericht om de democratie en de mensenrechten in geheel Europa te bevorderen. Dit orgaan is géén onderdeel van de Europese Unie en moet niet verward worden met de Raad van de Europese Unie of de Europese Raad. De Raad van Europa heeft veel meer lidstaten dan de EU (bijna vijftig), namelijk alle landen van Europa, inclusief Rusland, Turkije en de landen in de Kaukasus (Kazachstan, Wit-Rusland en Vaticaanstad zijn echter geen lid).

4.

Meer informatie

Delen

enveloppe

Terug naar boven