Op 15 december 2001 nam de Europese Raad in het Belgische Laken een "Verklaring over de toekomst van de Europese Unie" aan. Dit wordt wel de "Verklaring van Laken" genoemd. Hierin belooft de Europese Unie democratischer en efficiënter te worden.
In deze verklaring komen zestig onderwerpen in verband met de toekomst van de Unie aan de orde, die de volgende vier thema's betreffen:
-
-de verdeling en de omschrijving van de bevoegdheden
-
-de vereenvoudiging van de verdragen
-
-de organisatorische structuur van de EU
-
-de weg naar een Grondwet voor de Europese burgers
Om deze kwesties te kunnen aanpakken, werd besloten een zogenaamde Conventie bijeen te roepen. Daarin waren allerlei partijen vertegenwoordigd waarvan de deelname aan het debat over de toekomst van de Europese Unie belangrijk werd gevonden. Daartoe behoorden onder meer vertegenwoordigers van
-
-de regeringen van alle EU-lidstaten (toen nog 15 landen) en van de 10 kandidaat-lidstaten
-
-de nationale parlementen (zowel de Eerste als de Tweede Kamers) van de lidstaten en kandidaat-lidstaten
-
-
-
-
Deze Conventie moest alle kwesties onderzoeken die belangrijk waren voor de toekomst van de Europese Unie.
De werkzaamheden van de Conventie zijn op 10 juli 2003 afgerond nadat een akkoord werd bereikt over een voorstel voor een Europese Grondwet (ontwerp-grondwet). Een jaar later (op 18 juni 2004) hebben de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten, na enige wijzigingen, een akkoord bereikt over de door de Conventie opgestelde ontwerp-Grondwet voor Europa.
Door het "Nee" tegen de grondwet van Nederland en Frankrijk bij de referenda van 2005 is het zeer onzeker geworden of deze grondwet in zijn huidige vorm nog wel van kracht zal worden.
