Nederland

Nederland

Het Koninkrijk der Nederlanden behoort tot de zes oprichters van de Europese Unie.

De wortels van de Nederlandse natie liggen in de 80-jarige oorlog, waarin de zeven onafhankelijke provinciën tussen 1568 en 1648 hun onafhankelijkheid bevochten. In de zestiende en zeventiende eeuw werd Holland een draaischijf in de handel met Noord- en Oost-Europa, terwijl de vestiging van talloze handelsnederzettingen in Zuid- en Oost-Azië zorgde voor een ongekende stijging van de welvaart.

In 1815 werd Nederland een koninkrijk, waarvan tot 1830 ook België en Luxemburg deel uitmaakten. De handelsposten op Java werden in de tweede helft van de negentiende eeuw uitgebouwd tot een indrukwekkend koloniaal rijk, dat bleef bestaan tot de onafhankelijkheid van Indonesië in 1949. Nederland is één van de grondleggers van de Europese samenwerking, en trad in 1952 toe tot de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal, de voorloper van de Europese Unie.

Toonaangevende Nederlandse schilders zijn Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer, Frans Hals, Jan Steen, Vincent van Gogh en Pieter Mondriaan. Belangrijke schrijvers zijn Multatuli, Louis Couperus, Gerard Reve, Harry Mulisch en Willem Frederik Hermans.

Op sportgebied onderscheidden zich de atlete Fanny Blankers-Koen, die vier gouden medailles won tijdens de Olympische Spelen in Londen (1948) en de judoka Anton Geesink (goud in Tokyo 1964). Jan Janssen en Joop Zoetemelk wonnen zowel de Tour als het WK-wielrennen, Richard Krajicek in 1996 het tennistoernooi van Wimbledon. Johan Cruijff, Marco van Basten, Ruud Gullit en Arjan Robben gaven het Nederlandse voetbal een mondiale uitstraling. Het Nederlands voetbalelftal behoort tot de wereldtop.

Internationale roem vergaarden ook de zwemmers Inge de Bruijn, Pieter van den Hoogenband en Ranomi Kromowidjojo, de wielrensters Leontien van Moorsel en Marianne Vos, dressuurruiter Anky van Grunsven en turner Epke Zonderland. Nederland is een prominent hockey- en schaatsland. Op de Winterspelen van 2014 in Sotsji waren er acht gouden medailles. 

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Politieke situatie

Op 12 september 2012 vonden de verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer plaats. De VVD werd de grootste partij, op de voet gevolgd door de PvdA. Beide partijen haalden rond de veertig zetels. Verliezers waren PVV (min negen) en CDA (min acht). Na een formatie van 47 dagen, waarbij voor het eerst de koningin geen rol speelde, bereikten VVD en PvdA een akkoord over een regeerprogramma en over de vorming van een nieuw kabinet (kabinet-Rutte II).

Sinds 2002 is de Nederlandse politiek instabieler geworden. Bij verkiezingen doen zich meestal grote verschuivingen voor. In 2002 won de populistische LPF, de partij van de kort voor de verkiezingen van dat jaar vermoorde Pim Fortuyn. Er werd toen een kabinet gevormd van CDA, LPF en VVD, dat echter al na enkele maanden viel. In 2003 mislukte een formatiepoging van CDA en PvdA, waarna CDA en VVD samen met D66 een kabinet vormden. Dat kabinet overleefde in 2005 een crisis, maar kwam in 2006 ten val.

Na de vervroegde verkiezingen van november 2006 kwam het vierde kabinet-Balkenende van CDA, PvdA en ChristenUnie tot stand, dat eveneens na een moeizaam bestaan voortijdig ten val kwam. Sinds het uittreden van de PvdA op 22 februari 2010 regeerde het vierde kabinet-Balkenende als demissionair minderheidskabinet van CDA en ChristenUnie.

Na 1945 regeerden tot 1959 coalities die de PvdA en de katholieke KVP als basis hadden. Daarna wisselden kabinetten van christendemocraten met liberalen en van christendemocraten en sociaaldemocraten elkaar af. Soms namen daaraan ook andere partijen deel. In de periode 1994-2002 regeerden 'paarse' kabinetten van PvdA, VVD en D66 onder leiding van de PvdA'er Wim Kok.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Nederland is een parlementaire constitutionele monarchie, waarin de koning(in) staatshoofd is, maar regeert onder verantwoordelijkheid van de ministers. Kabinetten worden als regel door meerdere partijen gevormd; een kabinet kan alleen aanblijven zolang het niet het vertrouwen verliest van de Tweede Kamer.

Het parlement bestaat uit twee Kamers, die formeel gelijkwaardig zijn en beide (mede)wetgevende en controlerende taken hebben. De Tweede Kamer wordt rechtstreeks en de Eerste Kamer wordt indirect gekozen; beide minstens iedere vier jaar, maar niet gelijktijdig. 

Het kabinet heeft als regel het initiatief bij wetgeving, maar ook Tweede Kamerleden kunnen wetsvoorstellen indienen. Verder kan de Tweede Kamer wetsvoorstellen wijzigen via het recht van amendement. De Eerste Kamer mist het recht van amendement en het recht van initiatief, maar heeft een absoluut vetorecht.

Nederland heeft geen Constitutioneel Hof en kent geen referenda. In 2005 werd niettemin op basis van afzonderlijke wetgeving een raadgevend referendum gehouden over de Europese Grondwet.

kiesstelsel

De verkiezingen voor de 150 leden van de Tweede Kamer vinden plaats op basis van evenredige vertegenwoordiging, waarbij een lage kiesdrempel geldt (0,75 procent).

De 75 leden van de Eerste Kamer worden gekozen door de leden van de twaalf Provinciale Staten (en de Eilandsraden van drie Antilliaanse eilanden) die gezamenlijk als kiescollege optreden. Zetelverdeling gebeurt eveneens op basis van evenredige vertegenwoordiging.

partijen

Tot 2002 domineerden drie middenpartijen de politieke verhoudingen: het christendemocratische CDA, de liberale VVD en de sociaaldemocratische PvdA. In 2002 kwamen populistische stromingen op, eerst (tot 2006) de LPF en (vanaf 2006) de PVV. De PVV is nu in grootte de derde partij. PvdA en VVD herwonnen bij de verkiezingen van 2012 terrein. In 2010 werd de VVD al de grootste partij.

Ter linkerzijde staan verder de links-socialistische SP, het sociaal-liberale D66 en GroenLinks;  alle drie met een overigens nogal wisselende omvang. Ter rechterzijde staan de kleinere protestants-christelijke partijen ChristenUnie (die overigens een sociaal programma heeft) en SGP. Laatstgenoemde is orthodox-protestants.

3.

Huidige kabinet

Het kabinet-Rutte II trad aan op 5 november 2012 en bestaat uit bewindslieden van VVD en PvdA. Premier is VVD'er Mark Rutte en vicepremier Lodewijk Asscher. Diens partijgenoot Jeroen Dijsselbloem is minister van Financiën. De PvdA'er Frans Timmermans is minister van Buitenlandse Zaken.

4.

Zetelverdeling Tweede Kamer sinds 1977

jaar

CDA

PvdA

VVD

D66

SP

GL*

LPF

PVV

prot.

chr**

Ov.

verkiezings-

datum

1977

49

53

28

8

 

6

 

4

2

25 mei

1981

48

44

26

17

 

9

 

6

1

26 mei

1982

45

47

36

6

 

9

 

6

 

8 september

1986

54

52

27

9

 

3

 

5

 

21 mei

1989

54

49

22

12

 

6

 

6

1

6 september

1994

34

37

32

24

2

5

 

7

10

3 mei

1998

29

45

38

14

5

11

 

8

 

6 mei

2002

43

23

24

7

9

10

LPF

26

6

2

15 mei

2003

44

42

28

6

9

8

8

5

 

22 januari

2006

41

33

22

3

25

7

PVV

9

8

2

22 november

2010

21

30

31

10

15

10

24

7

2

9 juni

2012

13

38

41

12

15

4

15

8

4

12 september

  • PPR (1977-1989), PSP (1977-1989), CPN (1977-1986) en EVP (1982-1986)

** SGP, GPV (1977-2002), RPF (1981-2002) en ChristenUnie (2002-heden)

5.

Kabinetten vanaf 1977

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Van Agt I

19 december 1977-11 september 1981

centrumrechts

CDA-VVD

vmp: Wiegel

BuZa: Van der Klaauw

Fin: Andriessen

1980 Van der Stee

Van Agt II

11 september 1981-29 mei 1982

centrumlinks

CDA-PvdA-D66

vmp: Den Uyl

BuZa: Van der Stoel

Fin: Van der Stee

Van Agt III

29 mei 1982-4 november 1982

centrumlinks

CDA-D66

BuZa: Van Agt

Fin: Van der Stee

Lubbers I

4 november 1982-14 juli 1986

centrumrechts

CDA-VVD

BuZa: Van den Broek

Fin: Ruding

Lubbers II

14 juli 1986-7 november 1989

centrumrechts

CDA-VVD

BuZa: Van den Broek

Fin: Ruding

Lubbers III

7 november 1989-22 augustus 1994

centrumlinks

CDA-PvdA

BuZa: Van den Broek

1993 Kooijmans

Fin: Kok

Kok I

22 augustus 1994-3 augustus 1998

paars

PvdA-VVD-D66

BuZa: Van Mierlo

Fin: Zalm

Kok II

3 augustus 1998-22 juli 2002

paars

PvdA-VVD-D66

BuZa: Van Aartsen

Fin: Zalm

Balkenende I

22 juli 2002-27 mei 2003

centrumrechts

CDA-LPF-VVD

BuZa: De Hoop Scheffer

Fin: Hoogervorst

Balkenende II

27 mei 2003-7 juli 2006

centrumrechts

CDA-VVD-D66

BuZa: De Hoop Scheffer

2003 Bot

Fin: Zalm

Balkenende III

7 juli 2006-22 februari 2007

centrumrechts

CDA-VVD

BuZa: Bot

Fin: Zalm

Balkenende IV

22 februari 2007-23 februari 2010

centrumlinks

CDA-PvdA-CU

BuZa: Verhagen

Fin: Bos

Balkenende IV

23 februari 2010-14 oktober 2010

centrum

CDA-CU

BuZa: Verhagen

Fin: De Jager

Rutte I

14 oktober 2010-5 november 2012

centrumrechts

VVD-CDA

BuZa: Rosenthal

Fin: De Jager

Rutte II

5 november 2012-

paars

VVD-PvdA

BuZa: Timmermans

Fin: Dijsselbloem

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Amsterdam

staatshoofd

Koning Willem-Alexander (vanaf 30 april 2013)

regeringsleider

Premier Mark Rutte (vanaf 14 oktober 2010); Vice-premier Lodewijk Asscher (vanaf 5 november 2012)

7.

Bevolking

aantal inwoners

16.877.351

3,3% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

16.9% (mannen: 1.460.234/vrouwen: 1.393.766)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

12.2% (mannen: 1.046.323/vrouwen: 1.006.114)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

40.4% (mannen: 3.423.777/vrouwen: 3.399.378)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

12.9% (mannen: 1.088.860/vrouwen: 1.094.574)

 

% van de bevolking ouder dan 65

17.1% (mannen: 1.331.258/vrouwen: 1.633.067)

 

gemiddelde levensverwachting

81.12 jaar

 

geletterdheid

99%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$699,7 miljard

4,3% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

2.6%

 

bijdrage van industrie aan bbp

25.4%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

72.1%

 

werkloosheid

8.3%

 

9.

Geografie

oppervlakte

41.543 km²

0,9% van de EU

laagste punt

Zuidplaspolder -7 m

 

hoogste punt

Mount Scenery 862 m (on the island of Saba in the Caribbean, now considered an integral part of the Netherlands following the dissolution of the Netherlands Antilles)

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

26 van de 754 zetels

stemgewicht in de
Raad van Ministers

13 van de 345 stemmen

gastland Europese
organen

Agentschap Europese Unie:
Europees orgaan voor de justitiële samenwerking (Eurojust)
Europese politiedienst (Europol)

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Neelie Kroes (belast met de digitale agenda)

vicevoorzitter Europese Commissie:

Neelie Kroes

lid Europese Rekenkamer:

Alex Brenninkmeijer

rechter Europees Hof van Justitie:

Sacha Prechal

permanent vertegenwoordiger bij de EU:

Pieter de Gooijer

secretaris-generaal VN:

Ban Ki-Moon
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: Wilhelmus van Nassouwe

12.

Staatkundige ontwikkelingen

30.04.2013
Queen Beatrix signs the instrument of abdication and Crown Prince Willem-Alexander becomes king.
 
13.02.2013
Former foreign minister (1993-94) Pieter Kooijmans dies.
 
28.01.2013
Queen Beatrix announces her abdication effective April 30.
 
05.11.2012
A new cabinet is sworn in with Frans Timmermans as foreign minister, Jeanine Hennis-Plasschaert as defense minister, Ronald Plasterk as interior minister, and Jeroen Dijsselbloem as finance minister.
 
12.09.2012
In parliamentary elections, the People's Party for Freedom and Democracy wins 26.6% of the vote (41 of 150 seats), the Labour Party 24.8% (38), the Party for Freedom 10.1% (15), the Socialist Party 9.7% (15), the Christian Democratic Appeal 8.6% (13), the Democrats 66 7.9% (12), the Christian Union 3.2% (5), Green Left 2.3% (4), the Reformed Political Party 2.1% (3), the Party for the Animals 1.9% (2), and 50PLUS 1.9% (2). Turnout is 75%.
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven