Laatste nieuws: 

Verenigd Koninkrijk

Verenigd Koninkrijk op de kaart

Het Verenigd Koninkrijk omvat Engeland, Wales, Schotland en Noord-Ierland. Hoewel het Verenigd Koninkrijk niet langer het centrum is van een machtig imperium, blijft het één van de machtigste Europese landen. Sinds 1973 maakt het deel uit van de Europese Unie (destijds Europese Gemeenschap). Wel bestaat er huiver voor een te sterke Europese invloed. In 2002 werd ervoor gekozen de euro niet in te voeren.

Groot-Brittannië was één van de eerste landen met een parlementair bestel, dat al in 1204 werd ingesteld. Vanaf de zeventiende en achttiende eeuw kende het land een grote overzeese expansie, die onder meer leidde tot een belangrijke emigratiestroom naar Noord-Amerika, Australië en zuidelijk Afrika.

In de negentiende eeuw vestigde Groot-Brittannië een wereldwijd koloniaal imperium, dat onder meer India, gedeeltes van Zuidoost-Azië, Australië en grote delen van Afrika omvatte. Na de Tweede Wereldoorlog verloor het land zijn dominante rol op het wereldtoneel, maar maakte het een geslaagde omschakeling naar een moderne welvaartsstaat. Er is met vele voormalige koloniën wel een band blijven bestaan via het Commonwealth (Gemenebest).

Prominente Britse schrijvers uit de twintigste eeuw zijn Joseph Conrad, Rudyard Kipling, J.R.R. Tolkien, Bertrand Russell, William Golding en Ian Welsh. Van de vele Britse componisten kunnen worden genoemd Elgar, Holst, Britten en Tippett. Pop-iconen als de Beatles, de Rolling Stones, Eric Clapton en David Bowie hebben de moderne popmuziek blijvend beïnvloed, terwijl acteurs als Sean Connery, Peter Ustinov, Vanessa Redgrave, Alec Guinnes en Peter Sellers grote successen boekten op het witte doek.

Hoogtepunten uit de Britse sportgeschiedenis zijn de prestaties van de nationale voetbal- en rugbyteams, die in 1966 respectievelijk 2004 wereldkampioen werden. Stanley Matthews, Bobby Charlton, George Best, Gary Lineker en David Beckham hebben een belangrijke stempel gedrukt op het Britse voetbal. De wielrenner Mark Cavendish werd  wereldkampioen op de weg en Bradley Wiggins en Christopher Froome wonnen de Ronde van Frankrijk. Andy Murray won in 2013 Wimbledon.

Tijdens de Olympische Spelen van 1992 won Linford Christie de gouden medaille op de 100 meter atletiek. In 2008 won de baanrenner Chris Hoy drie keer goud en waren er successen bij het zeilen. Op de Spelen van Londen waren er vele successen, met liefst 29 gouden medailles. Een vooraanstaande Olympische sporter was roeier Steve Redgrave.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Politieke situatie

Sinds de parlementsverkiezingen van 6 mei 2010 regeert een coalitiekabinet van Conservatieven en Liberaal-Democraten onder leiding van de conservatieve premier David Cameron. Bij de verkiezingen verloor de sociaaldemocratische Labour Party de meerderheid die zij sinds 1997 had.

In de eerste naoorlogse jaren regeerde, ondanks de populariteit van Churchill als oorlogsleider, een Labour-kabinet met Attlee als premier. De verkiezingen van 1951 brachten echter de conservatieven aan de macht, die zij behielden tot 1964. In die jaren regeerden de conservatieve kabinetten-Churchill (1951-1955), -Eden (1955-1957), -MacMillan (1957-1963) en -Douglas Home (1963-1964).

In 1964 won Labour de verkiezingen en kwam het kabinet-Wilson aan het bewind. Tussen 1969 en 1974 regeerden opnieuw de conservatieven (kabinet-Heath). Tijdens dat kabinet kwam de Britse toetreding tot de EEG tot stand. Vanaf 1974 regeerde een Labour-minderheidskabinet (met steun van de Liberalen). Een parlementaire nederlaag van het kabinet-Callaghan, gevolgd door een verkiezingsnederlaag was het begin van het tijdperk-Thatcher (1979-1990). Na een interne leiderschapstrijd werd Margaret Thatcher in 1990 opgevolgd door John Major.

Tony Blair leidde een zich gematigder opstellend Labour ('New Labour') in 1997 naar een enorme verkiezingswinst. Zijn premierschap duurde tot 2007, toen hij terugtrad en minister van Financiën Gordon Brown de leiding van de regering overnam.

Binnen de EU neemt het Verenigd Koninkrijk nogal eens een afwijkende positie in.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland is een parlementaire monarchie, met ministeriële verantwoordelijkheid. Er is geen formele Grondwet, maar wel een constitutioneel bestel dat zich in de loop der eeuwen heeft ontwikkeld. Verder zijn er specifieke wetten zoals de Parliament Acts, die onder meer de wetgevende procedures regelen.

De landsdelen van het Verenigd Koninkrijk kennen een grote mate van autonomie. Schotland en Noord-Ierland hebben een eigen parlement en (deel)regering.

De Britse kabinetten zijn volledig parlementair, de bewindslieden komen uit het Lagerhuis of Hogerhuis. Een kabinet kan regeren zolang het het vertrouwen van de meerderheid van het parlement geniet. Geregeld komen tussentijdse ministerswisselingen voor (reshuffles).

De grootste oppositiepartij vormt een schaduwkabinet. In het Lagerhuis zitten regering en oppositie tegenover elkaar. Een kabinet kan zelf verkiezingen uitschrijven. Dat moet eens in de vijf jaren gebeuren.

Naast een gekozen Lagerhuis (House of Commons) is er een Hogerhuis (House of Lords), dat bestaat uit erfelijke en niet-erfelijke adel (peers) en geestelijken. In totaal zijn er ruim 700 leden, maar niet alle leden zijn actief. De geestelijke leden hebben geen politieke rol. Verheffing in de adelstand is gebruikelijk om toegang tot het Hogerhuis te kunnen verlenen. In het Hogerhuis zitten veel oud-ministers en oud-Lagerhuisleden, maar ook wetenschappers, rechters en ondernemers. Het Hogerhuis kan wetgeving vertragen, maar uiteindelijk niet tegenhouden.

kiesstelsel

Het Britse kiesstelsel is een meerderheidsstelsel met districten. De 650 Lagerhuisleden worden in evenzoveel districten gekozen, waarbij het principe geldt: wie de meeste stemmen krijgt, wint de zetel. Er is dus geen absolute meerderheid vereist en er zijn geen herstemmingen als geen der kandidaten een absolute meerderheid  behaalt. Bij het ontstaan van een tussentijdse vacature wordt in het betreffende district een verkiezing (by-election) gehouden.

Het stelsel bevordert een sterke positie van grote partijen. Als regel kan de winnaar van de verkiezingen direct het kabinet vormen met de partijleider als minister-president. Incidenteel komt een parlement voor waarin geen partij een meerderheid heeft (zoals bij de verkiezingen van 2010).

partijen

De twee grote partijen zijn de Conservatives en de Labour Party (Arbeiderspartij). De Conservatieven staan rechts in het politieke spectrum en zijn verwant aan de christendemocraten en conservatief-liberalen. Labour is een gematigd sociaaldemocratische partij. De derde partij, de Liberal-Democrats, zijn ontstaan door het samengaan van de Liberalen en de SDP, een rechtse afsplitsing van Labour. De partij is verwant aan D66.

Daarnaast zijn er regionale partijen in Schotland, Wales en Noord-Ierland, zoals de Schotse Nationalistische Partij, Plaid Cymru in Wales en Sinn Fein (SF) en de Ulster Unionisten in Noord-Ierland.

3.

Huidige kabinet

Het kabinet-Cameron is op 11 mei 2010 aangetreden. Vicepremier is Nick Clegg, leider van de Liberaal-Democraten (LibDem). Minister van Buitenlandse Zaken is Philip Hammond (Cons.) en minister van Financiën George Osborne (eveneens Cons.) De LibDem's hebben vijf ministers in het kabinet en er zijn 18 conservatieve ministers. Het kabinet steunde bij zijn aantreden op 364 van 650 Lagerhuisleden.

Belangrijkste ministers:

Prime minister

David Cameron

Cons.

viceminister-president

Nick Clegg

LibDem

Buitenlandse Zaken

William Hague, tot 15 juli 2014

Philip Hammond, sinds 15 juli 2014

Cons.

Binnenlandse Zaken

Therese May

Cons

Financiën

George Osborne

Cons.

Defensie

Liam Fox, tot 14 okt. 2011

Philip Hammond, van 14 okt. 2011 tot 15 juli 2014

Michael Fallon, sinds 15 juli 2014

Cons.

Justitie

Kenneth Clarke, tot 4 sept. 2012

Chris Grayling, sinds 4 sept. 2012

Cons

Milieu, Voedsel en Platteland

Caroline Spelman, tot 4 sept. 2012

Owen Paterson, van 4 sept. 2012 tot 15 juli 2014

Elizabeth Tuss, sinds 15 juli 2014

Cons.

Werk en Pensioenen

Ian Duncan Smith

Cons.

Bedrijfsleven, Innovatie en Kennis

Vince Cable

LibDem

Energie en Klimaat

Chris Huhne, tot 3 feb. 2012

Edward Davey, sinds 3 feb. 2012

LibDem

Vervoer

Philip Hammond, tot 14 okt. 2011

Justine Greening, sinds 14 okt. 2011

Cons.

4.

Zetelverdeling Lagerhuis vanaf 1970

jaar

Cons.

Lab.

LibDem.

Lib.

SNP

PC

SF

DU

UU

Ov.

tot.

datum

1970

330

287

 

6

1

2

     

6

630

18 juni

1974

297

301

 

14

7

2

 

1

7

7

635

28 febr.

1974

277

319

 

13

11

3

 

1

6

5

635

10 okt.

1979

339

269

 

11

2

2

 

3

5

4

635

3 mei

1983

397

209

23

 

2

2

1

3

11

2

650

9 juni

1987

377

229

22

 

3

3

1

3

9

 

650

11 juni

1992

335

271

20

 

3

4

 

3

9

5

650

9 april

1997

165

418

46

 

6

4

2

2

10

2

655

1 mei

2001

166

412

52

 

5

4

4

5

6

4

658

7 juni

2005

198

356

62

 

6

3

5

9

1

6

646

5 mei

2010

307

258

57

 

6

3

5

8

 

6

650

6 mei

5.

Kabinetten vanaf 1970

naam

periode 

kleur

partijen

belangrijke

ministers

Heath

19 juni 1970-12 maart 1974

rechts

Cons.

BuZa: Douglas Home

Def: Carrington

O&W: Thatcher

toetreding EEG:

Rippon (juli 1970-nov. 72)

Wilson

12 maart 1974-8 april 1976

soc.dem.

Labour

BuZa: Callaghan

Fin: Healey

BiZa: Jenkins

Industrie: Benn

Callaghan

8 april 1976-5 mei 1979

soc.dem.

Labour

BuZa: Crosland

1977 Owen

Fin: Healey

Energie: Benn

Thatcher

5 mei 1979-28

november 1990

rechts

Cons.

BuZa: Lord Carrington

1982 Pym

1983 Howe

1989 Major

1990 Hurd

Fin: Howe

1983 Lawson

1989 Major

BegrotingBrittan

(1981-1983),

Major (1987-1989)

Def: Pym

1981 Nott

1983 Heseltine

1986 Younger

1989 King

vp: Whitelaw

1989 Howe

Major

28 november

1990-2 mei 1997

rechts

Cons.

BuZa: Hurd

1995 Rifkind

Fin: Lamont

1993 Clarke

vp: Heseltine

Blair

2 mei 1997-

27 juni 2007

centrumlinks

Labour

BuZa: Cook

2001 Straw

2006 Beckett

Fin: Brown

vp: Prescott

Brown

27 juni 2007-11 mei 2010

centrumlinks

Labour

BuZa: David Miliband

Fin: Darling

Just: Straw

Cameron

11 mei 2010-

centrumrechts

Cons./

LibDem

BuZa: Hague (C.)

2014: Hammond (C.)

Fin: Osborne (C.)

vp: Clegg (LD)

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Londen

staatshoofd

Koningin Elizabeth II (vanaf 6 februari 1952); Kroonprins Charles (zoon van the koningin, geboren op 14 november 1948)

regeringsleider

Premier David Cameron (vanaf 11 mei 2010)

7.

Bevolking

aantal inwoners

64.021.390

12,5% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

17.3% (mannen: 5.660.891/vrouwen: 5.380.448)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

12.6% (mannen: 4.116.859/vrouwen: 3.945.146)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

41% (mannen: 13.299.731/vrouwen: 12.843.937)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

11.5% (mannen: 3.621.110/vrouwen: 3.702.717)

 

% van de bevolking ouder dan 65

17.3% (mannen: 4.990.024/vrouwen: 6.182.114)

 

gemiddelde levensverwachting

80.42 jaar

 

geletterdheid

99%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$2400193000000E0

14,8% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

0.7%

 

bijdrage van industrie aan bbp

20.5%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

78.9%

 

werkloosheid

7.2%

 

9.

Geografie

oppervlakte

244.382 km²

5,5% van de EU

laagste punt

The Fens -4 m

 

hoogste punt

Ben Nevis 1343 m

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

73 van de 754 zetels

stemgewicht in de
Raad van Ministers

29 van de 345 stemmen

gastland Europese
organen

Agentschap Europese Unie:
Europees Geneesmiddelenbureau (EGb)

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Catherine Ashton ()

vicevoorzitter Europese Commissie:

Catherine Ashton

Hoge Vertegenwoordiger gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid:

Catherine Ashton
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: God Save the Queen

12.

Staatkundige ontwikkelingen

19.09.2014
Alex Salmond announces his resignation as first minister of Scotland.
 
12.09.2014
Ian Paisley, Baron Bannside, former first minister of Northern Ireland (2007-08), dies.
 
15.07.2014
In a cabinet reshuffle, Philip Hammond becomes foreign secretary and Michael Fallon defence secretary.
 
08.04.2013
Margaret Thatcher, Baroness Thatcher, former prime minister (1979-90), dies.
 
14.10.2011
Defence Secretary Liam Fox resigns. Philip Hammond is named to replace him.
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven