Bulgarije

Bulgarije

Bulgarije is in 681 gesticht door Khan Asparoukh. Het was een van de eerste staten in Europa. De geschiedenis van de hoofdstad, Sofia, gaat 5.000 jaar terug, en in de laatste 100 jaar is de bevolking van het land met een factor 100 gegroeid.

Bekende Bulgaren uit het recente verleden zijn onder anderen de Nobelprijswinnaar voor literatuur van 1981, Elias Canetti; John Atanasoff, die in 1939 's werelds eerste elektronische digitale computer gebouwd heeft; violiste Milena Djekova, en theaterregisseur Mladen Kisselov.

Op sportgebied is Bulgarije bekend door kunstschaatser Ivan Dinev, de voetballers Georgi Asparoukhov en Hristo Stoichkov, en de atletes Yordanka Donkova en Stefka Kostadinova. Op diverse Olympische Spelen werden medailles gewonnen bij onder meer worstelen, gewichtheffen, schieten en kanoën.

Bulgarije is op 1 januari 2007 lid geworden van de EU.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Politieke situatie Bulgarije

Nationale Vergadering Bulgarije
Bron: IPU.org

Als gevolg van een criminele aanval op het Bulgaarse bankensysteem, waarna vele mensen hun geld van de banken haalden, riep president Plevneliev voor 5 oktober 2014 vervroegde verkiezingen uit. Die verkiezingen leverden winst op voor centrumrechts. Eerder, in augustus 2014, was een kabinet onder interimpremier Georgi Bliznashki aangetreden. 

Het in 2013 aangetreden kabinet onder leiding van de onafhankelijke Plamen Oreharski ontkwam, net als zijn voorgangers, niet aan protesten. In juni 2013 leidde de benoeming van een mediamagnaat als hoofd van de inlichtingendienst tot een golf van protesten. Alhoewel het parlement de aanstelling introk en Oreharski zich verontschuldigde, gingen de protesten door. De protesterende massa bezette op 23 juni het parlementsgebouw, wat leidde tot een geweldadige botsing met de oproerpolitie. De regering en president konden geen weerstand aan de kritiek bieden.

Na de val van het communisme in 1989 werd Bulgarije een democratische republiek. De eerste democratische verkiezingen van het land waren in 1990. De daarop volgende verkiezingen waren al in 1991. De politieke richting van het land schommelde daarna per kabinetsperiode van centrumlinks naar centrumrechts.

Aanvankelijk domineerden de socialistische partijen (met deels voormalige communisten) de Bulgaarse politiek, maar vrijwel altijd hadden kabinetten steun van de gematigd liberale partijen nodig. Tussen 2005 en 2009 was er een centrumlinks kabinet, maar daarna kregen centrumrechtse partijen weer de overhand.

Na de verkiezingen van 2009 trad in Bulgarije een pro-Europese regering aan, onder leiding van minister-president Boyko Borisov. Na aanhoudende hevige protesten van de bevolking tegen hoge energieprijzen diende minister-president Boyko Borisov op 20 februari 2013 het ontslag van zijn regering in.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Bulgarije is een parlementaire republiek, waarin de president het staatshoofd is. Sinds 1990 wordt de president voor een periode van vijf jaar rechtstreeks gekozen door de bevolking. De socialist Georgi Parvanov was president van Bulgarije in de periode 2002-2012. Hij dienden twee termijnen uit. De grootste politieke daad van Parvanov was het bij elkaar brengen van een coalitie van drie partijen, zodat Bulgarije toe kon treden tot de Europese Unie. Hij werd in 2012 opgevolgd door Rosen Plevneliev, lid van de centrumrechtse partij GERB.

De president heeft in Bulgarije op het oog een symbolische functie, omdat de minister-president verantwoordelijk is voor het regeringsbeleid. Maar de president kan grondwetswijzigingen voorstellen en - bovenal - kan hij een wetsvoorstel terug naar het parlement sturen. Op die manier dwingt de president het parlement en de regering nog eens na te denken over het voorstel. Alleen als het parlement unaniem instemt met het wetsvoorstel, kan de beslissing van de president worden verworpen.

De parlementsleden, die zitting hebben in de Nationale Assemblee (Narodno Sabranie), kunnen net als de regering wetsvoorstellen indienen. Ook kunnen zij bepalen wanneer er presidentsverkiezingen zijn en ratificeren zij internationale verdragen. Daarnaast kiest het parlement de minister-president.

Kiesstelsel

De Bulgaren kiezen zowel de volksvertegenwoordiging als de president. De Nationale Assemblee bestaat uit 240 volksvertegenwoordigers, waarvan er 209 via evenredige vertegenwoordiging voor een periode van vier jaar worden gekozen. De overige 31 vertegenwoordigen de provincies en de grootste steden door middel van het meerderheidsstelsel.

Partijen

De politieke partijen in Bulgarije werken veelvuldig samen rond verkiezingen. Daarom zijn er regelmatig coalities van kleinere partijen, die samen tegenover de grote partijen staan. Deze coalities verschillen van tijd tot tijd. 

Daarnaast zijn er partijen die wel op eigen kracht deelnemen aan de verkiezingen. De voormalige Bulgaarse koning Simeon II richtte in 2011 de Nationale Beweging Simeon II (Nacionalno Dvizenie Simeon Vtori, NDSV) op. De NDSV is een liberale partij en is voorstander van zowel aansluiting bij Europa als aansluiting bij Rusland. Vanaf 2007 heet de partij de Nationale Beweging voor Stabiliteit en Vooruitgang (Nacionalno Dvizenie za Stablinost i Vazhod).

Verreweg de grootste coalitie is de KB Bulgarije (Koalitsiya za Bulgaria, Coalitie voor Bulgarije). Deze samenwerking van acht partijen, allen socialistisch of sociaaldemocratisch, behaalde tijdens de verkiezingen van 2005 31% van de stemmen. In 2009 behaalde de partij 17% van de stemmen. De belangrijkste partij binnen KB is de BSP (Bulgarska Sotsialisticheska Partiya, Bulgaarse Socialistische Partij).

Een andere, kleinere, coalitie is de Nationale Aanvalsunie (Nacionalen Sajoez Ataka). Deze coalitie, ook wel Ataka genoemd, is nationalistisch van aard. Het is een samenwerking van drie kleine partijen, die samen ongeveer 9% van de parlementszetels bezetten.

De DPS (Dvizenie za Prava i Svobodi, Beweging voor Recht en Vrijheid) is een liberale partij, die de Turkse minderheid in Bulgarije vertegenwoordigt. De partij kent zijn oorsprong in een ondergronds protest tegen de communistische regel dat iedereen, dus ook de Turkse inwoners van Bulgarije, een orthodox-slavische naam diende te hebben. Sinds de val van het communisme is de partij regelmatig onderdeel geweest van de regering.

De ODS (Obedineni Demokraticni Sili, Verenigde Democratische Krachten) is een unie van vijf centrumrechtse partijen. Na de verloren verkiezingen in 2001 werd de coalitie steeds minder belangrijk.

De conservatieve DSB (Demokrati za Silna Bulgaria, Democraten voor een Sterk Bulgarije) is een afsplitsing van de Verenigde Democratische Krachten, die in 2001 een zware nederlaag bij de verkiezingen leed. In 2004, na een andere desastreus verlopen verkiezingsronde voor de UDF, besloot Ivan Kostov zich af te scheiden.

Tijdens de verkiezingen van 2009 bleek dat de in 2006 opgerichte centrumrechtse partij GERB (Grazhdani za Evropeysko Razvitie na Balgariya, Burgers voor Europese Ontwikkeling in Bulgarije) een grote overwinning had geboekt. De partij haalde bij zijn eerste deelname aan de parlementsverkiezingen bijna 40% van de stemmen.

3.

Zetelverdeling Nationale Assemblee vanaf 1991

Jaar

GERB

KB*

NSA

DPS

ODS

DSB

SK**

NSDV

Ov.

Totaal

Datum

1991 

 

106

   

110

     

24

240

13 oktober

1994

 

125

   

69

     

46

240

18 december

1997

 

58

   

137

     

45

240

19 april

2001

 

48

 

21

51

   

120

 

240

17 juni

2005

 

82

21

34

20

17

 

53

0

240

25 juni

2009

116

40

21

38

-

-

15

0

10

240

5 juli

2013

98

86

23

33

         

240

12 mei

2014

84

39

 

38

             
  • Voor 2001 nam de Bulgaarse Socialistische Partij (BSP) als individuele partij deel aan de verkiezingen. Tussen 2001 en 2013 was het een onderdeel van KB.

** Sinds 2009 werkten ODS en DSB samen onder de vlag van SK.

4.

Kabinetten vanaf 1991

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Dimitrov

8 november 1991 - 30 december 1992

centrumlinks

ODS

BuZa: Ganev

Berov

30 december 1992 - 17 oktober 1994

centrumlinks

BSP, DPS

BuZa: Berov (tot 1993)

Indzhova

17 oktober 1994 - 25 januari 1995

interim

-

-

Videnov

17 oktober 1994 - 13 februari 1997

links

BSP

BuZa: Daskalov

1996: Bokova

Sofyaniski

13 mei 1997 - 21 mei 1997 (interim)

centrumrechts

ODS

Buza: Stalev

Kostov

21 mei 1997 - 24 juli 2001

centrumrechts

ODS

BuZa: Michailova

Sakskoburggotski

24 juli 2001 - 17 augustus 2005

centrumrechts

NSDV, DPS

BuZa: Pasi

Stanishev

17 augustus 2005 - 27 juli 2009

centrumlinks

KB,DPS, NSDV

BuZa: Kalfin

Borisov

27 juli 2009 - 29 mei 2013

centrumrechts 

GERB

BuZa: Jeleva

2010: Mladenov

Oreharski

29 mei 2013 - 6 augustus 2014

technocratisch

 

BuZa: Vigenin

Bliznaskhki

6 augustus 2014 - heden

interim

 

BuZa: Mitov

5.

Kerngegevens

hoofdstad

Sofia

staatshoofd

President Rosen Plevneliev (vanaf 22 januari 2012); Vicepresident Margarita Popova (vanaf 22 januari 2012)

regeringsleider

Premier Plamen Oresharski (vanaf 29 mei 2013), Vicepremiers Zinaida Zlatanova (vanaf 29 mei 2013), Tsvetlin Yovchev (vanaf juni 2013), en Daniela Bobeva (vanaf juni 2013)

6.

Bevolking

aantal inwoners

6.924.716

1,4% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

14.2% (mannen: 505.025/vrouwen: 479.899)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

10.1% (mannen: 359.730/vrouwen: 340.203)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

42.4% (mannen: 1.459.753/vrouwen: 1.475.240)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

14% (mannen: 446.784/vrouwen: 519.513)

 

% van de bevolking ouder dan 65

19.3% (mannen: 538.720/vrouwen: 799.849)

 

gemiddelde levensverwachting

74.33 jaar

 

geletterdheid

98.4%

 

7.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$104,6 miljard

0,6% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

6.7%

 

bijdrage van industrie aan bbp

30.3%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

63%

 

werkloosheid

11.6%

 

8.

Geografie

oppervlakte

110.879 km²

2,5% van de EU

laagste punt

Black Sea 0 m

 

hoogste punt

Musala 2925 m

 

9.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

17 van de 754 zetels

gastland Europese
organen

 

prominenten in
Europa

 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

10.

Volkslied

Titel: Mila Rodino

11.

Staatkundige ontwikkelingen

05.11.2014
President Rosen Plevneliev asks Boiko Borisov to form a government. On November 6 Borisov unveils his cabinet with Nikolay Nenchev as defense minister, Veselin Vuchkov as interior minister, Vladislav Goranov as finance minister, and Daniel Mitov to continue as foreign minister. On November 7 Borisov (149-85) and his government (136-97) are approved by parliament and sworn in.
 
05.10.2014
In parliamentary elections, Citizens for the European Development of Bulgaria wins 32.7% of the vote (84 of 240 seats), the Bulgarian Socialist Party-Left Bulgaria coalition 15.4% (39), the Movement for Rights and Freedoms 14.8% (38), the Reformist Bloc 8.9% (23), the Patriotic Front 7.3% (19), Bulgaria Without Censorship 5.7% (15), Ataka 4.5% (11), and Alternative for Bulgarian Revival 4.1% (11). Turnout is 51%.
 
05.08.2014
A caretaker government is named (taking office August 6) with Georgi Bliznashki as prime minister, Daniel Mitov as foreign minister, Velizar Shalamanov as defense minister, Yordan Bakalov as interior minister, and Rumen Porozhanov as finance minister.
 
23.07.2014
Prime Minister Plamen Oresharski and his cabinet resign.
 
01.07.2013
Former foreign minister (1991-92) Stoyan Ganev dies.
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven