Frankrijk

Frankrijk op de kaart

De Franse Republiek is één van de grootmachten in Europa. Na 1945 bouwde het land een welvarende economie op, en stond het aan de wieg van de Europese samenwerking (het was in 1951 medeoprichter van de EGKS, de voorloper van de Europese Unie). De Fransman Jacques Delors was een dynamische en baanbrekende voorzitter van de Europese Commissie.

De Franse revolutie in 1789 stond aan de wieg van de staatsvorm die nu in Europa domineert: de parlementaire democratie. Tijdens de periode van Napoleon (1799-1814) overheerste Frankrijk grote delen van het Europese vaste land. Frankrijks rivaliteit met Duitsland speelde een belangrijke rol bij het uitbreken van drie oorlogen: de Frans-Duitse oorlog in 1870-1871 en de Eerste en Tweede Wereldoorlog.

Van het eind van de negentiende eeuw tot 1960 was Frankrijk met koloniale bezittingen in Afrika en Zuidoost-Azië de tweede koloniale grootmacht ter wereld. Sinds 1959 is er sprake van de Vijfde Republiek, waarin de president veel macht heeft.

Tot op de dag van vandaag heeft de Franse cultuur een internationale uitstraling. Culturele erflaters zijn onder meer de componisten Bizet, Ravel, Debussy en Satie, de schilders Gaugain, Monet, Manet en Toulouse-Lautrec en de schrijver Voltaire. Toonaangevende 20e-eeuwse auteurs zijn onder anderen Marcel Proust, Louis-Ferdinand Céline, Albert Camus en Jean-Paul Sartre. De Franse filmindustrie is de grootste van Europa, het Parijse Louvre is één van de bestbezochte musea ter wereld.

Prominente Fransen in de recente sporthistorie zijn onder meer Alain Prost (Formule 1), Jean-Claude Killy (skiën), Jeannie Longo, Jacques Anquetil, Bernard Hinault en Laurent Fignon (wielrennen), Michel Platini, Zinedine Zidane en Thierry Henry (voetbal), Mary Pierce (tennis), Marie-José Perec en Guy Drut (atletiek), en Serge Blanco en Philippe Sella (rugby). Bij de Olympische Spelen van 2012 werd goud gewonnen bij onder meer zwemmen en judo.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Politieke situatie

parlements gebouw in Parijs

Sinds de presidentsverkiezingen van 6 mei 2012 is François Hollande president van Frankrijk. Hij versloeg toen in de tweede verkiezingsronde de zittende centrumrechtse president (sinds 2007) Nicolas Sarkozy. Hollande is, sinds Mitterand (1981-1995), de tweede sociaaldemocratische president van de Vijfde Republiek. Op 17 juni behaalde zijn partij een meerderheid in het Franse parlement. Na voor de socialisten slechte gemeenteraadsverkiezingen werd het kabinet-Ayrault vervangen door een kabinet-Valls.

Sinds 1958, toen de Vijfde Republiek begon, regeerden vooral rechtse of centrumrechtse presidenten. In de periode 1959-1969 was dat generaal Charles de Gaulle, de voormalige leider van de Vrije Fransen tijdens de Duitse bezetting. Hij werd opgevolgd door diens voormalige minister-president Georges Pompidou. In 1974 kwam de rechts-liberaal Giscard d'Estaing in het presidentiële paleis.

De socialist François Mitterrand - eerder in 1965 en 1974 verliezend presidentskandidaat - werd president na de verkiezingen van 1981. Tweemaal moest hij regeren met een in meerderheid oppositionele Nationale Vergadering. Dat gold in de periode 1997-2002 ook voor president Jacques Chirac (rechts-liberaal), die in 1995 Mitterrand opvolgde.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Frankrijk kent een semipresidentieel constitutioneel systeem. De Grondwet die aan de basis hiervan lag, werd in oktober 1958 vastgesteld. Daarmee begon de Vijfde Republiek. De uitvoerende macht kwam grotendeels in handen van de president, die rechtstreeks voor zeven jaar werd gekozen. In 2000 werd die termijn vijf jaar. Een president kan maximaal tien jaar regeren.

De president benoemt de minister-president en het kabinet. Via een motie van wantrouwen kan een kabinet door het parlement tot aftreden worden gedwongen. Het is voorgekomen dat de oppositiepartijen een meerderheid hadden in het parlement, waardoor de president met hen moest samenwerken, de zogenoemde cohibitation. Dit gebeurde onder meer in de perioden 1993-1995 en 1997-2002. De president kan het parlement ontbinden.

Het parlement bestaat uit de rechtstreeks gekozen Nationale Vergadering (Assemblée Nationale) en de getrapt gekozen Senaat. 

De Grondwet kent een beperkt aantal beleidsgebieden voor wetgeving toe aan het parlement. Op andere gebieden kan de president bij decreet regeren. Er zijn geen controlerende taken ten opzichte van de president of diens kabinet. Beide Kamers hebben het recht van initiatief en het recht van amendement. Bij conflicten tussen Assemblée en Senaat moet een gemengde commissie een compromis opstellen. De Senaat heeft echter geen vetorecht, waardoor de Assemblée het laatste woord heeft.

Het houden van referenda is mogelijk. Frankrijk kent toetsing aan de Grondwet van wetten door een Constitutioneel Hof.

kiesstelsel

De president wordt rechtstreeks gekozen. Als bij de verkiezingen geen kandidaat een absolute meerderheid behaalt, is een tweede ronde nodig tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen.

De Nationale Vergadering wordt, net als de president, iedere vijf jaar rechtstreeks gekozen. Er is een districtenstelsel, waarbij de kandidaat die de absolute meerderheid behaalt de zetel wint. Ook hierbij is in veel districten een tweede ronde nodig. Niet alleen de partijen die

De leden van de Senaat worden gekozen door regionale en gemeentelijke bestuurders voor een periode van zes jaar (met vernieuwing van de helft om de drie jaar). Door een overwicht van het platteland is de Senaat conservatiever dan de Nationale Vergadering.

partijen

In de Franse politiek treden geregeld nieuwe partijformaties op. De sociaaldemocratische Parti Socialiste (PS) en de communistische Parti Communiste Français (PCF) bestaan al wel langere tijd. De PS kent echter diverse facties, variërend van links-socialisten tot gematigde sociaal-liberalen. Frankrijk kent ook een sociaal-liberale Radicale Partij, die samenwerkt met de PS. Ter linkerzijde is er ook een milieupartij, Les Verts (De Groenen).

Ter rechterzijde vindt partijvorming vaak plaats rond de persoon van de presidentskandidaat. Momenteel is er een Union pour un Mouvement Populaire (UMP), waarin conservatief-liberalen, christendemocraten, Gaullisten, sociaal-liberalen en conservatieven samenwerken. In 2007 ontstond links in het centrum La Mouvement démocrate (MoDem) geleid door François Bayrou, maar die haalde bij de parlementsverkiezingen van 2011 slechts twee zetels.

Het ultrarechtse Front National van Marine Le Pen is door de werking van het kiesstelsel met slechts twee leden in het parlement vertegenwoordigd.

3.

Presidenten Vijfde Republiek

verkiezing

in functie

naam

kleur

tegenstander

21 december 1958

8 januari 1959

Charles de Gaulle

rechts

-

19 december 1965

-

Charles de Gaulle(tot 28 april 1969)

rechts

François Mitterrand (soc.)

15 juni 1969

20 juni

Georges Pompidou(tot 2 april 1974)

rechts

Alain Poher (rechts-liberaal)

19 mei 1974

27 mei

Valéry Giscard d'Estaing

rechts-liberaal

François Mitterrand (soc.)

10 mei 1981

21 mei

François Mitterrand

sociaaldemocraat

Valéry Giscard d'Estaing (rechts-lib.)

8 mei 1988

-

François Mitterrand

sociaaldemocraat

Jacques Chirac (rechts-lib.)

7 mei 1995

17 mei

Jacques Chirac

rechts-liberaal

Lionel Jospin (soc.)

5 mei 2002

-

Jacques Chirac

rechts-liberaal

Jean-Marie Le Pen (ultra-rechts)

6 mei 2007

16 mei

Nicolas Sarkozy

rechts-liberaal

Ségolène Royal (soc.)

6 mei 2012

15 mei

François Hollande

sociaaldemocraat

Nicolas Sarkozy(rechts-lib.)

4.

Zetelverdeling Nationale Vergadering vanaf 1958

jaar

Gaull.

rechts-

lib.

Cen.-

rechts

PS

PC

Rad

links

Gr.

FN

tot.

datum

1958

189

189

83

40

10

       

511

30 nov.

1962

229

84

 

65

41

44

2

   

465

25 nov.

1967

200

83

9

116

73

 

5

   

486

12 maart

1968

294

91

9

57

34

       

485

30 juni

1973

184

138

19

89

73

12

3

   

488

11 maart

1978

137

148

6

103

86

10

1

   

491

19 maart

1981

62

85

11

266

44

14

9

   

491

21 juni

1986

127

149

14

206

35

2

5

 

35

573

16 maart

1988

129

126

16

260

27

9

7

 

1

575

12 juli

1993

207

242

37

53

24

6

8

   

577

28 maart

   

UMP

                 

2002

29

357

13

141

21

 

13

3

 

577

16 juli

2007

 

313

37

186

15

7

15

4

 

577

17 juni

2012

 

206

25

300

 

10

15

18

2

577

17 juni

5.

Kabinetten vanaf 1959

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Debré

9 januari 1959-14 april 1962

centrumrechts

Gaull.-Rep.

BuZa: Couve de Murville

Fin: Baumgartner, 1961: Giscard d'Estaing

Pompidou I

14 april 1962-14 dec 1962

centrumrechts

Gaull.-Rep.

BuZa: Couve de Murville

Fin: Giscard d'Estaing

Pompidou II

14 dec 1962-9 jan 1966

centrumrechts

Gaull.-Rep.

BuZa: Couve de Murville

Fin: Giscard d'Estaing

Pompidou III

9 jan 1966-6 april 1967

centrumrechts

Gaull.-Rep.

BuZa: Couve de Murville

Fin: Giscard d'Estaing

Pompidou IV 

6 april 1967-1 juni 1968

centrumrechts

Gaull.-Rep.

BuZa: Couve de Murville

Fin: Giscard d'Estaing

1968: Debré

Pompidou V

1 juni 1968-13 juli 1968

centrumrechts

Gaull.-Rep.

BuZa en Fin: Couve de Murville

Couve de Murville

13 juli 1968-24 juni 1969

centrumrechts

Gaull.-Rep.

BuZa: Debré

Fin: Ortoli, 1969 Giscard d'Estaing

Chaban-Delmas

24 juni 1969-6 juli 1972

centrumrechts

Gaull.-Rep-Centr.

BuZa: Schuman

Fin: Giscard d'Estaing

Messmer  I

6 juli 1972-5 april 1973

centrumrechts

Gaull.-Rep-Centr.

BuZa: Schuman

Fin: Giscard d'EstaingLandb.: Chirac

Messmer II

5 april 1973-1 maart 1974

centrumrechts

Gaull.-Rep-Centr.

BuZa: JobertFin: Giscard d'Estaing

Landb.: Chirac

Messmer III

1 maart 1974-26 mei 1974

centrumrechts

Gaull.-Rep-Centr.

BuZa: JobertFin: Giscard d'Estaing

Chirac I

26 mei 1974-27 aug 1974

centrumrechts

Gaull.-Rep-Centr.

BuZa: Sauvagnarques

Fin: Fourcade

Barre I

27 aug 1976-30 maart 1977

centrumrechts

Gaull.-Rep-Centr.

BuZa: De Guiringaud

Fin: Barre

Barre II

30 maart 1977-31 maart 1978

centrumrechts

Gaull.-RPR

BuZa: De Guiringaud

Fin: Barre

Barre III

31 maart 1978-21 mei 1981

centrumrechts

Gaull.-RPR

BuZa: De Guiringaud, 1978 Poncet

Fin: Barre

Mauroy I

21 mei 1981-23 juni 1981

centrumlinks

PS-Rad

BuZa: Cheysson

Fin: Delors

Mauroy II

23 juni 1981-23 maart 1983

centrumlinks

PS-PC-Rad

BuZa: Cheysson

Fin: Delors

Mauroy III

23 maart 1983-17 juli 1984

centrumlinks

PS-PC-Rad

BuZa: Cheysson

Fin: Delors

Fabius

17 juli 1984-20 maart 1984

centrumlinks

PS-Rad

BuZa: Cheysson, 1984 Dumas

Fin: Bérègovoy

Chirac II

20 maart 1986-10 mei 1988

centrumrechts

Gaull.-RPR

BuZa: Raimond

Fin: Balladur

Rocard I

10 mei 1988-23 juni 1988

centrumlinks

PS-Rad

BuZa: Dumas

Fin: Bérègovoy

Rocard II

23 juni 1988-15 mei 1991

centrumlinks

PS-Rad

BuZa: Dumas

Fin: Bérègovoy

Cresson

15 mei 1991-2 april 1991

centrumlinks

PS-Rad

BuZa: Dumas

Fin: Bérègovoy

Bérègovoy

2 april 1991-2 april 1992

centrumlinks

PS-Rad

BuZa: Dumas

Fin: Bérègovoy

Balladur

2 april 1992-17 mei 1995

centrumrechts

UDF-RPR

BuZa: Juppé

Fin: Sapin, 1993 Sarkozy, 1995 Douste-Blazy

Juppé I

17 mei 1995-7 nov 1995

centrumrechts

UDF-RPR

BuZa: De Charette, 1995 Védrine

Fin: Madelin, 1995 Arthuis

Juppé II

7 nov 1995-2 juni 1997

centrumrechts

UDF-RPR

BuZa: Védrine

Fin: Arthuis

Jospin

2 juni 1997-6 mei 2002

centrumlinks

PS-PC-Groenen

BuZa: Védrine

Fin: Strauss-Kahn, 1999 Stautter, 2000 Fabius

Raffarin I

6 mei 2002-17 juni 2002

centrumrechts

UMP-RPR

BuZa: De Villepin

Fin: Mer

Raffarin II

17 juni 2002-30 maart 2004

centrumrechts

UMP-RPR

BuZa: Barnier

Fin: Mer

Raffarin III

30 maart 2004-31 mei 2005

centrumrechts

UMP-RPR

BuZa: Barnier

Fin: Sarkozy

De Villepin

31 mei 2005-17 mei 2007

centrumrechts

UMP-RPR

BuZa: Douste-Blazy

Fin: Breton

Fillon I

17 mei 2007-19 juni 2007

centrumrechts

UMP

BuZa: Kouchner

Fin: Borloo

Fillon II

19 juni 2007-14 nov 2010

centrumrechts

UMP

BuZa: Kouchner

Fin: Lagarde

Fillon III

14 nov 2010- 15 mei 2012

centrumrechts

UMP-MoDem

BuZa: Alliot-Marie

2011: Juppé

Fin: Lagarde

Def: Juppé

2011: Longuet

Ayrault

16 mei 2012-31 mrt 2014

centrumlinks

PS-PRG

BuZa: Fabius

Fin: Moscovici 

Valls I

31 mrt 2014-26 aug 2014

centrumlinks

PS-PRG

BuZa: Fabius

Fin: Sapin

Valls II

26 aug 2014-heden

centrumlinks

PS-PRG

BuZa: Fabius

Fin: Sapin

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Paris

staatshoofd

President Francois HOLLANDE (since 15 May 2012)

regeringsleider

Prime Minister Manuel VALLS (since 1 April 2014)

7.

Bevolking

aantal inwoners

66.259.012

12,9% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

18.7% (mannen: 6.337.877/vrouwen: 6.053.185)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

11.9% (mannen: 4.018.044/vrouwen: 3.837.191)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

38.6% (mannen: 12.851.278/vrouwen: 12.719.073)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

12.5% (mannen: 4.012.614/vrouwen: 4.290.624)

 

% van de bevolking ouder dan 65

17.9% (mannen: 5.197.519/vrouwen: 6.941.607)

 

gemiddelde levensverwachting

81.66 jaar

 

geletterdheid

99%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$2,276 biljoen

14,0% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

1.9%

 

bijdrage van industrie aan bbp

18.7%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

79.4%

 

werkloosheid

10.2%

 

9.

Geografie

oppervlakte

643.801 km²

14,4% van de EU

laagste punt

Rhone River delta -2 m

 

hoogste punt

Mont Blanc 4807 m

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

74 van de 754 zetels

gastland Europese
organen

instelling van de Europese Unie:
Europees Parlement (EP)
Europese Ombudsman
Instelling van de Raad van Europa:
Comité van Ministers van de Raad van Europa
Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM)
Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa
Agentschap Raad van Europa:
Europees Waarnemingscentrum voor de audiovisuele sector
Agentschap Europese Unie:
Communautair Bureau voor Plantenrassen (CPVO)
Europees Instituut voor veiligheidsstudies (EUISS)

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Pierre Moscovici (belast met economische en financiële zaken, belastingen en douaneunie)

president Europese Centrale Bank:

Jean-Claude Trichet

voorzitter Economisch en Sociaal Comité EU:

Roger Briesch

directeur IMF:

Christine Lagarde
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: La Marseillaise

12.

Staatkundige ontwikkelingen

14.10.2014
Gérard Vandenbroucke is elected president of the Regional Council of Limousin, winning 26 votes against 10 for Raymond Archer and 6 for Christian Audoin.
 
30.09.2014
Jean-Paul Denanot resigns as president of the Regional Council of Limousin and Gérard Vandenbroucke becomes acting president.
 
29.09.2014
Damien Alary is elected president of the Regional Council of Languedoc-Roussillon.
 
16.09.2014
Prime Minister Manuel Valls wins a parliamentary confidence vote (269-244).
 
26.08.2014
The president of the Regional Council of Languedoc-Roussillon, Christian Bourquin, dies. Robert Navarro becomes acting president.
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven