Laatste nieuws: 

Letland

Letland op de kaart

Letland ligt aan de Oostzee, als middelste van de drie Baltische staten. In 1991 herwon Letland de sinds 1918 bestaande onafhankelijkheid, die in 1940 verloren was gegaan. Tot 1991 maakte het land deel uit van de Sovjet-Unie. Op 1 mei 2004 werd Letland, inmiddels een democratische republiek, lid van de Europese Unie. Op 1 januari 2014 voerde het land de euro in.

De hoofdstad van Letland, Riga, is in 1201 gesticht door de Duitse Orde. Ventspils is één van de oudste Hanzehavens. Letland heeft een overwegend Lutherse bevolking.

Bekende sporters uit Letland zijn de oud-wielrenner Romans Vainsteins (wereldkampioen in 2000) en de turner en olympisch-goudwinnaar Igors Vihrovs. Bekende artiesten zijn popzangeres is Linda Leen en musicus Raymond Pauls. In augustus 2004 benoemde het Concertgebouw in Amsterdam de Let Mariss Jansons tot nieuwe chef-dirigent. Letland nam in 2004 deel aan het EK-voetbal met als sterspeler Maris Verpakovskis.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Politieke situatie

Sinds 22 januari 2014 regeert in Letland het centrumrechtse kabinet-Straujuma. Premier is de oud-minister van Landbouw Laimdota Straujuma. Haar kabinet volgde het na de vervroegde verkiezingen van september 2011 gevormde kabinet-Dombrovskis op. Bij de verkiezingen van 2011 was de grootste winnaar de Russisch-gezinde, socialaldemocratische partij Harmonisch Centrum, maar die bleef buiten de regering. In november 2013 bood de premier Dombrovskis zijn ontslag aan vanwege het instorten van een supermarkt, waarbij ruim 50 doden vielen. De verkiezingen van 5 oktober 2014 leverden behoud van de meerderheid op voor de regeringspartijen. Wel won opnieuw de partij van de Russische minderheid.

Letland verklaarde zichzelf in 1990 onafhankelijk van de Sovjet-Unie en die onafhankelijkheid werd in 1991 erkend. De eerste vrije parlementsverkiezingen werden gehouden in 1993. In het parlement zijn steeds veel middelgrote partijen vertegenwoordigd, waardoor een tamelijk gefragmenteerd politiek beeld bestaat. Er vinden veel kabinetswisselingen plaats. Kabinetten bestonden aanvankelijk bovendien vaak uit vier tot zes partijen. Na 1998 is er sprake van blokvorming van partijen ter linker- en rechterzijde.

Tussen 2006 en 2010 traden drie kabinetten op, steeds van centrumrechtse signatuur. Na de verkiezingen van 2006 kon het kabinet van premier Kalvitis doorregeren, maar in 2007 viel zijn kabinet. Ivars Godmanis van de centrumrechtse 'Letse Weg', die in 1990 de eerste premier was na de onafhankelijkheid, vormde toen een crisiskabinet. Het land raakte spoedig echter in een ernstige economische en politieke crisis, waarbij ook rellen ontstonden. Na dreigende parlementsontbinding en verwerping van een vertrouwensmotie trad dit kabinet in februari 2009 af. 

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Letland is een parlementaire republiek, waarin de president hoofdzakelijk ceremoniële functies heeft en de feitelijke regeringsmacht bij het kabinet ligt. Wel kan de president de premier (formateur) benoemen en vervroegde verkiezingen uitschrijven door ontbinding van het parlement (dat wordt vervolgens in een referendum aan de kiezers voorgelegd). 

De president wordt voor vier jaar door het parlement gekozen en mag maximaal twee termijnen in functie blijven. Een bekende president was Vaira Vike-Freiberga. Het kabinet moet het vertrouwen krijgen van het parlement om te kunnen regeren. 

Het uit één Kamer bestaande parlement (Saeima) telt 100 leden. Het heeft controlerende en wetgevende taken. Zowel kabinet, parlementscommissies, vijf parlementsleden als eentiende van de kiezers kunnen wetsvoorstellen indienen.

Letland heeft een Constitutioneel Hof dat wetten toetst aan de Grondwet. Het houden van referenda is mogelijk en bijvoorbeeld het lidmaatschap van de EU werd in een referendum aan de kiezers voorgelegd.

kiesstelsel

Iedere vier jaar worden er parlementsverkiezingen gehouden op basis van evenredige vertegenwoordiging in combinatie met districten. Er geldt een kiesdrempel van vijf procent.

partijen

Letland kent een veelheid aan partijen, maar steeds meer daarvan vormen voor de verkiezingen coalities. De belangrijkste partij is Jaunais Laiks (Nieuw Tijdperk), een centrumrechtse, nationalistische partij die gelieerd is aan de Europese christendemocraten. In 2008 ontstond de rechts-liberale PS (Pilsoniskā Savienība, Burgerunie) en werd door oud-minister van Buitenlandse Zaken Pabriks de sociaal-liberale partij SCP (Sabiedrība Citai Politikai, Gezelschap voor een andere politiek) gevormd. In de aanloop van de verkiezingen van 2010 vormden deze drie partijen Vienotiba (Eenheid).

Na de ontbinding van het parlement vormde oud-premier Valdis Zatlers een nieuwe partij ZRP (Zatlera Reformu Partija, Zatlers Hervormingspartij). Dit is een centrumrechtse partij, die onder meer voortkwam uit TP, de Letse Volkspartij. TP (Tautas Partija, Volkspartij) was eveneens conservatief, centrumrechts. In 2014 ging ZRP een verbond aan met Vienotiba.

Tot centrumrechts worden gerekend LC (Latvijas Cels, Letse Weg). Voor de verkiezingen van 2006 verenigde deze liberaal-conservatieve partij zich met de christendemocratische LPP (Latvijas Pirmā Partija, Letlands Eerste Partij) en bij de verkiezingen van 2010 vormden TP en LC/LPP de combinatie PLL (Par Labu Latviju, Voor een goed Letland).

Ter rechterzijde staat verder ZZS (Zalo un Zemnieku Savienība, de Unie van Groenen en Boeren). Dit is een rechts georiënteerde milieupartij, die in 2002 ontstond uit de LZS (Latvijas Zemnieku Savienība, Letse Boerenbond) en LZP (Latvijas Zalā Partija, Letse Groene Partij).

Meer nationalistisch is het liberale TB/LNNK (Tēvzemei un Brīvība, Voor Vaderland en Vrijheid)/LNNK. LNNK staat voor Latvijas Nacionālās Neatkarības Kustība, Letse Nationale Onafhankelijkheidsbeweging. In 2010 vormde het samen met een kleine partij de Nationale Alliantie (NA).

Aan de linkerzijde staat SC (Saskanas Centrs, Harmonie Centrum). Dit is een combinatie van TSP (Tautas Saskanas Partija, Nationale Harmonie Partij), LSP (Latvijas Sociālistiskā Partija, de Letse sociaaldemocratische partij) en JC (Jaunais Centrs, Nieuw Centrum). Tot het linkse blok behoort ook PCTVL (Par Cilvēka Tiesībām Vienotā Latvijā, Voor Mensenrechten in een Verenigd Letland), de partij van de Russische minderheid.

Bij de verkiezingen van 2014 deden twee nieuwe partijen hun intrede: de conservatieve NSL (No sirds Latvjija, Van harte voor Letland) en de regionale partij (centrum) LRA (Latvijas Regionu Apvieniba, Samenwerking van Letse regio's).

3.

Huidige kabinet

Het centrumrechtse kabinet-Straujuma trad aan op 22 januari 2014. Het bestaat uit ministers van Vienotiba, ZRP en TB/LNNK. Minister van Buitenlandse Zaken is Edgars Rinkevics (ZRP). Minister van Financiën is Andris Vilks, een partijgenoot van de premier.

4.

Zetelverdeling Saeima vanaf 1995

jaar

TP

JL

LC/

LPP

TB/

LNNK

LZS

TSP

LSDA

 

Ov.

verkiezings-

datum

1995

   

17

8

8

11

 

56

30 sep/1 okt.

1998

24

 

21

17

 

32

 

8

3 oktober

         

ZZS

SC

 

PCVTL

 

2002

20

26

10

7

12

   

25

5 oktober

2006

23

18

10

8

18

17

 

6

7 oktober

 

PLL

Vieno-

tiba

 

NA

   

ZRP

ov.

 

2010

8

33

 

8

22

29

   

2 oktober

2011

 

20

 

14

13

31

22

 

17 sept.

2014

 

23

 

17

21

24

 

15

4 oktober

5.

Kabinetten vanaf 1995

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Skele I

21 december 1995-13 februari 1997

centrumlinks

LC, DPS, TB, LZP, LZS, LVP

BuZa: Birkavs

Skele II

13 februari-7 augustus 1997

centrumlinks

LC, DPS, TB, LZP, LZS

BuZa: Birkavs

Krasts

7 augustus 1997-26 november 1998

centrumrechts

TB/LNNK, LC, LZS, LKDS

BuZa: Birkavs

Kristopans I

26 november 1998-3 februari 1999

centrumrechts

LC, TB/LNNK, JP

BuZa: Birkavs

Fin: Godmanis

Kristopans II

3 februari-16 juli 1999

centrumrechts

LC, TB/LNNK, JP, LSDA

BuZa: Birkavs

Fin: Godmanis

Skele III

16 juli 1999-5 mei 2000

centrumrechts

TP, TB/LNNK, LC

BuZa: Berzins

Berzins

5 mei 2000-7 november 2002

centrumrechts

TP, TB/LNNK, LC, JP

BuZa: Berzins

Repse

7 november 2002-9 maart 2004

centrumrechts

JL, TB/LNNK, LPP, ZZS

BuZa: Kalniete

Fin: Dombrovskis

Emsis

9 maart-2 december 2004

centrumrechts

TP, LPP, ZZS

BuZa: Piks

juli 2004: Pabriks

Kalvitis I

2 december 2004-7 november 2006

centrumrechts

TP, JL, ZZS, LPP

BuZa: Pabriks

Kalvitis II

7 november 2006-20 december 2007

centrumrechts

TP, ZZS, LC/LPP

BuZa: Pabriks

Godmanis II

20 december 2007-12 maart 2009

centrumrechts

TP, ZZS, TB/LNNK, LC/LPP

BuZa: Demakova

Dombrovskis I

12 maart 2009-25 oktober 2011

centrumrechts

TP, JL, ZZS, TB/LNNK, PS

BuZa: Riekstins

2010 Ronis

Dombrovskis II

25 oktober 2011-22 januari 2014

centrumrechts

Vienotiba, ZRP, TB/LNNK

BuZa: Rinkevics

Straujuma

22 januari 2014-heden

centrumrechts

Vienotiba, ZRP, TB/LNNK

BuZa: Rinkevics

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Riga

staatshoofd

President Andris Berzins (vanaf 8 juli 2011)

regeringsleider

Premier Laimdota Straujuma (vanaf 22 januari 2014)

7.

Bevolking

aantal inwoners

2.165.165

0,4% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

14.2% (mannen: 156.851/vrouwen: 150.074)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

11% (mannen: 121.435/vrouwen: 116.602)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

44.8% (mannen: 481.336/vrouwen: 487.991)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

12.8% (mannen: 122.544/vrouwen: 155.114)

 

% van de bevolking ouder dan 65

17.1% (mannen: 121.668/vrouwen: 251.550)

 

gemiddelde levensverwachting

73.44 jaar

 

geletterdheid

99.8%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$38,87 miljard

0,2% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

4.9%

 

bijdrage van industrie aan bbp

25.7%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

69.4%

 

werkloosheid

9.8%

 

9.

Geografie

oppervlakte

64.589 km²

1,4% van de EU

laagste punt

Baltic Sea 0 m

 

hoogste punt

Gaizina Kalns 312 m

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

8 van de 754 zetels

stemgewicht in de
Raad van Ministers

4 van de 345 stemmen

gastland Europese
organen

 

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Andris Piebalgs (belast met ontwikkelingssamenwerking)
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: Dievs, Sveti Latviju

12.

Staatkundige ontwikkelingen

04.10.2014
In parliamentary elections, the Harmony Centre wins 23.2% of the vote (24 of 100 seats), Unity 22% (23), Union of Greens and Farmers 19.7% (21), National Alliance 16.7% (17), For Latvia from the Heart 6.9% (7), and Alliance of Regions of Latvia 6.7% (8). Turnout is 58.8%. The composition of Prime Minister Laimdota Straujuma's prospective new cabinet is announced on October 28 with Janis Reirs as finance minister and Edgars Rinkevics remaining foreign minister, Raimonds Vejonis defense minister, and Rihards Kozlovskis interior minister.
 
06.01.2014
President Andris Berzins designates Laimdota Straujuma as prime minister. On January 20 she announces her government lineup, with Raimonds Vejonis designated as defense minister, other key ministers to remain in place. On January 22 the new government is confirmed by parliament (64-27).
 
27.11.2013
Prime Minister Valdis Dombrovskis resigns.
 
19.10.2011
Prime Minister Valdis Dombrovskis is asked to form a new government. It is confirmed by the Saeima (57-38) on October 25 and includes Edgars Rinkevics as foreign minister and Rihards Kozlovskis as interior minister; Artis Pabriks remains defense minister and Andris Vilks finance minister.
 
17.09.2011
In parliamentary elections, the Harmony Centre wins 28.4% of the vote (31 of 100 seats), Zatlers' Reform Party 20.8% (22), Unity 18.8% (20), the National Alliance 13.9% (14), and the Union of Greens and Farmers 12.2% (13). Turnout is 59.5%.
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven