De lidstaten binnen de Europese Unie zijn nauw met elkaar verbonden. Zo is er binnen de Unie bijvoorbeeld vrij verkeer van personen en goederen. Toch heeft elke lidstaat zijn eigen wetgeving en rechtspraak.
De rechtsstelsels en gerechtelijke apparaten van de lidstaten zijn verschillend. De behoefte om op dit gebied samen te gaan werken groeit. Als mensen vrij door de EU kunnen reizen, moeten zij immers in een andere lidstaat net zo makkelijk bij de rechter terecht kunnen als in hun eigen land.
De Europese Unie streeft er daarom naar om de verschillende rechtssystemen zo goed mogelijk op elkaar te laten aansluiten.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Het is niet de bedoeling dat mensen in een andere lidstaat aan een veroordeling kunnen ontkomen. Daarom krijgt de samenwerking tussen nationale gerechtelijke autoriteiten veel aandacht. In april 2009 heeft de Europese Commissie in een groenboek aangegeven uiteindelijk te willen komen tot een systeem waarbij de lidstaten elkaars gerechtelijke uitspraken erkennen. De uitspraken zouden dan ook in elke lidstaat uitvoerbaar moeten zijn.
Deze afstemming is van belang bij veroordelingen door de rechter, maar ook in zaken als echtscheiding, voogdijschap, alimentatie en faillissementen, wanneer de betrokkenen in verschillende landen wonen.
Ook bestaat het Europees aanhoudingsbevel. Hiermee hebben de nationale autoriteiten een wapen in handen in de strijd tegen de criminaliteit. Het aanhoudingsbevel voorkomt langdurige procedures over de uitlevering. Het zorgt ervoor dat verdachte personen of veroordeelde criminelen die naar het buitenland zijn gevlucht om hun straf te ontlopen, snel kunnen worden teruggebracht naar het land waar zij veroordeeld zijn.
Procesrecht
De Europese Unie is ook bezig met het verankeren van enkele grondrechten van verdachten. Een voorbeeld daarvan is een in mei 2012 aangenomen richtlijn over het recht van verdachten op informatie over fundamentele procedurele rechten. Dit betekent onder andere dat verdachte in een taal die hij of zij begrijpt, gewezen wordt op:
-
-het recht op een advocaat
-
-het recht om te zwijgen
-
-het recht op informatie over de aanklacht
-
-het recht op inzage in de dossiers over zijn of haar zaak.
Rechten voor slachtoffers
Op 4 oktober 2012 is een Europese richtlijn in werking getreden die de slachtoffers van misdrijven bepaalde minimumrechten verschaft, ongeacht waar zij zich in de Europese Unie bevinden. In alle 27 EU-lidstaten geldt dat slachtoffers gedurende het politieonderzoek en het strafproces worden beschermd. Ook hebben kwetsbare slachtoffers, zoals kinderen en personen met een handicap, recht op passende bescherming.
De slachtoffers moeten te allen tijde met respect behandeld worden door de autoriteiten, en slachtofferhulp moet overal beschikbaar zijn. Volgens de richtlijn hebben slachtoffers ook recht op begrijpelijke informatie over hun rechten en de zaak waar zij bij betrokken zijn.
Lees meer
Bron |
Taal |
Soort Informatie |
|---|---|---|
Europese Unie |
NL |
Bij besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad, het Europees Parlement en de Europese Raad een rol.
Initiatief voor nieuw beleid bij de Europese Commissie
Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Justitie, grondrechten en burgerschap:
Bij justitiële samenwerking in strafzaken kunnen de lidstaten van de Europese Unie ook initiatief-voorstellen indienen. Voorwaarde is dat een initiatief ten minste door een kwart van de lidstaten wordt ingediend.
Invloed nationale parlementen
Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.
Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:
Besluitvorming door Raad en Europees Parlement
Besluitvorming op dit terrein, met uitzondering van het familierecht, verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure. Op het terrein van justitiële samenwerking in strafzaken kan in de Raad een noodremprocedure (zie hieronder) worden ingezet.
Voor familierecht geldt dat de Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement.
De raadsformatie die beslist over justitiële zaken is de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken. Vertegenwoordigers voor Nederland in deze Raad zijn:
De noodremprocedure houdt in dat, wanneer een lidstaat meent dat fundamentele aspecten van zijn strafrechtstelsel worden aangetast, de wetgevingsprocedure wordt stilgelegd. De Europese Raad bespreekt het voorstel en besluit met eenparigheid van stemmen of de wetgevingsprocedure wordt hervat.
Vertegenwoordiger voor Nederland in de Europese Raad is:
Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Burgerlijke vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:
Voor voorstellen volgens de gewone wetgevingsprocedure geldt dat als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure afsluit. Bij raadpleging van het Europees Parlement sluit overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt doorgevoerd.
Hot issues
Nederland
Europese Unie
Activiteitendossier
Factsheet Europees Parlement
Betrokken instanties
