België

België op de wereldkaart

België is een welvarend koninkrijk. België heeft naast de federale regering enkele gewestelijke regeringen (onder meer in Vlaanderen en Wallonië en in het Brussels gewest). Het land behoort tot de zes oprichters van de Europese Gemeenschappen. De Belgische premier Paul-Henri Spaak was daarvan één van de architecten.

België bevocht zijn onafhankelijkheid van het Koninkrijk der Nederlanden van 1830 tot 1839. In de tweede helft van de negentiende eeuw was het één van de meest welvarende landen van Europa. Aan het eind van de negentiende eeuw bouwde de Belgische koning Leopold een enorm koloniaal rijk op in centraal-Afrika, dat na diens dood overging op de Belgische staat. In de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) werd België bezet en vond heftige strijd plaats. Tienduizenden geallieerde militairen verloren het leven tijdens het vier jaar durend beleg van Ieper.

Het land kent een federale structuur, waarin het Nederlandstalige Vlaanderen, het Franstalige Wallonië, de Duitssprekende grensstreek en Brussel alle een hoge mate van autonomie bezitten.

Belangrijke Belgische schilders zijn Jan van Eijck, Rogier van der Weyden, Pieter Paul Rubens en René Magritte. Toonaangevende namen in de Belgische literatuur zijn Guido Gezelle, Stijn Streuvels, Paul van Ostaijen, Willem Elsschot en Hugo Claus.

Prominenten uit de recente Belgische wielergeschiedenis zijn de Tour de France-winnaars Lucien van Impe en Eddy Merckx, die algemeen als beste wielrenner aller tijden wordt beschouwd, en de klassiekerrijders Rik van Looy, Roger De Vlaeminck, Freddy Maertens, Johan Museeuw, Tom Boonen en Philippe Gilbert. Voetballers als Jean-Marie Pfaff, Eric Gerets en Jan Ceulemans leidden het Belgische elftal naar de vierde plaats van het WK voetbal in 1986. De tennisspeelsters Justine Henin en Kim Clijsters behoorden tot wereldtop. Op de Spelen van 2008 haalde Tia Hellebaut goud bij het hoogspringen.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Relatie Nederland-België

2.

Politieke situatie

Belgische Kamer van Afgevaardigden
Bron: IPU.org

Op 25 mei 2014 waren er verkiezingen, waarbij N-VA flink won en de regeringspartijen (liberalen, sociaaldemocraten en christendemocraten) zich handhaafden ten opzichte van 2010. Na een moeizame formatie bracht de Waalse liberaal Charles Michel in oktober 2014 een kabinet tot stand van liberalen, Vlaamse nationalisten en Vlaamse christendemocraten.

De Belgische politiek werd lange tijd gedomineerd door de christendemocraten. Zij vormden veelal kabinetten met sociaaldemocraten of liberalen. In sommige jaren vormden de drie hoofdstromingen een grote coalitie, met name omdat veelvuldig grondwetsherzieningen nodig waren om tot een staatshervorming te komen. In de jaren zeventig en tachtig namen enkele keren ook specifiek Vlaamse of Waalse partijen deel aan het kabinet. In enkele perioden (onder meer midden jaren zeventig) waren er veelvuldige kabinetswisselingen. Onder meer taalkwesties en staatshervorming waren daarvan vaak oorzaak.

In de periode 1992-1999 regeerden centrumlinkse kabinetten onder leiding van de christendemocraat Jean-Luc Dehaene. Daarna volgden acht jaar 'paarse' kabinetten (liberalen, sociaaldemocraten en groenen) met de liberaal Guy Verhofstadt als premier. De parlementsverkiezingen van 2007 deden de politieke instabiliteit weer toenemen en een kabinet-Leterme kwam spoedig ten val, omdat het geen oplossing wist te bewerkstelligen voor het tweetalige kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde (BHV).

De vervroegde verkiezingen van 2010 leverden een sterk verdeeld parlement op, maar uiteindelijk kwam er een kabinet en werd ook de kwestie-BHV opgelost. In vorming van een federale regering van liberalen, sociaaldemocraten en christendemocraten onder leiding van Elio Di Rupo (Waals socialist) liefst 541 dagen. Het nieuwe kabinet trad op 6 december 2011 aan. Tot die tijd regeerde het demissionaire kabinet-Leterme.

3.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Het koninkrijk België is een federatie van de gewesten Vlaanderen, Wallonië en Brussel, met een federaal bestuur. België kent een constitutioneel parlementair stelsel en ministeriële verantwoordelijkheid. Naast een federale regering en parlement zijn er gewestelijk regeringen en parlementen. Het Vlaamse parlement is zowel vergadering van het Vlaamse gewest als van de Vlaamse Gemeenschap. De Franse en Duitse taalgemeenschappen hebben eveneens een eigen parlement, die vooral bevoegdheden hebben op cultureel en onderwijskundig gebied.

Het federale kabinet heeft bevoegdheden op alle nationale gebieden, zoals financiën, justitie, buitenlands beleid, het leger, de politie, de sociale zekerheid, overheidsbedrijven en federale instellingen voor cultuur en wetenschappen.

Het federale kabinet bestaat uit 15 ministers en de eerste minister. Er moeten evenveel Franstalige als Nederlandstalige ministers zijn. Voor het kabinet kan regeren, wordt er in de Kamer van Volksvertegenwoordigers een vertrouwensstemming gehouden. In de Kamer kan ook nadien steeds de vertrouwenskwestie aan de orde worden gesteld.

Regering en parlement (beide Kamers) hebben recht van initiatief en recht van amendement (de regering mag dus ook wijzigingen voorstellen op parlementaire initiatieven). De belangrijke wetsvoorstellen moeten in beide Kamers worden behandeld, in andere gevallen kan de Senaat slechts op eigen initiatief daarbij betrokken worden (bijvoorbeeld zelf voorstellen indienen of wijzigingen voorleggen). De Kamer heeft het laatste woord, de Senaat is 'bezinningskamer'. Beide Kamers hebben tevens een controlerende taak. De Senaat heeft echter geen budgetrecht.

kiesstelsel

De 150 leden van de Kamer van Volksvertegenwoordigers worden in 11 kieskringen gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging. De kieskringen vallen samen met de negen provincies en de arrondissementen Brussel-Halle-Vilvoorde (gewest Brussel en Halle-Vilvoorde) en Leuven. Er zijn geen landelijke lijsten: in Vlaanderen kan alleen op Vlaamse kandidaten worden gestemd en in Wallonië op Waalse. België kent een opkomstplicht.

De Senaat telt 74 leden, van wie er 40 rechtstreeks worden gekozen in twee kiescolleges die samenvallen met de taalgroepen (de Duitstaligen behoren daarbij tot het Franstalige gebied). Voorts zijn er 21 gemeenschapssenatoren (vertegenwoordigers van de deelstaten), 10 gecoöpteerde senatoren (gekozen door de drie taalgroepen) en 3 senatoren van rechtswege (de prinsen Filip en Laurent en prinses Astrid).

partijen

Vlaanderen en Wallonië hebben eigen politieke partijen, die in sommige gevallen wel nauw aan elkaar verwant zijn. Dat geldt voor de christendemocraten met CD&V en cdH, voor de sociaaldemocraten met SP-A en PS, voor de liberalen met Open VLD en MR en voor de Groenen met Groen! en Ecolo. De links-socialistische Partij van de Arbeid kent een Franstalige zusterpartij in PTB (Parti du Travail de Belgique).

In Vlaanderen zijn enkele specifiek Vlaamse partijen, te weten de gematigde Vlaams-nationalistische Nieuw-Vlaamse Alliantie, het extreemrechtse Vlaams Belang en de populistisch-liberale Lijst Dedecker. Die laatste verdween in 2014 echter uit het parlement.

4.

Zetelverdeling Kamer van Afgevaardigden vanaf 1958

jaar

CVP

PSC

BSP

PS

PVV

PRL

VU

FDF

Aga-

lev

Eco-

lo

VB

Ov.

tot.

1958

104

 

84

 

21

 

1

       

2

212

1961

96

 

84

 

20

 

5

       

7

212

1965

77

 

64

 

48

 

12

       

11

212

1968

69

 

59

 

47

 

20

12

     

5

212

1971

67

 

61

 

34

 

21

24

     

5

212

1974

50

22

26

33

21

12

22

9

     

17

212

1977

56

24

27

35

17

16

20

10

     

7

212

1981

43

18

26

35

28

24

20

6

2

2

1

4

212

1985

49

20

32

35

22

24

16

3

4

5

1

 

212

1987

42

19

32

40

25

23

16

3

6

3

2

 

212

1991

39

18

28

35

26

20

10

3

7

10

12

3

212

1995

29

12

20

21

21

18

5

 

5

6

11

 

212

-

CD

&V

cdH

SP-A

PS

VLD

MR

VU

NVA

Gr!

Eco-

lo

VB

Ov.

 

1999

22

10

14

19

23

18

8

 

9

11

15

 

150

2003

21

8

23

25

25

24

 

1

 

4

18

 

150

2007

30

10

14

20

18

23

   

4

12

17

5

150

2010

17

9

13

26

13

21

 

27

5

8

12

2

150

2014

18

9

13

22

14

20

 

33

6

6

3

5

150

5.

Kabinetten vanaf 1958

naam

periode                   

kleur

partijen

belangrijke ministers

Eyskens II

23 juni-6 november 1958

centrum

CVP/PSC

BuZa: Wigny

Eyskens III

6 november 1958-

3 september 1960

centrum-rechts

CVP/PSC-Lib.

BuZa: Wigny

Eyskens IV

3 september 1960-

25 april 1961

centrum-rechts

CVP/PSC-Lib.

BuZa: Spaak

Lefèvre

25 april 1961-

27 juni 1965

centrumlinks

CVP/PSC-SP

BuZa: Spaak

Harmel

27 juni 1965-

19 maart 1966

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS

BuZa: Spaak

Fin: G. Eyskens

Vanden Boeynants I

19 mrt 1966-17 juni 1968

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS

BuZa: Harmel

Eyskens V

17 juni 1968-21 jan. 1972

centrum

CVP/PSC

BuZa: Harmel

Eyskens VI

21 januari 1972-

25 januari 1973

centrumlinks

CVP/PSC-SP/SP

BuZa: Harmel

Leburton I

25 januari-23 okt. 1973

grote coalitie

CVP/PSC-SP/SP-PVV/PRL

BuZa: Van Elslande

Fin: De Clercq

Leburton II

23 oktober 1973-

25 april 1974

grote coalitie

CVP/PSC-SP/SP-PVV/PRL

BuZa: Van Elslande

Fin: De Clercq

Tindemans I

25 april 1974-

3 juni 1977

centrum-rechts

CVP/PSC-PVV/PRL

BuZa: Van Elslande

Fin: De Clercq

Tindemans II

3 juni 1977-

20 oktober 1978

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS-VU-FDF

BuZa: Simonet

Vanden Boeynants II

20 oktober 1978-

3 april 1979

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS-VU

BuZa: Simonet

Martens I

3 april 1979-

23 januari 1980

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS-VU-FDF

BuZa: Simonet

Martens II

23 januari-18 mei 1980

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS

BuZa: Simonet

Martens III

18 mei-22 okt. 1980

grote coalitie

CVP/PSC-SP/PS-PVV/PRL

BuZa: Nothomb

Martens IV

22 oktober 1980-

6 april 1981

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS

BuZa: Nothomb

Fin: M. Eyskens

M. Eyskens

6 april-17 dec. 1981

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS

BuZa: Nothomb

Martens V

17 december 1981-

28 november 1985

centrum-rechts

CVP/PSC-SP/PS-PVV/PRL

BuZa: Tindemans

Fin: De Clercq

1985 Grootjans

Martens VI

28 november 1985-

21 oktober 1987

centrum-rechts

CVP/PSC-SP/PS-PVV/PRL

BuZa: Tindemans

Fin: M. Eyskens

Martens VII

21 oktober 1987-

9 mei 1988

centrum-rechts

CVP/PSC-SP/PS-PVV/PRL

BuZa: Tindemans

Martens VIII

9 mei 1988-

29 september 1991

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS-VU

BuZa: Tindemans

1989 M. Eyskens

Martens IX

29 september 1991-

7 maart 1992

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS

BuZa: Tindemans

Dehaene I

7 maart 1992-

23 juni 1995

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS

BuZa: Claes

1994 Vandenbroucke

Dehaene II

23 juni 1995-12 juli 1999

centrumlinks

CVP/PSC-SP/PS

BuZa: Derycke

Verhofstadt I

12 juli 1999-11 juli 2003

paars

VLD/MR-SP/PS-Agalev/Ecolo

BuZa: Michel

Verhofstadt II

11 juli 2003-

21 december 2007

paars

VLD/MR-SP/PS

BuZa: Michel

2004: De Gucht

Verhofstadt III

21 december 2007-

20 maart 2008

grote coalitie

CD&V/cdH-VLD/MR-PS

BuZa: De Gucht

Leterme I

20 maart-30 dec. 2008

grote coalitie

CD&V/cdH-VLD/MR-PS

BuZa: De Gucht

Van Rompuy

30 december 2008-

25 november 2009

grote coalitie

CD&V/cdH-VLD/MR-PS

BuZa: De Gucht

2009 Leterme

Fin: Reynders

Leterme II

25 november 2009-6 december 2011

grote coalitie

CDV/cdH-VLD/MR-PS

BuZa: Vanackere

Fin: Reynders

Di Rupo

6 december 2011-11 oktober 2014

grote coalitie

PS-SP.a-CDV/cdH-VLD/MR

BuZa: Reynders

Fin: Vanackere

2013: Geens

Michel

11 oktober 2014-heden

centrumrechts, vlaamse nationalisten

VLD/MR-CDV-NVA

BuZa: Reynders

Fin: Van Overveldt

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Brussel

staatshoofd

Koning Philippe (vanaf 21 juli 2013); Kroonprinses Elisabeth, dochter van de monarch

regeringsleider

Premier Elio DI Rupo (vanaf 6 december 2011); Vice-premier Alexander De Croo (vanaf 22 oktober 2012); Vice-premier Joelle Milquet (vanaf 20 maart 2008); Vice-premier Laurette Onkelinx (vanaf 30 december 2008); Vice-premier Didier Reynders (vanaf 30 december 2008); Depurty Premier Johan Vande Lanotte (vanaf i6 december 2011); Vice-premier Pieter De Crem (vanaf 5 maart 2013)

7.

Bevolking

aantal inwoners

10.449.361

2,0% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

15.6% (mannen: 830.980/vrouwen: 797.624)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

11.7% (mannen: 624.486/vrouwen: 598.904)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

40.4% (mannen: 2.131.869/vrouwen: 2.086.212)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

13.3% (mannen: 690.395/vrouwen: 704.284)

 

% van de bevolking ouder dan 65

19% (mannen: 836.685/vrouwen: 1.147.922)

 

gemiddelde levensverwachting

79.92 jaar

 

geletterdheid

99%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$421,7 miljard

2,6% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

0.8%

 

bijdrage van industrie aan bbp

22.6%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

76.6%

 

werkloosheid

8.8%

 

9.

Geografie

oppervlakte

30.528 km²

0,7% van de EU

laagste punt

North Sea 0 m

 

hoogste punt

Botrange 694 m

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

21 van de 754 zetels

gastland Europese
organen

intergouvernementele organisatie:
Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO)
instelling van de Europese Unie:
Secretaris-generaal van de Raad van de Europese Unie
Comité van de Regio's (CvdR)
Europees Parlement (EP)
Europese Commissie (EC)
Raad van de Europese Unie
Raadgevend Orgaan van de Europese Unie:
DUBBEL: Economisch en Sociaal Comité (ESC)
Agentschap Europese Unie:
Europees Agentschap voor Maritieme Veiligheid (EMSA)
Europees agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA)
Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA)

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Marianne Thyssen (belast met werkgelegenheid, sociale zaken, vaardigheden en arbeidsmobiliteit)
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: La Brabançonne

12.

Staatkundige ontwikkelingen

07.10.2014
An agreement on the formation of a new cabinet with Charles Michel as prime minister is announced. On October 10 the cabinet members are named, including Steven Vandeput as defense minister, Jan Jambon as interior minister, Johan Van Overtveldt as finance minister, and Didier Reynders remaining foreign minister. The government is sworn in on October 11. On October 16 it wins a parliamentary confidence vote (84-58).
 
25.07.2014
Geert Bourgeois is sworn in as minister-president of Flanders.
 
22.07.2014
Paul Magnette is sworn in as minister-president of Wallonia.
 
22.07.2014
Charles Michel and Kris Peeters are jointly asked to form a cabinet.
 
30.06.2014
Oliver Paasch is sworn in as minister-president of the German community.
 
 
Bron: www.rulers.org

Delen

enveloppe

Terug naar boven