Hongarije

Hongarije op de kaart

De Midden-Europese republiek Hongarije maakt sinds 1 mei 2004 deel uit van de Europese Unie. Hongarije behoorde tot 1989 tot het communistische Oostblok. In dat jaar werd het weer een democratisch land.

In Hongarije was vanaf het midden van de 16e eeuw 200 jaar lang sprake van overheersing door en strijd tegen de Turken. Belangrijke vorsten waren Maria Theresia (1740-1780) en Joseph II (1780-1790). Vanaf 1867 ging het hierbij alleen om een personele unie (Ausgleich), waarbij de Oostenrijkse keizer ook koning van Hongarije was. Die eindigde in 1918 na de Eerste Wereldoorlog. Tussen de wereldoorlogen was Hongarije een republiek. In 1956 was Hongarije het toneel van een gewapende opstand tegen het stalinisme. Pas in 1989 kwam het tot ontmanteling van het IJzeren Gordijn aan de grens met Oostenrijk.

Franz Liszt, Béla Bartok en Zoltan Kodaly zijn enkele van de beroemdste musici uit de 1.000 jaar oude staat. Hongarije was ook het vaderland van Ladislao José Bíró, uitvinder van de balpen, János Bolyai, de 19e-eeuwse wiskundige en filosoof, en Tivadar Puskás, die in 1879 de eerste Europese telefooncentrale in Parijs stichtte.

Het Hongaarse elftal werd, onder aanvoering van de voetbal-legende Ferenc Puskas, en met sterren als Kocsis, Czibor en Kubala, tweede tijdens de wereldkampioenschappen van 1954. Het waterpoloteam boekte ook regelmatig successen en werd in 2008 bij de mannen Olympisch kampioen. Hongaarse sporters wonnen op recente Olympische Spelen onder meer medailles bij het kanoën, zwemmen, schermen, schieten en kogelslingeren.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Politieke situatie

Sinds de parlementsverkiezingen van april 2010 regeert een centrumrechts (christendemocratisch) kabinet-Orbán. Bij die verkiezingen leed de sociaaldemocratische partij een grote nederlaag. Als nieuwe partij kwam het extreemrechtse Jobbik sterk op. De parlementsverkiezingen van april 2014 werden gewonnen door regeringspartij Fidesz.

Na de democratische omwenteling van 1989 werd Hongarije een democratische republiek en regeerden aanvankelijk centrumrechtse partijen, met het Hongaarse Democratische Forum als belangrijkste. Uit die beweging was premier Jozsef Antall afkomstig. Hij overleed in december 1993.

Na de verkiezingen van 1994 werd de sociaaldemocraat Gyula Horn premier van een centrumlinks kabinet. In 1998-2002 regeerde centrumrechts onder leiding van de christendemocraat Viktor Orbán. De periode 2002-2010 werd gekenmerkt door politieke instabiliteit. In 2004 werd de sociaaldemocraat Ferenc Gyurcsány premier, nadat zijn partijgenoot Péter Medgyessy het vertrouwen van zijn eigen partij had verloren.

Na de verkiezingswinst van de sociaaldemocraten in 2006 leidde corruptieschandalen, sociale onrust en begrotingsproblemen uiteindelijk in 2009 tot de val van het kabinet. Daarna trad een 'zaken'kabinet aan, onder leiding van de econoom Gordon Bajnai.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Hongarije is een parlementaire republiek, waarin de president vooral ceremoniële taken heeft. De minister-president is de feitelijke regeringsleider. Hij kan zelf ministers benoemen en ontslaan.

Het parlement, de Nationale Assemblee (Országgyülés), telt 386 leden. Zij worden voor vier jaar gekozen. Het parlement is wetgevend lichaam en moet het vertrouwen uitspreken in het kabinet, voordat dit kan gaan regeren. Er vinden hoorzittingen plaats met de kandidaat-ministers.

Er is een Constitutioneel Hof, dat wetten kan toetsen aan de Grondwet. Verder kunnen er referenda worden gehouden.

kiesstelsel

De 199 parlementsleden worden via een tweestemmenstelsel gekozen: 1 stem voor districtskandidaten en 1 voor landelijke lijsten. In 106 districten worden afgevaardigden via een meerderheidsstelsel gekozen en 93 zetels via partijlijsten (inclusief zetels voor minderheden). Er is een kiesdrempel van 5 procent, maar die geldt niet voor de zetels voor minderheden. Het kiesstelsel werd in 2012 hervormd, waarbij onder meer het aantal zetels werd verminderd en de tweede verkiezingsronde werd afgeschaft.

partijen

In de Hongaarse politiek spelen nu vier partijen een centrale rol. Ter rechterzijde is dat Fidesz-KDNP. Fidesz (een Hongaars acroniem voor Alliantie van Jonge Liberalen)-Magyar Polgári Szövetség (Hongaarse Burgerunie) is een conservatief-christendemocratische partij die verbonden is met de KDNP (Kereszténydemokrata Néppárt, de Christendemocratische Volkspartij). De partij is aangesloten bij de EVP.

Rechts daarvan staat Jobbik (voluit Jobbik Magyarországért Mozgalom, de Beweging voor een Beter Hongarije). Jobbik betekent feitelijk 'de rechte keuze' of 'een keuze voor rechts'. De partij geldt als extreemrechts, populistisch en nationalistisch (Hongarije voor de Hongaren).

Ter linkerzijde is de sociaaldemocratische MSzP (Magyar Szocialista Párt)  de grootste partij, maar in 2010 leed zij een grote verkiezingsnederlaag. In 2004 werd een links blok Összefogás (eenheid) gevormd), met enkele kleinere centrumlinkse partijen.

Als nieuwe liberaal-groene partij kwam in 2010 de LMP (Lehet Más a Politika, 'Politiek kan anders zijn') op.

Na de democratische omwenteling waren aanvankelijk de centrumrechtse MDF (Hongaars Democratisch Forum), de links-liberale Alliantie van Vrije Democraten (SzDsz) en de Partij van onafhankelijke middenstanders en landbouwers (FKgP) belangrijke partijen, die geregeld deel uitmaakten van coalitiekabinetten. MDF ging grotendeels op in Fidesz.

3.

Huidige kabinet

Het kabinet-Orbán II trad op 29 mei 2010 aan. Vrijwel alle ministers zijn lid van Fidesz. Daarnaast zijn er enkele partijlozen en tweede vicepremier Zsolt Semjén is lid van de christendemocratische KDNP. De minister van Buitenlandse Zaken, János Martonyi, is partijloos.

4.

Zetelverdeling  vanaf 1990

jaar

MSzP

SzDsz

Fidesz

KDNP

MDF

FKgP

Job

bik

Ov.

totaal

verkiezings

datum

1990 

34

92

42

164

44

 

10

375

25 mrt en 9 apr

1994

209

69

42

38

26

 

2

384

8 en 29 mei

1998

134

19

148

17

48

 

15

385

10 en 24 mei

2002

178

20

188

       

386

7 en 21 april

2006

186

18

164

11

   

1

386

9 en 23 april

2010

59

 

262

   

47

18

386

11 en 25 april

 

Oz.

   

LMP

         

2014

38

 

133

   

23

 

199

6 april

5.

Kabinetten vanaf 1990

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Antall

23 mei 1990-12 december 1993

centrumrechts

MDF-FKgP-KDNP

BuZa:

Jeszensky

Boross

12 december 1993-15 juli 1994

centrumrechts

MDF-FKgP-KDNP

BuZa:

Jeszensky

Horn

15 juli 1994-6 juli 1998

sociaal-liberaal

MSzP-SzDsz

BuZa: Kovács

Orbán I

6 juli 1998-27 mei 2002

centrumrechts

Fidesz-FKgP

BuZa:

Martonyi

Medgyessy

27 mei 2002-29 september 2004

sociaal-liberaal

MSzP-SzDsz

BuZa:

Kovács

Gyurcsány

29 september 2004-14 april 2009

sociaal-liberaal

MSzP-SzDsz

BuZa: 

Somogyi

2004:

Göncz

Bajnai

14 april 2009-29 mei 2010

technocraten

-

BuZa:

Balász

Orbán II

29 mei 2010-

centrumrechts

Fidesz-KDNP

BuZa:

Martonyi

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Boedapest

staatshoofd

Janos Ader (vanaf 10 mei 2012)

regeringsleider

Premier Viktor Orban (vanaf 29 mei 2010)

7.

Bevolking

aantal inwoners

9.919.128

1,9% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

14.8% (mannen: 757.868/vrouwen: 712.908)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

11.7% (mannen: 596.005/vrouwen: 561.606)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

41.6% (mannen: 2.071.845/vrouwen: 2.056.611)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

17.8% (mannen: 639.298/vrouwen: 754.129)

 

% van de bevolking ouder dan 65

17.5% (mannen: 661.256/vrouwen: 1.107.602)

 

gemiddelde levensverwachting

75.46 jaar

 

geletterdheid

99%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$196,6 miljard

1,2% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

3.4%

 

bijdrage van industrie aan bbp

28%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

68.7%

 

werkloosheid

10.5%

 

9.

Geografie

oppervlakte

93.028 km²

2,1% van de EU

laagste punt

Tisza River 78 m

 

hoogste punt

Kekes 1014 m

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

22 van de 754 zetels

stemgewicht in de
Raad van Ministers

12 van de 345 stemmen

gastland Europese
organen

 

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

László Andor (belast met werkgelegenheid, sociale zaken en gelijke kansen)
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: Isten áldd meg a magyart

12.

Staatkundige ontwikkelingen

06.04.2014
In parliamentary elections, the Fidesz Hungarian Civic Union-Christian Democratic People's Party wins 66.8% of the vote (133 of 199 seats), the coalition of Hungarian Socialist Party, Together, Democratic Coalition, Dialogue with Hungary, and Hungarian Liberal Party 19.1% (38), Jobbik 11.6% (23), and Politics Can Be Different 2.5% (5). Turnout is 61.2%.
 
19.06.2013
Former foreign minister (1989-90) and prime minister (1994-98) Gyula Horn dies.
 
01.03.2013
Mihály Varga is named to replace György Matolcsy as economy minister. He takes office March 7.
 
02.05.2012
János Áder is elected president, winning 262 votes in the 386-seat parliament. He is sworn in immediately but takes office only on May 10.
 
02.04.2012
President Pál Schmitt resigns. The president of the National Assembly, László Kövér, becomes acting president.
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven