Duitsland

Duitsland

Duitsland is al eeuwenlang een economische, militaire en politieke grootmacht in Europa. Na de Tweede Wereldoorlog was het land verdeeld. Daaraan kwam pas in 1989 een eind, toen de Berlijnse Muur werd gesloopt. In 1990 zijn Oost-Duitsland (de DDR) en West-Duitsland (de BRD) formeel herenigd.

De verschillende Duitse regio's waren tot de zestiende eeuw verenigd in een keizerrijk, maar het land viel daarna uiteen in verschillende onafhankelijke vorstendommen. Er bleef echter een gemeenschappelijke cultuur, mede door de verspreiding van de bijbelvertaling van Maarten Luther, die ervoor zorgde dat de Duitse taal een ijkpunt kreeg.

De Pruisische kanselier Otto von Bismarck geldt als de architect van de Duitse eenheidsstaat, die in 1870 werd gerealiseerd. Duitsland begon de twintigste eeuw slecht; het verloor de Eerste Wereldoorlog in 1918, zag Hitler aan de macht komen, waarna het land de volgende wereldoorlog opnieuw verloor.

Duitsland heeft een blijvende stempel gezet op de Europese cultuur met componisten als Johann Sebastian Bach en Ludwig van Beethoven; schrijvers als Johann Wolfgang von Goethe en Thomas Mann; en filosofen als Immanuel Kant, Georg Hegel en Friedrich Nietzsche.

Duitsland is tevens een grote sportnatie. Het Duitse voetbalelftal werd drie keer wereldkampioen (in 1954, 1974 en 1990) met sterren als Rahn, Seeler, Beckenbauer en Matthäus. Boris Becker en Steffi Graf domineerden jarenlang de tennissport, Michael Schumacher is de meest succesvolle coureur in de geschiedenis van de Formule 1, Jan Ullrich won de Tour de France in 1997, en schaatssters als Karin Kania, Gunda Niemann en Anni Friesinger boekten vele internationale successen. Duitsland heeft diverse grote spring- en dressuurruiters voorgebracht. Op de Spelen van 2012 won de mannenhockeyploeg goud. Ook bij onder andere discuswerpen, roeien en kanoën werd goud gehaald.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Politieke situatie

Na de verkiezingen van september 2013 bleef Angela Merkel bondskanselier, een functie die zij al sinds 2005 bekleedt. CDU/CSU en SPD vormden na de Bondsdagverkiezingen een kabinet, nadat de grote coalitie van CDU/CSU en FDP de tijdens de verkiezingen van 2009 behaalde meerderheid had verloren. Bij de parlementsverkiezingen van 22 september 2013 behaalde CDU/CSU een ruime overwinning. De SPD won wel iets, maar bleef ver achter bij CDU/CSU. Coalitiepartner FDP verloor zodanig dat de partij niet over de kiesdrempel heen kwam. Het kabinet-Merkel III trad 17 december 2013 aan.

De regeringen van de Bondsrepubliek werden in de naoorlogse periode lange tijd gevormd door CDU/CSU en FDP, eerst onder leiding van Konrad Adenauer en daarna van Ludwig Erhard (beiden CDU). In de jaren zeventig regeerde een coalitie van SPD en FDP met Willy Brandt en Helmut Schmidt (beiden SPD) als kanselier.

Daarna brak het tijdperk van de regeringen onder leiding van de CDU'er Helmut Kohl (1982-1998) aan, waarbij CDU/CSU en FDP opnieuw samenwerkten. Eind 20e eeuw kwam er een coalitie van SPD en Groenen. Twee keer, in 1966-1969 en 2005-2009 was er een 'grote coalitie  van CDU/CSU en SPD.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

De Bondsrepubliek Duitsland is een parlementaire constitutionele democratie met een president als staatshoofd. De bondspresident heeft voornamelijk ceremoniële taken. Duitsland is een bondstaat (federatie), waarin de deelstaten een grote mate van zelfstandigheid hebben.

De feitelijke regeermacht komt toe aan de federale regering, die wordt geleid door de bondskanselier. Het federale parlement bestaat uit twee Kamers. De rechtstreeks gekozen Bondsdag en de Bondsraad, waarin vertegenwoordigers van de deelstaten zitten. De vorming van een regering is afhankelijk van een vertrouwensvotum in de Bondsdag. Bij conflicten over wetsvoorstellen tussen Bondsdag en Bondsraad moet een bemiddelingscommissie een compromis zien te vinden.

Er is een Constitutioneel Hof dat wetten kan toetsen aan de Grondwet.

partijen

De Duitse politiek werd tot het laatste kwart van de 20e eeuw gedomineerd door drie partijen: de christendemocratische CDU (met haar Beierse zusterpartij de CSU), de sociaaldemocratische SPD en de liberale FDP. In de jaren tachtig kwam als vierde partij 'Die Grünen' op. Na de hereniging van Duitsland en de DDR in 1991 kreeg ook de PDS/Die Linke  een sterke fractie in de Bondsdag, het Duitse parlement.

Sinds februari 2013 bestaat de partij Alternative für Deutschland (AfD) die voorstander is van terugkeer van de D-Mark, danwel een splitsing van de eurozone in een noordelijk en zuidelijk deel. De partij is niet eurosceptisch, maar wel voorstander van het behoud van nationale soevereiniteit.

kiesstelsel

De Bondsdag wordt gekozen via een tweestemmenstelsel, waarbij een stem op een landelijke lijsten (zweitsteimme) en een regionale kandidaat (erststimme) wordt uitgebracht. De zetelverdeling wordt bepaald op basis van de landelijke stemmen (zweitstimme), waarbij het stelsel van evenrededige vertegenwoordiging geldt. Er is echter een kiesdrempel van vijf procent. Via regio's worden op basis van een meerderheidsstelsel direct personen gekozen.

Een partij kan extra zetels (Überhangmandate) halen via de regionale lijsten. Het totale aantal zetels van de Bondsdag staat daardoor niet vast. In 2013 krijgen partijen die geen extra zetels hebben behaald via de regionale lijsten naar evenredigheid ook extra zetels toebedeeld (Ausgleichmandate).

De Bondsraad bestaat uit vertegenwoordigers van de deelstaten, waarbij het aantal stemmen samenhangt met het inwonertal. de grootste deelstaten, Beieren en Baden-Württemberg, hebben bijvoorbeeld zes stemmen en de kleinste, zoals Saarland en Bremen, drie.

3.

Huidige kabinet

Het kabinet-Merkel III is op 17 december 2013 aangetreden. Vicekanselier en minister van Economische Zaken en Energie is SPD-leider Sigmar Gabriel. De CDU heeft zeven ministers, CSU drie en de SPD zes. Het kabinet beschikt over 493 van de 630 zetels in de Bondsdag.

Het kabinet is als volgt samengesteld:

Bondskanselier

Angela Merkel

CDU

Economische Zaken en Energie, vicekanselier

Sigmar Gabriel

SPD

Buitenlandse Zaken

Frank-Walter Steinmeijer

SPD

Binnenlandse Zaken

Thomas de Mazière

CDU

Financiën

Wolfgang Schäuble

CDU

Defensie

Ursula von der Leyen

CDU

Arbeid en Sociale Zaken

Andrea Nahles

SPD

Justitie en Consumentenbescherming

Heiko Maas

SPD

Gezinszaken, Ouderen, Vrouwen en Jeugd

Manuela Schwesig

SPD

Milieu, Natuurbescherming en Nucleaire veiligheid

Barbara Hendricks

SPD

Voedsel en Landbouw

Hans-Peter Friedrich

17 febr 2014: Christian Schmidt

CSU

Verkeer en digitale infrastructuur

Alexander Dobrindt

CSU

Onderwijs en Wetenschappen

Johanna Wanka

CDU

Gezondheid

Hermann Gröhe

CDU

Ontwikkelingssamenwerking

Gerd Müller

CSU

Kanselarij en bijzondere opdrachten

Peter Altmaier

CDU

4.

Zetelverdeling Bondsdag

jaar

CDU

CSU

SPD

FDP

Groenen

Linke/

PDS

tot.

verkiezings-

datum

1961

192

50

190

67

   

499

17 september

1965

196

49

202

49

   

496

19 september

1969

193

49

224

30

   

496

28 september

1972

177

48

230

41

   

496

19 november

1976

190

53

214

39

   

496

3 oktober

1980

174

52

218

53

   

497

5 oktober

1983

191

53

193

34

27

 

498

6 maart

1987

174

49

186

46

42

 

497

25 januari

1990

268

51

239

79

8

17

662

2 december

1994

244

50

252

47

49

30

672

16 oktober

1998

198

47

295

43

47

36

669

27 september

2002

190

58

251

47

55

2

603

22 september

2005

180

46

222

61

51

54

614

18 september

2009

194

45

146

93

68

76

622

27 september

2013

255

56

192

 

63

64

630

22 september

5.

Kabinetten vanaf 1961

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke minister(s)

Adenauer IV

14 november 1961-13 december 1962

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Def: Strauss

EZ: Erhard

Adenauer V

13 december 1962-16 oktober 1963

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Def: Strauss, 1963 Van Hassel

EZ: Erhard

Erhard I

16 oktober 1963-26 oktober 1965

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Erhard II

26 oktober 1965-1 december 1966

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Kiesinger

1 december 1966-21 oktober 1969

'grote coalitie'

CDU/CSU-SPD

BuZa: Brandt

Fin: Strauss

EZ: Schiller

Brandt I

21 oktober 1969-14 december 1972

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Scheel

Fin: Möller, 1971 Schiller

EZ: Schiller

Brandt II

14 december 1972-16 mei 1974

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Scheel

Fin: Schmidt

EZ: Fridrichs

Schmidt I

16 mei 1974-15 oktober 1976

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Apel

EZ: Fridrichs

Schmidt II

15 oktober 1976-6 november 1980

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Apel, 1978 Matthöfer

EZ: Fridrichs, 1976: Graf Lamsdorff

Schmidt III

6 november 1980-1 oktober 1982

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Matthöfer, 1982 Lahnstein

EZ: Graf Lamsdorff

Kohl I

1 oktober 1982-30 maart 1983

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Stoltenberg

EZ: Graf Lamsdorff

Kohl II

30 maart 1983-11 maart 1987

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Stoltenberg

EZ: Graf Lamsdorff, 1984

Bangemann

Kohl III

11 maart 1987-18 januari 1991

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Stoltenberg, 1989 Waigel

EZ: Bangemann, 1988

Haussmann

Kohl IV

18 januari 1991-17 november 1994

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher, 1992 Kinkel

Fin: Waigel

EZ: Möllemann, 1993: Rexrodt

Kohl V

17 november 1994-27 oktober 1998

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Kinkel

Fin: Waigel

EZ: Rexrodt

Schröder I

27 oktober 1998-22 oktober 2002

links

SPD-Groenen

BuZa: Fischer

Fin: Lafontaine, 1999: Eichel

Schröder II

22 oktober 2002-22 november 2005

links

SPD-Groenen

BuZa: Fischer

Fin: Eichel

Merkel I

22 november 2005-26 oktober 2009

'grote coalitie'

CDU/CSU-SPD

BuZa: Steinmeier

Fin: Steinbrück

Merkel II

26 oktober 2009-17 december 2013

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Westerwelle

Fin: Schäuble

Merkel III

17 december 2013-heden

'grote coalitie'

CDU/CSU-SPD

BuZa: Steinmeier

Fin: Schäuble

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Berlijn

staatshoofd

President Joachim Gauck (vanaf 23 maart 2012)

regeringsleider

Kanselier Angela Merkel (sinds 22 november 2005)

7.

Bevolking

aantal inwoners

80.996.685

15,8% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

13% (mannen: 5.386.525/vrouwen: 5.107.336)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

10.6% (mannen: 4.367.713/vrouwen: 4.188.566)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

41.7% (mannen: 17.116.346/vrouwen: 16.664.995)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

21.1% (mannen: 5.463.221/vrouwen: 5.574.166)

 

% van de bevolking ouder dan 65

20.9% (mannen: 7.468.552/vrouwen: 9.659.265)

 

gemiddelde levensverwachting

80.44 jaar

 

geletterdheid

99%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$3,227 biljoen

19,9% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

0.8%

 

bijdrage van industrie aan bbp

30.1%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

69%

 

werkloosheid

5.3%

 

9.

Geografie

oppervlakte

357.022 km²

8,0% van de EU

laagste punt

Neuendorf bei Wilster -3.54 m

 

hoogste punt

Zugspitze 2963 m

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

99 van de 754 zetels

stemgewicht in de
Raad van Ministers

29 van de 345 stemmen

gastland Europese
organen

Financieel Orgaan van de Europese Unie:
Europese Centrale Bank (ECB)

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Günther Oettinger (belast met energie)

voorzitter Europees Parlement:

Martin Schulz

voorzitter Comité van de Regio's:

Peter Straub
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: Das Lied der Deutschen

12.

Staatkundige ontwikkelingen

17.12.2013
Angela Merkel is reelected (462-150) and sworn in as chancellor, followed by her cabinet including Frank-Walter Steinmeier as foreign minister, Ursula von der Leyen as defense minister, Thomas de Maizière as interior minister, and Wolfgang Schäuble remaining finance minister.
 
22.09.2013
In parliamentary elections, the Christian Democratic Union/Christian Social Union (CDU/CSU) wins 41.5% of the vote (311 of 631 seats), the Social Democratic Party (SPD) 25.7% (193), the Left 8.6% (64), the Greens 8.4% (63), the Free Democratic Party (FDP) 4.8% (0), the Alternative for Germany (AfD) 4.7% (0), and the Pirate Party 2.2% (0). Turnout is 71.5%. In state elections in Hessen, the CDU wins 38.3% of the vote (47 of 110 seats), the SPD 30.7% (37), the Greens 11.1% (14), the Left 5.2% (6), the FDP 5% (6), the AfD 4.1% (0), and the Pirate Party 1.9% (0). Turnout is 73.2%.
 
21.09.2013
Former minister-president of Hessen (1987-91) Walter Wallmann dies.
 
15.09.2013
In state elections in Bayern, the Christian Social Union wins 47.7% of the vote (101 of 180 seats), the Social Democratic Party 20.6% (42), the Free Voters 9% (19), the Greens 8.6% (18), the Free Democratic Party 3.3% (0), the Left 2.1% (0), the Bavaria Party 2.1% (0), the Ecological-Democratic Party 2% (0), and the Pirate Party 2% (0). Turnout is 63.9%.
 
28.08.2013
The Landtag of Brandenburg elects Dietmar Woidke as minister-president (59-25).
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven