r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Roemenië

Roemenië op de kaart

De hoofdstad van Roemenië, Boekarest, stond vroeger bekend als 'klein Parijs' vanwege zijn elegante en verfijnde karakter. In 1989 kwam na ruim twintig jaar een einde aan de dictatuur onder Nicolae Ceausescu. Sindsdien heeft het land de banden weer aangehaald met het deel van Europa dat zoveel invloed heeft gehad op het ontstaan van Roemenië (de naam en de taal zijn slechts twee van de meest voor de hand liggende connecties) en de ontwikkeling ervan. Toch heeft Roemenië ook veel van zijn Transsylvanische karakter behouden, en in de Karpatische bergen leven nog lynxen, beren, gemzen en steenbokken.

Belangrijke Roemenen in de cultuurgeschiedenis zijn de beeldhouwer Brancusi, de toneelschrijver Ionesco, de schrijver Mircea Eliade en de componist Enescu.

Toonaangevende figuren uit de Roemeense sportgeschiedenis zijn de stervoetballers Gheorghe Hagi en Georghe Popescu, de hardloopsters Gabriela Szabo en Doina Melinte, de roeister Georgeta Damian, de tennisser Ilie Nastase, de ritmische gymniaste Daniela Silivas en de turnster Nadia Comeneci. Bij de Spelen van 2008 won Constantina Tomescu de marathon. In 2012 werd goud behaald bij schieten en gymnastiek. Simona Halep is een toptennister.

Roemenië is op 1 januari 2007 lid geworden van de EU.

Delen

Inhoud

1.

Politieke situatie

Roemenië heeft een vrij instabiel politiek stelsel met veel kabinetswisselingen. Tussen 1990 en 2010 traden al vijftien kabinetten op. Sinds 4 januari 2017 is de sociaaldemocraat Sorin Grindeanu premier van het land, maar in juni 2017 nam het parlement een motie van wantrouwen aan. Grindeanu's partij won de verkiezingen van december 2016. Het aantreden van de sociaaldemocratische premier was opvallend, omdat zijn voorganger Dacion Ciolos in 2015 juist aan de macht kwam na protest tegen de sociaaldemocratische regering van Victor Ponta.

In Roemenië zijn de centrumrechtse (liberale) en socialistische kabinetten afwisselend aan de macht geweest. Ook het Verbond van de Hongaarse minderheid heeft regelmatig deel uitgemaakt van de coalitie. De scheiding tussen links en rechts is niet altijd duidelijk en nationalisme en traditionele spelen een belangrijke rol in de Roemeense politiek.

In 2012 constateerde de Europese Commissie in een rapport dat er, na vijf jaar EU-lidmaatschap van Roemenië, nog fundamentele hervormingen moeten worden doorgevoerd om het functioneren van de democratie en rechtsstaat te waarborgen.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Roemenië is een parlementaire republiek, waarin de president staatshoofd en de premier regeringsleider is. De president wordt rechtstreeks gekozen voor een periode van vijf jaar (maximaal twee periodes). Als in de eerste ronde geen kandidaat een absolute meerderheid haalt, volgt een tweede ronde tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen.

De president benoemt formeel de premier, maar daarbij is parlementaire steun voor de kandidaat essentieel. Een door de minister-president voorgedragen kabinet kan alleen aantreden na aanneming van een vertrouwensmotie. Het kabinet heeft de uitvoerende macht.

Het parlement bestaat uit twee Kamers: Camera Deputatilor (Kamer van Afgevaardigden) en Senat (Senaat). Het parlement is wetgevend lichaam. Het aantal parlementsleden hangt af van het aantal kiesgerechtigden. Sinds de verkiezingen in 2016 telt de Kamer 336 leden en de Senaat 137. Verkiezingen vinden iedere vier jaar plaats.

Beide 'Kamers' hebben dezelfde rechten. Wetsvoorstellen worden in Kamer en Senaat beoordeeld en eventueel geamendeerd. Steeds worden voorstellen heen en weer gezonden om het oordeel van de andere 'Kamer' te vragen. Als bij wetgeving Kamer en Senaat verschillend oordelen over een wetsvoorstel treedt één van beide 'Kamers' uiteindelijk op als beslissingsorgaan (Cameră decizională).

Er is een Constitutioneel Hof dat wetten kan toetsen aan de Grondwet. Opvallend is dat activiteiten van, in en betreffende het parlement buiten de jurisdictie van het Hof vallen. Hiermee kunnen kwesties als het wegsturen van de Senaat in 2012 of het ontslag van de ombudsman niet aan het Hof worden voorgelegd.

Kiesstelsel

In 2016 is voor de Kamer een nieuw kiesstelsel ingevoerd. 308 Kamerleden worden in districten op basis van evenredige vertegenwoordiging gekozen (1 afgevaardigde per 73.000 inwoners). Hier worden nog 18 vaste zetels voor nationale minderheden aan toegevoegd. Er is een kiesdrempel van circa vijf procent. Voor lijstverbindingen ligt de kiesdrempel tussen de acht en tien procent. Bijzonder is dat Roemenen woonachtig buiten Roemenië kunnen stemmen per e-mail.

De senatoren worden eveneens via evenredige vertegenwoordiging gekozen (1 afgevaardigde per 168.000 inwoners).

Partijen

In het parlement zijn twee grote en twee middelgrote blokken aanwezig, maar geregeld wisselen partijen van samenwerkingsverbond. Ter rechterzijde staat nu de PD-L (Partidul Democrat-Liberal, Liberaal-Democratische Partij), een conservatief-liberaal blok waarin PD (Partidul Democrat) en PLD (Partidul Liberal Democrat) zijn opgegaan. In 2012 vormden zij met een christendemocratische boerenpartij de ARD (Allianta Romania Dreapta, de Rechtse Roemeense Alliantie.

De eveneens liberale PNL (Partidul National Liberal, Nationaal-Liberale Partij) vormde in 2007-2008 met een deel van de PD de DA (Alianta Dreptate ti Adevăr, Alliantie voor Rechtvaardigheid en Waarheid).

In 2010 scheidden de linkervleugels van PD-L en PNR zich af. Zij verenigden zich in UNPR (Uniunea Natională pentru Progresul României, Nationale Unie voor Vooruitgang van Roemenië).

Ter linkerzijde staat de PSD (Partidul Social Democrat, Sociaaldemocratische Partij). De partij komt voort uit het FDSN (Frontul Democrat al Salvării Nationale, Nationaal Democratisch Reddingsfront) dat een belangrijke rol speelde bij het omverwerpen van het communistische bewind. Bij de verkiezingen van 1996 vormden PSD en PD de Uniunea Social-Democrată.

De PSD vormde bij de verkiezingen van 2008 een blok met PC (Partidul Conservator, Conservatieve Partij). De PC is sociaal-conservatief, gematigd nationalistisch en pro-Europees. Tot 2005 heette de partij PUR (Partidul Umanist Român, Humanistische Partij van Roemenië).

In 2012 nam links deel aan de verkiezingen met de USL Uniunea Social Liberala, de Sociaal-Liberale Unie). In 2016 was er een alliantie van liberalen en democraten (ALDE).

Een belangrijke rol is weggelegd voor UDMR (Uniunea Democrată Maghiară din România, Democratisch Verbond van Hongaren in Roemenië), de beweging van de grote Hongaarse minderheid in Roemenië. In het Verbond werken diverse stromingen samen. Ook andere nationale minderheden hebben vertegenwoordigers in het parlement.

Tot begin 21e eeuw speelden ook het centrumrechtse CDR (Conventia Democrată Română, Roemeense Democratische Conventie), PUNR (Partidul Unitătii Nationale a Românilor, Roemeense Nationale Eenheidspartij) en de conservatief-nationalistische PRM (Partidul România Mare, Groot-Roemenië Partij) een belangrijke rol.

3.

Zetelverdeling Camera Deputatilor vanaf 1996

jaar

PSD

PSD-PC

USD

PD-L

CDR

PD

PNL-

PD

PNL

PRM

UDMR

Ov.

USR

ALDE

 

tot.

verk.

datum

1996

 

144

 

122

     

19

25

23

     

343

31 nov.

2000

155

     

31

   

84

27

18

     

345

26 nov.

2004

132

       

112

 

48

22

20

     

334

28 nov.

2008

114

 

115

     

65

 

22

18

     

334

30 nov.

 

USL

 

ARD

 

PP

                   

2012

273

 

56

 

47

     

18

18

     

412

9 dec.

 

PSD

                   

ALDE

PMP

   

2016

154

         

69

 

21

 

30

20

18

312

11 dec.

4.

Kabinetten vanaf 1996

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Ciorbea

12 december 1996-30 maart 1998

grote coalitie

CDR-UDMR-PSD

BuZa: Severin

1997: Plesu

Dejeu

30 maart-17 april 1998

interim

 

BuZa: Plesu

Vasile

17 april 1998-14 december 1999

grote coalitie

CDR-UDMR-PSD

BuZa: Plesu

Athanasiu

14-22 december 1999

interim

 

BuZa: Plesu

Isarescu

22 december 1999-28 december 2000

centrum-rechts

CDR-UDMR

BuZa: Roman

Nastase

28 december 2000-21 december 2004

centrum-rechts

PDS-PSD-PUR

BuZa: Geoana

Bejinariu

21-29 december 2004

interim

 

BuZa: Geoana

Popescu-

Tariceanu

I

29 december 2004-5 april 2007

cons.lib.

PNL-PD-UDMR-PUR/PC

BuZa: Ungureanu

Popescu-

Tariceanu II

5 april 2007-22 december 2008

liberaal

DA-UDMR

BuZa: Cioroianu

2008: Comanescu

Boc I

22 december 2008-23 december 2009

paars

PD-L-PSD

BuZa: Diaconescu

Boc II

23 december 2009- 6 februari 2012

liberaal

PD-L-UDMR

BuZa: Baconschi

2012:

Ungureanu

6 februari - 7 mei 2012

interim

 

BuZa: Diaconescu

Ponta I

7 mei 2012 - 21 december 2012

centrum-links

PD-L-PSD

BuZa: Marga

Ponta II

21 december 2012 - 5 maart 2014

centrum-links

PSD-PNL-PC-UNPR

BuZa: Colatean

Ponta III

5 maart 2014 - 10 november 2015

centrum-links

PSD-PC-UNPR-UDMR

BuZa: Colatean

Sorin Campeanu

10 november 2015 - 12 november 2015

centrum-links

PSD-PC-UNPR-UDMR

BuZa: Colatean

Ciolos III

12 november 2015 - 4 januari 2017

centrum-links

PSD-PC-UNPR-UDMR

BuZa: Colatean

Grindeanu

4 januari 2017 - heden

centrum-links

PSD-ALDE

BuZa: Carmen Dan

5.

Kerngegevens

hoofdstad

Boekarest

staatshoofd

President Klaus Werner Iohannis (vanaf 21 december 2014)

regeringsleider

Premier Sorin Grindeanu (vanaf 4 januari 2017); Vice-premier Sevil Shhaideh en Deputy Premier Gratiela Gavrilescu (vanaf 3 april 2017)

6.

Bevolking

aantal inwoners

21.599.736

4,2% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

14.4% (mannen: 1.597.470/vrouwen: 1.512.701)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

10.76% (mannen: 1.192.310/vrouwen: 1.131.655)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

45.97% (mannen: 5.023.060/vrouwen: 4.905.559)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

12.8% (mannen: 1.293.423/vrouwen: 1.471.480)

 

% van de bevolking ouder dan 65

16.07% (mannen: 1.403.211/vrouwen: 2.068.867)

 

gemiddelde levensverwachting

75.1 jaar

 

geletterdheid

98.8%

 

7.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$441 miljard

2,2% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

3.3%

 

bijdrage van industrie aan bbp

35.4%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

61.3%

 

werkloosheid

6.7%

 

8.

Geografie

oppervlakte

238.391 km²

5,3% van de EU

laagste punt

 

hoogste punt

 

9.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

32 van de 754 zetels

gastland Europese
organen

 

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Corina Creţu (belast met regionaal beleid)
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

10.

Volkslied

Titel: Desteaptate, romane

Delen

Terug naar boven