Laatste nieuws: 

Ierland

Ierland op de kaart

De Ierse Republiek ontstond in 1921 toen het land, met uitzondering van Noord-Ierland, onafhankelijk werd. In 1973 trad Ierland toe tot de Europese Economische Gemeenschap. Het overwegend katholieke Ierland was lange tijd een arm land, maar maakt nu een economisch gunstiger ontwikkeling door.

Nadat Saint Patrick het land in de vijfde eeuw tot het Christendom bekeerde, werd Ierland tussen de zevende en negende eeuw een centrum van waaruit missionarissen het katholieke geloof naar grote delen van Noord- en Oost-Europa brachten. Sinds de twaalfde eeuw kwam het land steeds meer onder Engelse invloed en in de zeventiende eeuw werd Ierland onderdeel van het Verenigd Koninkrijk. Een grote hongersnood in 1846 en 1847 dreef miljoenen Ieren naar de Verenigde Staten, waar de Ierse gemeenschap nog steeds groot is.

De Ierse politicus en Amnesty International-voorzitter Sean McBride kreeg in 1974 de Nobelprijs voor de Vrede, net als de Noord-Ieren John Hume en David Trimble (1998).

Toonaangevende Ierse kunstenaars zijn de schrijvers James Joyce, Oscar Wilde en Samuel Beckett, de pop-iconen Gilbert O'Sullivan, Sinead O'Connor, Bob Geldof en U2 (Bono). De filmacteur Pierce Brosnan werd onder meer bekend door zijn rol als James Bond.

De Ierse sportgeschiedenis wordt onder meer gekenmerkt door acht keer winst van het nationale rugbyteam in het vijflandentoernooi. Tijdens de Olympische Spelen in Atlanta van 1996 won de zwemster Michelle Marie Smith drie gouden medailles, en ook Ierse boksers hebben vele successen geboekt tijdens de Spelen. Bekende Ierse wielrenners waren Stephen Roche (in 1987 winnaar van Tour, Giro en WK) en Sean Kelly.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Politieke situatie

Sinds de verkiezingen van februari 2011 regeert in Ierland een coalitiekabinet van christendemocraten (Fine Gael) en sociaaldemocraten (Labour Party) onder leiding van premier Enda Kenny. Voordien werd Ierland sinds 1970 vrijwel steeds geregeerd door kabinetten waarin de liberalen domineerden. Na 1987 waren de liberalen alleen tussen 1994 en 1997 niet in het kabinet vertegenwoordigd.

Ierland kent sinds 1989 uitsluitend coalitiekabinetten. In 1997-2008 was Bertie Ahern minister-president. Hij werd in mei 2008 opgevolgd door Brian Cowen. De Groenen stapten in januari 2011 uit de regering, waarna op 25 februari vervroegde parlementsverkiezingen volgden. Regeringspartij Fianna Fáil verloor daarbij fors.  

Belangrijke personen in de recente Ierse politiek waren de liberalen Charles Haughey, Albert Reynolds en Bertie Ahern, de christendemocraten Garret FitzGerald en John Bruton en de sociaaldemocraat Dick Spring.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Ierland is een parlementaire republiek. De president, die om de zeven jaar wordt gekozen, vertegenwoordigt Ierland in het buitenland en kan onder meer het Constitutionele Hof vragen een wet aan de Grondwet te toetsen.

Het kabinet, waarvan de minister-president (Taoiseach) de leider is, heeft de uitvoerende macht. De benoeming van de minister-president geschiedt op voordracht van het parlement. Het kabinet kan alleen regeren als het het vertrouwen van een parlementsmeerderheid bezit. Ontbinding van het Lagerhuis is mogelijk, maar tussentijdse kabinetswisselingen (zonder verkiezingen) komen eveneens voor. In coalitiekabinetten is ook de functie van viceminister-president (Tánaiste) vaak belangrijk.

De wetgevende macht berust bij het parlement (Oireachtas Éireann), dat bestaat uit het Lagerhuis (Dáil Éireann) en het Hogerhuis (Seanad Éireann). Het eens in de vijf jaar gekozen Lagerhuis telt 166 leden. De Dáil heeft het recht van initiatief en budgetrecht.

De Senaat is vooral een adviesorgaan en telt 60 leden. De Senaat kan wetgeving vertragen en kan wijzigingen voorstellen. Op 5 oktober 2013 mochten de Ieren zich in een referendum uitspreken over een voorstel tot afschaffing van de Senaat. Tegen de verwachting in kreeg dit voorstel niet voldoende steun.

kiesstelsel

De 166 Lagerhuisleden (Teachtaí Dála) worden gekozen in 43 districten, waar drie, vier of vijf leden worden gekozen. Ierland kent evenredige vertegenwoordiging in combinatie met een districtenstelsel en het stelsel van Single Transferable Vote (STV). In dit systeem rangschikken kiezers kandidaten naar volgorde van hun voorkeur. Om te worden gekozen, moet een kandidaat een bepaald stemmenaantal (quotum) halen.

Het overschot dat een gekozen kandidaat heeft, wordt overgedragen op de kandidaat met de meeste tweede voorkeuren. Als niemand (meer) het quotum haalt, worden de stemmen van degene met het laagste aantal stemmen overgedragen. Dit gaat zo door totdat alle zetels in het district zijn toegekend.

Van de 60 senatoren worden er 43 gekozen door kiescolleges, elf worden voorgedragen door de minister-president en zes worden gekozen door universiteiten. Verkiezing vindt plaats kort nadat een nieuwe Dáil is gekozen.

partijen

De belangrijkste partijen zijn de conservatief-liberale Fianna Fáil, de christendemocratische Fine Gael, de sociaaldemocratische Labour Party en de Comhaontas Glas of Green Party (Groene Alliantie). In het parlement is ook de nationalistische Sinn Féin vertegenwoordigd.

3.

Huidige kabinet

Het kabinet-Kenny werd op 10 maart gevormd, nadat Edna Kenny op 9 maart tot premier was gekozen. Vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken en Handel is Labourleider Eamon Gilmore. Minister van Financiën is Michael Noonan en daarnaast is er een minister voor overheidsuitgaven en hervormingen, Brendan Howlin.

4.

Zetelverdeling Dáil Eirann vanaf 1973

jaar

FF

FG

Lab.

PD

GP

SF

Ov.

tot.

datum

1973

69

54

19

     

2

144

28 februari

1977

84

43

17

     

4

148

16 juni

1981

78

65

15

     

8

166

11 juni

1982

81

63

15

     

7

166

18 februari

1982

75

70

16

     

5

166

24 november

1987

81

81

12

14

   

9

166

17 februari

1989

77

77

15

6

1

 

12

166

15 juni

1992

68

68

33

10

1

 

9

166

25 november

1997

77

77

31

4

2

1

7

166

6 juni

2002

81

81

20

8

6

5

15

166

17 mei

2007

78

51

20

2

6

4

5

166

24 mei

2011

18

70

36

   

9

14

166

25 februari

5.

Kabinetten vanaf 1973

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Lynch I

10 november 1966-14 maart 1973

liberaal

FF

BuZa: Aiken, 1971 Hillery, 1973 Lenihan

Fin: Haughey

Cosgrave

14 maart 1973-14 maart 1977

centrumlinks

FG-Labour

BuZa: FitzGerald

Lynch II

14 maart 1977-11 december 1979

liberaal

FF

BuZa: O'Kennedy

Haughey I

11 december 1979-30 juni 1981

liberaal

FF

BuZa: Lenihan

Landb: MacSharry

FitzGerald I

30 juni 1981-9 maart 1982

centrumlinks

FG-Labour

BuZa: Kelly, 1981 Dooge

Fin: Bruton

Haughey II

9 maart 1982-14 december 1982

liberaal

FF

BuZa: Collins

Fin: MacSharry

FitzGerald II

14 december 1982-10 maart 1987

centrumlinks

FG-Labour

BuZa: Barry

vicemp: Spring

Haughey III

10 maart 1987-12 juli 1989

liberaal

FF

BuZa: Lenihan

Fin: MacSharry

1988 Reynolds

Landb: O'Kennedy

Haughey IV

12 juli 1989-11 februari 1992

liberaal

FF-PD

BuZa: Collins

Fin: Reynolds

Arbeid: B. Ahern

Landb: O'Kennedy

Reynolds I

11 februari 1992-12 januari 1993

liberaal

FF-PD

BuZa: Andrews

Fin: B. Ahern

Reynolds II

12 januari 1993-15 december 1994

paars

FF-Labour

BuZa: Spring

1994 Reynolds

Fin: B. Ahern

Just: Geoghegan-Quinn

Bruton

15 december 1994-26 juni 1997

centrumlinks

FG-Labour-Dem Left

BuZa: Spring

Fin: Quinn

Ahren I

26 juni 1997-6 juni 2002

liberaal

FF-PD

BuZa: Burke, 1997 Andrews, 2000 Cowen

Fin: McCreevy

Ahren I

6 juni 2002-14 juni 2007

liberaal

FF-PD

BuZa: Cowen

2004 D. Ahern

Fin: McCreevy

2004 Cowen

Ahern II

14 juni 2007-7 mei 2008

liberaal-groen

FF-GP-PD

BuZa: D. Ahern

Fin: Cowen

Cowen

7 mei 2008-9 maart 2011

liberaal-groen

FF-GP (tot 2011)-PD (tot 2009)

BuZa: D. Ahern, 2008 Martin

Fin: Lenihan

Kenny

9 maart 2011-

centrumlinks

FG-Labour

BuZa: Gillmore

Fin: Noonan

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Dublin

staatshoofd

President Michael D. Higgins (vanaf 29 oktober 2011)

regeringsleider

Premier Enda Kenny (vanaf 9 maart 2011)

7.

Bevolking

aantal inwoners

4.832.765

0,9% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

21.4% (mannen: 529.140/vrouwen: 506.857)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

11.9% (mannen: 292.962/vrouwen: 283.127)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

44.1% (mannen: 1.070.875/vrouwen: 1.061.396)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

10.1% (mannen: 245.913/vrouwen: 244.345)

 

% van de bevolking ouder dan 65

12.1% (mannen: 275.114/vrouwen: 323.036)

 

gemiddelde levensverwachting

80.56 jaar

 

geletterdheid

99%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$190,4 miljard

1,2% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

1.6%

 

bijdrage van industrie aan bbp

28%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

70.4%

 

werkloosheid

13.5%

 

9.

Geografie

oppervlakte

70.273 km²

1,6% van de EU

laagste punt

Atlantic Ocean 0 m

 

hoogste punt

Carrauntoohil 1041 m

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

11 van de 754 zetels

stemgewicht in de
Raad van Ministers

7 van de 345 stemmen

gastland Europese
organen

Agentschap Europese Unie:
Europese Stichting tot Verbetering van de Levens- en Arbeidsomstandigheden (Eurofound)

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Máire Geoghegan-Quinn (belast met onderzoek, innovatie en wetenschap)

Europese ombudsman:

Emily O'Reilly
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: Amhrán na bhFiann

12.

Staatkundige ontwikkelingen

11.07.2014
In a cabinet reshuffle, Charlie Flanagan becomes foreign minister and Simon Coveney defence minister.
 
07.05.2014
Defence Minister Alan Shatter resigns. In a reshuffle on May 8, Prime Minister Enda Kenny takes over the portfolio.
 
11.11.2011
Michael D. Higgins is inaugurated as president.
 
27.10.2011
In presidential elections, Michael D. Higgins (Labour Party) wins 39.6% of the first-preference votes, Sean Gallagher (independent) 28.5%, Martin McGuinness (Sinn Féin) 13.7%, Gay Mitchell (Fine Gael) 6.4%, and David Norris (independent) 6.2%. Turnout is 56.1%. After elimination of the lesser candidates and transference of their votes, Higgins has 56.8% of votes and Gallagher 35.5%.
 
19.05.2011
Former foreign minister (1973-77) and prime minister (1981-82, 1982-87) Garret FitzGerald dies.
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven