Letland - Hoofdinhoud

Letland ligt aan de Oostzee, als middelste van de drie Baltische staten. In 1991 herwon Letland de sinds 1918 bestaande onafhankelijkheid, die in 1940 verloren was gegaan. Tot 1991 maakte het land deel uit van de Sovjet-Unie. Op 1 mei 2004 werd Letland, inmiddels een democratische republiek, lid van de Europese Unie.

De hoofdstad van Letland, Riga, is in 1201 gesticht door de Duitse Orde. Ventspils is één van de oudste Hanzehavens. Letland heeft een overwegend Lutherse bevolking.

Bekende sporters uit Letland zijn de oud-wielrenner Romans Vainsteins (wereldkampioen in 2000) en de turner en olympisch-goudwinnaar Igors Vihrovs. Bekende artiesten zijn popzangeres is Linda Leen en musicus Raymond Pauls. In augustus 2004 benoemde het Concertgebouw in Amsterdam de Let Mariss Jansons tot nieuwe chef-dirigent. Letland nam in 2004 deel aan het EK-voetbal met als sterspeler Maris Verpakovskis.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Politieke situatie
2. Staatsvorm, partijen en kiesstelsel
3. Huidige kabinet
4. Zetelverdeling Saeima vanaf 1995
5. Kabinetten vanaf 1995
6. Kerngegevens

7. Bevolking
8. Economie
9. Geografie
10. Positie in Europa
11. Volkslied
12. Staatkundige ontwikkelingen

Na vervroegde verkiezingen op 17 september 2011 werd op 25 oktober een (nieuw) driepartijen-kabinet gevormd  onder leiding van Valdis Dombrovskis van de centrumrechtse partij 'Nieuw Tijdperk'. Bij de verkiezingen was de grootste winnaar de Russisch-gezinde, socialaldemocratische partij Harmonisch Centrum, maar die bleef buiten de regering. Het kabinet bestaat uit drie centrumrechtse partijen.

Dombrovskis vormde in maart 2009 een vijfpartijen-kabinet, maar dat kwam voortijdig ten val en een referendum in juli 2011 leidde tot vervroegde verkiezingen.

Letland verklaarde zichzelf in 1990 onafhankelijk van de Sovjet-Unie en die onafhankelijkheid werd in 1991 erkend. De eerste vrije parlementsverkiezingen werden gehouden in 1993. In het parlement zijn steeds veel middelgrote partijen vertegenwoordigd, waardoor een tamelijk gefragmenteerd politiek beeld bestaat. Er vinden veel kabinetswisselingen plaats. Kabinetten bestonden aanvankelijk bovendien vaak uit vier tot zes partijen. Na 1998 is er sprake van blokvorming van partijen ter linker- en rechterzijde.

Tussen 2006 en 2010 traden drie kabinetten op, steeds van centrumrechtse signatuur. Na de verkiezingen van 2006 kon het kabinet van premier Kalvitis doorregeren, maar in 2007 viel zijn kabinet. Ivars Godmanis van de centrumrechtse 'Letse Weg', die in 1990 de eerste premier was na de onafhankelijkheid, vormde toen een crisiskabinet. Het land raakte spoedig echter in een ernstige economische en politieke crisis, waarbij ook rellen ontstonden. Na dreigende parlementsontbinding en verwerping van een vertrouwensmotie trad dit kabinet in februari 2009 af.

Letland is een parlementaire republiek, waarin de president hoofdzakelijk ceremoniële functies heeft en de feitelijke regeringsmacht bij het kabinet ligt. Wel kan de president de premier (formateur) benoemen en vervroegde verkiezingen uitschrijven door ontbinding van het parlement (dat wordt vervolgens in een referendum aan de kiezers voorgelegd). 

De president wordt voor vier jaar door het parlement gekozen en mag maximaal twee termijnen in functie blijven. Een bekende president was Vaira Vike-Freiberga. Het kabinet moet het vertrouwen krijgen van het parlement om te kunnen regeren. 

Het uit één Kamer bestaande parlement (Saeima) telt 100 leden. Het heeft controlerende en wetgevende taken. Zowel kabinet, parlementscommissies, vijf parlementsleden als eentiende van de kiezers kunnen wetsvoorstellen indienen.

Letland heeft een Constitutioneel Hof dat wetten toetst aan de Grondwet. Het houden van referenda is mogelijk en bijvoorbeeld het lidmaatschap van de EU werd in een referendum aan de kiezers voorgelegd.

kiesstelsel

Iedere vier jaar worden er parlementsverkiezingen gehouden op basis van evenredige vertegenwoordiging in combinatie met districten. Er geldt een kiesdrempel van vijf procent.

partijen

Letland kent een veelheid aan partijen, maar steeds meer daarvan vormen voor de verkiezingen coalities. De belangrijkste partij is Jaunais Laiks (Nieuw Tijdperk), een centrumrechtse, nationalistische partij die gelieerd is aan de Europese christendemocraten. In 2008 ontstond de rechts-liberale PS (Pilsoniskā Savienība, Burgerunie) en werd door oud-minister van Buitenlandse Zaken Pabriks de sociaal-liberale partij SCP (Sabiedrība Citai Politikai, Gezelschap voor een andere politiek) gevormd. Bij de verkiezingen van 2010 vormden deze drie partijen Vienotiba (Eenheid).

Tot centrumrechts worden gerekend LC (Latvijas Cels, Letse Weg). Voor de verkiezingen van 2006 verenigde deze liberaal-conservatieve partij zich met de christendemocratische LPP (Latvijas Pirmā Partija, Letlands Eerste Partij) en bij de verkiezingen van 2010 vormden TP en LC/LPP de combinatie PLL (Par Labu Latviju, Voor een goed Letland).

Na de ontbinding van het parlement vormde oud-premier Valdis Zatlers een nieuwe partij ZRP (Zatlera Reformu Partija, Zatlers Hervormingspartij). Dit is een centrumrechtse partij, die onder meer voortkwam uit TP, de Letse Volkspartij. TP (Tautas Partija, Volkspartij) was eveneens conservatief, centrumrechts.

Ter rechterzijde staat verder ZZS (Zalo un Zemnieku Savienība, de Unie van Groenen en Boeren). Dit is een rechts georiënteerde milieupartij, die in 2002 ontstond uit de LZS (Latvijas Zemnieku Savienība, Letse Boerenbond) en LZP (Latvijas Zalā Partija, Letse Groene Partij).

Meer nationalistisch is het liberale TB/LNNK (Tēvzemei un Brīvība, Voor Vaderland en Vrijheid)/LNNK. LNNK staat voor Latvijas Nacionālās Neatkarības Kustība, Letse Nationale Onafhankelijkheidsbeweging. In 2010 vormde het samen met een kleine partij de Nationale Alliantie (NA).

Aan de linkerzijde staat SC (Saskanas Centrs, Harmonie Centrum). Dit is een combinatie van TSP (Tautas Saskanas Partija, Nationale Harmonie Partij), LSP (Latvijas Sociālistiskā Partija, de Letse sociaaldemocratische partij) en JC (Jaunais Centrs, Nieuw Centrum). Tot het linkse blok behoort ook PCTVL (Par Cilvēka Tiesībām Vienotā Latvijā, Voor Mensenrechten in een Verenigd Letland), de partij van de Russische minderheid.

Het tweede centrumrechtse kabinet-Dombrovskis trad aan op 25 oktober 2011. Het bestaat uit ministers van Vienotiba, ZRP en TB/LNNK en PS. Minister van Buitenlandse Zaken is Edgars Rinkevics (ZRP). inister van Financiën is Andris Vilks, een partijgenoot van de premier.