Laatste nieuws: 

Spanje

Spanje op de kaart

Het koninkrijk Spanje kent een bewogen geschiedenis. Sinds de dood van dictator Franco in 1975 maakte het land echter een democratische en economisch gunstige ontwikkeling door. Spanje werd in 1986 lid van de Europese Unie.

De Spaanse natie werd in belangrijke mate gevormd door de strijd tegen de Moren, die na een aanwezigheid van zeven eeuwen op het Iberisch schiereiland werden verdreven in 1492. In dat jaar had Columbus, in dienst van het Spaanse koningshuis, ook Amerika ontdekt. Tochten van avonturiers als Cortes en Pizarro spekten vervolgens de schatkist van de vorsten Karel V en Philips II met het goud van de Azteken en de Inca's, waarmee oorlogen tegen het Ottomaanse rijk, Frankrijk, Engeland en de Lage Landen werden gefinancierd. In de zestiende eeuw was Spanje één van de machtigste mogendheden ter wereld.

In Europa verloor Spanje geleidelijk zijn prominente politieke betekenis, maar een grote en voortdurende migratiestroom naar Zuid- en Midden-Amerika schraagde de Spaanse culturele invloed. IJkpunten uit de recente Spaanse geschiedenis zijn de bloedige burgeroorlog van 1936 tot 1939, gevolgd door de dictatuur van Franco.

Grote namen uit de Spaanse schilderkunst zijn El Greco, Diego Velazques, Francesco de Goya, Salvador Dali, Pablo Picasso en Joan Miró. Cervantes schonk de wereldliteratuur Don Quichot. De architect Antoni Gaudi drukte een belangrijk stempel op Barcelona.

Prominenten uit de recente Spaanse sportgeschiedenis zijn de wielrenners Federico Bahamontes, Luis Ocaña, Miguel Indurain, Alberto Contador en Oscar Freire, de tennissers Rafael Nadal, Carlos Moya en Juan-Carlos Ferrero, de autocoureur Alonso, en de golfers Severiano Ballesteros en José Maria Olazabal. Real Madrid en Barcelona zijn toonaangevende Europese voetbalclubs. Bij hen speelden (Spaanse) spelers als Gento, Di Stefano, Zubizareta en Butragueño. Het nationale elftal werd in 2008 Europees kampioen en in 2010 wereldkampioen. Bij de Spelen in Londen waren er gouden medailles bij het zeilen.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Politieke situatie

Op 20 december 2011 kwam in Spanje een centrumrechts kabinet onder leiding van Mariano Rajoy Brey aan het bewind. Zijn conservatief/christendemocratische Volkspartij won op 20 november 2011 de parlementsverkiezingen, waardoor er een einde kwam aan zeven jaar sociaaldemocratisch bewind onder leiding van José Luis Rodriguez Zapatero.

De sociaaldemocratische partij PSOE was in 2004 aan de macht gekomen, en bleef dat na de verkiezingenm van 2008. De regering-Zapatero kwam met name vanaf 2010 onder druk te staan door de economische crisis. Spanje kampt met een werkloosheid van 20%. Dat leidde tot vervroegde verkiezingen.

Na het herstel  van de democratie in 1976 regeerden aanvankelijk centrumrechtse kabinetten onder leiding van Adolfo Suárez van de centrumpartij UCD (Unión de Centro Democrático). In 1981 werd hij opgevolgd door zijn partijgenoot Leopoldo Calvo-Sotelo. Sinds de verkiezingen van 1982 regeerden veertien jaar kabinetten onder leiding van de sociaaldemocraat Felipe González. Daarna volgde vanaf 1996 een achtjarig centrumrechts bewind van de Volkspartij (Partido Popular) van José Maria Aznar. Enkele keren hadden kabinetten steun nodig van regionale partijen om te kunnen regeren.

Tussen 1936 en 12 december 1975 was Spanje een dictatuur met als leider (caudillo) generaal Francisco Franco. Na diens dood werd de monarchie hersteld en kwam Juan Carlos op de Spaanse troon. Hij herstelde in 1976-1977 de democratie, wat werd vastgelegd in de Grondwet van december 1978. In februari 1982 mislukte een militaire staatsgreep, vooral door het optreden van koning Juan Carlos.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Spanje is een parlementaire monarchie, met ministeriële verantwoordelijkheid. De uitvoerende macht berust bij het kabinet, dat formeel wordt benoemd door de koning. Een kabinet kan alleen regeren als het over het vertrouwen beschikt van de Kamer van Afgevaardigden.

Het parlement (Cortes Generales) bestaat uit twee Kamers, de Kamer van Afgevaardigden (Congreso de los Diputados) en de Senaat (Senado), die beide een vierjarige termijn hebben. De Kamer telt 350 leden, de Senaat 264. De macht van de Kamer is groter dan van de Senaat. De vertrouwenskwestie kan alleen in de Kamer worden gesteld. Wel hebben beide het recht van initiatief en heeft de Senaat een terugzendrecht, maar de Kamer heeft het laatste woord.

De Senaat heeft daarnaast specifieke bevoegdheden bij de aanstelling van rechters voor het Constitutioneel Hof en van de Hoge Raad en heeft een toezichthoudende functie op het regionaal bestuur. Spanje kent een grote mate van regionale autonomie. Alle regio's hebben een eigen parlement en bestuur en sommige regio's (onder meer Baskenland en Catalonië) hebben ook eigen financiële middelen en waarborgen voor eigen taal en cultuur.

kiesstelsel

De Kamer wordt gekozen via evenredige vertegenwoordiging in een beperkt districtenstelsel. De districten komen overeen met de provincies. De provincie Sevilla kiest bijvoorbeeld negen afgevaardigden en de provincie Tarragona zes. Madrid heeft 35 afgevaardigden.

Van de 264 senatoren worden er 208 direct gekozen in de regio's (Andalusië heeft bijvoorbeeld negen senatoren en Extramadura twee). De overige 56 worden benoemd door de regionale besturen.

partijen

Twee partijen domineren de Spaanse politiek: de sociaaldemocratische PSOE (Partido Socialista Obrero Español, de Spaanse socialistische arbeiderspartij) en de PP (Partido Popular, Volkspartij), die centrumrechts en christendemocratisch is. Twee Catalaanse partijen vormen samen CiU (Convergència i Unió, Samen en verenigd). Daarnaast zijn er onder meer Baskische partijen en een partij van de Canarische Eilanden. De communistische partij (PC) speelt geen rol meer.

3.

Huidige kabinet

Het kabinet bestaat volledig uit ministers van PP. Belangrijkste ministers naast premier Rajoy zijn de minister van Financiën Cristóbal Montoro Romero, minister van Buitenlandse Zaken José Manuel Garcia Margallo en vicepremier Soraya Sáenz de Santamaría.

4.

Zetelverdeling Congreso vanaf 1977

jaar

PSOE

PC

Links

PP

UCD

CD

CiU

Reg.

verkiezings-

datum

1977

118

19

6

16

166

   

25

15 juni

1979

121

23

   

168

9

8

21

1 maart

1982

202

4

 

107

11

 

12

14

28 oktober

1986

184

 

7

105

 

19

18

17

23 juni

1989

175

 

14

101

 

14

18

28

24 november

1993

141

 

15

138

   

17

39

17 februari

1996

141

 

21

156

   

16

16

15 juni

2000

125

 

8

183

   

15

19

25 november

2004

164

 

5

148

   

10

23

6 juni

2008

169

 

2

154

   

10

15

17 mei

2011

110

 

11

186

   

16

24

20 november

5.

Kabinetten vanaf 1977

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Suárez I

5 juli 1976-6 april 1979

centrumrechts

UCD

BuZa: Oreja Aguirre

Suárez II

6 april 1979-29 januari 1981

centrumrechts

UCD

BuZa: Oreja Aguirre, 1980 Perez-Llorca

Calvo Sotelo

29 januari 1981-3 december 1982

centrumrechts

UCD

BuZa: Perez-Llorca

González I

3 december 1982-25 juli 1986

sociaaldem.

PSOE

BuZa: Moran Lopez

EZ en Fin: Boyer, 1985 Solchaga

González II

25 juli 1986-7 december 1989

sociaaldem.

PSOE

BuZa: Fernández Ordonez

EZ en Fin: Solchaga

González III

7 december 1989-14 juli 1993

sociaaldem.

PSOE

BuZa: Fernández Ordonez, 1992 Solana

EZ en Fin: Solchaga

González IV

14 juli 1993-6 mei 1996

sociaaldem.

PSOE

BuZa: Solana, dec. 1995 Westendorp

EZ en Fin: Solbes Mira

Aznar I

6 mei 1996-28 april 2000

centrumrechts

PP

BuZa: Matutes

EZ en Fin: Rato Figaredo

Land. Viss. en Voedsel: Palacio del Valle

Aznar II

28 april 2000-18 april 2004

centrumrechts

PP

BuZa: Piqué y Camps, 2002

De Palacia Vallerlersundi

Fin: Montoro Romero

Zapatero I

18 april 2004-14 april 2008

sociaaldem.

PSOE

BuZa: Moratinos

EZ en Fin: Solbes Mira

Zapatero II

14 april 2008-20 december 2011

sociaaldem.

PSOE

BuZa: Moratinos

2010: Jiménez

EZ en Fin: Solbes Mira, 2009 Salgado

Rajoy

20 december 2011-heden

centrumrechts

PP

BuZa: Garcia-Margallo

Fin: Montoro Romero

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Madrid

staatshoofd

Koning Felipe VI (vanaf 19 juni 2014); Kroonprinses Leonor, dochter van de monarch, geboren 31 oktober 2005

regeringsleider

Premier Mariano Rajoy (vanaf 20 december 2011); Vice-premier Soraya Saenz De Santamaria (vanaf 22 december 2011)

7.

Bevolking

aantal inwoners

47.737.941

9,3% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

15.4% (mannen: 3.791.781/vrouwen: 3.575.157)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

9.6% (mannen: 2.370.289/vrouwen: 2.212.511)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

45.9% (mannen: 11.158.451/vrouwen: 10.752.197)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

11.4% (mannen: 2.662.055/vrouwen: 2.799.379)

 

% van de bevolking ouder dan 65

17.5% (mannen: 3.582.643/vrouwen: 4.833.478)

 

gemiddelde levensverwachting

81.47 jaar

 

geletterdheid

97.7%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$1,389 biljoen

8,5% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

3.1%

 

bijdrage van industrie aan bbp

26%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

70.8%

 

werkloosheid

26.3%

 

9.

Geografie

oppervlakte

505.370 km²

11,3% van de EU

laagste punt

Atlantic Ocean 0 m

 

hoogste punt

Pico de Teide (Tenerife) on Canary Islands 3718 m

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

54 van de 754 zetels

stemgewicht in de
Raad van Ministers

27 van de 345 stemmen

gastland Europese
organen

Agentschap Europese Unie:
Satellietcentrum van de Europese Unie (SatCen)
Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EAVGW)
Harmonisatiebureau voor de Interne Markt (merken, tekeningen en modellen) (HBIM)

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Joaquín Almunia Amann (belast met mededinging)

vicevoorzitter Europese Commissie:

Joaquín Almunia Amann
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: Marcha Real

12.

Staatkundige ontwikkelingen

02.06.2014
The abdication of King Juan Carlos is announced. On June 18 he signs the abdication law, effective at midnight. On June 19 Crown Prince Felipe is proclaimed King Felipe VI.
 
08.04.2014
Alberto Garre López is elected president of the Council of Government of Murcia. He takes office April 10.
 
23.03.2014
Former prime minister (1976-81) Adolfo Suárez González dies.
 
07.09.2013
Susana Díaz takes office as president of the Junta of Andalucía.
 
24.07.2013
The president of the Junta of Andalucía, José Antonio Griñán, announces his resignation, effective August 27. Susana Díaz Pacheco is to succeed him.
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven