r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Beleid interne markt

 
Winkelwagen

Al sinds de jaren vijftig werken de lidstaten van de Europese Unie en haar voorgangers aan een gemeenschappelijke markt. Binnen deze gemeenschappelijke markt geldt een vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal. Bovendien zijn invoerrechten tussen de lidstaten afgeschaft.

Het creëren van deze interne markt heeft tot steeds nauwere samenwerking tussen de lidstaten geleid. Om de markt te kunnen harmoniseren, moesten alle lidstaten van de Europese Unie namelijk dezelfde regels hebben. Bovendien heeft de interne markt geleid tot de oprichting van de Economische en Monetaire Unie en de invoering van een gemeenschappelijke munt.

Delen

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

In vogelvlucht

In het Verdrag van Rome (1957) werd het creëren van een interne markt genoemd als een van de centrale doelstellingen van de Europese samenwerking. Het duurde echter enige tijd voordat deze markt ook daadwerkelijk gerealiseerd zou worden. Met de aanstelling van Jacques Delors als commissievoorzitter in 1985 kwam het proces in een stroomversnelling. De vrije marktstrategie van Delors pleitte voor het unificeren van de toen 12 verschillende Europese markten.

De Europese Gemeenschap reageerde positief op de plannen van Delors, maar het bleek moeilijk deze plannen daadwerkelijk te realiseren. Dit kwam doordat binnen de EG regels alleen konden worden aangenomen wanneer alle lidstaten voor stemden (unanimiteit). Nadat de Europese Akte (1986) in een groot aantal gevallen de eis van unanimiteit afschafte, kwam er vaart in het opzetten van een gemeenschappelijke interne markt.

De interne markt werd uiteindelijk in 1993 gerealiseerd. Alleen was er op dat moment nog geen volledig vrij verkeer van personen. Sinds 1997 kunnen Europese burgers zich ook vrij verplaatsen binnen de EU, toen de Schengenzone werd opgenomen in het verdrag van Amsterdam.

Hoewel de Europese markt steeds verder groeide, is er nog steeds geen sprake van een volledige interne markt. Bepaalde sectoren (zoals de energiesector) kennen nog steeds geen volledige concurrentie. Er wordt wel gewerkt aan de liberalisering van deze en andere sectoren. Alleen de defensie-industrie valt nog volledig buiten de interne markt. Ook op fiscaal terrein is de beleidscoördinatie zeer beperkt te noemen. Er zijn alleen afspraken over minimum btw-tarieven om oneerlijke concurrentie te vermijden.

De vier vrijheden

Van een interne markt is sprake wanneer vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal bestaat tussen twee of meer landen.

  • Vrij verkeer van goederen

Sinds het Verdrag van Maastricht (1992) worden goederen bij het overschrijden van de binnengrenzen van de EU niet meer aan controles onderworpen en vormt de EU één enkel grondgebied. De afschaffing van douanerechten binnen de EU is gunstig voor het onderlinge handelsverkeer van de lidstaten.

  • Vrij verkeer van personen

Bewoners van de EU mogen zonder restricties reizen in andere EU-lidstaten. Dit geldt ook voor bewoners van de landen die geen lid zijn van de EU maar wel deel uitmaken van de Europese Economische Ruimte (EER): Liechtenstein, Noorwegen en IJsland. Voor de 'nieuwe lidstaten' geldt een overgangstermijn. Zelfstandige ondernemers kunnen zich vrij vestigen in alle lidstaten.

  • Vrij verkeer van diensten

Iedere EU-burger mag werken waar hij of zij wil. Dat is de kern van het vrij verkeer van diensten dat in de hele Europese Unie van kracht is. Het vrij verkeer van diensten vindt zijn oorsprong in het eerste EU-verdrag uit 1957, het Verdrag van Rome. Sindsdien is het met opeenvolgende verdragen verder uitgebreid. In de Dienstenrichtlijn is opgenomen dat iedere EU-burger overal mag werken, maar voor nieuwe lidstaten gelden restricties.

  • Vrij verkeer van kapitaal

Het vrij verkeer van kapitaal biedt de Europese burgers tal van vrijheden op financieel gebied. Al in 1988, dus vóór de instelling van de interne markt, werden hierover afspraken gemaakt. De Europese Commissie heeft op 18 februari 2015 het startschot gegeven voor het totstandbrengen van een echte Europese kapitaalmarktunie. De kapitaalunie heeft als doel grensoverschrijdende investeringen binnen Europa te stimuleren en de toegang voor (kleine) bedrijven tot financiering te verbeteren. 

Belemmeringen

Het vrije verkeer van goederen kan soms belemmerd worden door acties van andere partijen dan de Europese lidstaten. Binnen de EU is men het erover eens dat de lidstaten verplicht zijn doeltreffend op te treden tegen verstoringen van het vrije verkeer van goederen. Hierbij moeten de lidstaten wel grondrechten, zoals het recht op staking, respecteren.

Bovendien kan het gebeuren dat lidstaten Europese richtlijnen en verordeningen niet tijdig omzetten in nationale wetgeving. Dit zorgt voor oneerlijke concurrentie, aangezien bedrijven in het ene land andere regels hebben dan alle andere Europese landen. De Europese Commissie start in zo'n geval een inbreukprocedure en kan de zaak in het uiterste geval voorleggen aan het Europees Hof van Justitie. Lidstaten kunnen dan een boete krijgen.

Verdere ontwikkeling interne markt

In 2004 leidde de zogenaamde Dienstenrichtlijn tot ophef binnen de Europese Unie. Deze richtlijn moest ervoor zorgen dat wanneer iemand in een ander land ging werken, de rechten uit het land van oorsprong behouden bleven. Er was veel kritiek op dit voorstel, en uiteindelijk is een 'verzwakte' dienstenrichtlijn aangenomen. Lidstaten zijn nu verplicht om obstakels voor dienstverleners uit andere lidstaten weg te ruimen en de publieke sector werd geheel uitgesloten.

In 2010 kwam de Commissie met een breed pakket aan voorstellen dat de interne markt nog verder moest verdiepen, aangeduid als de 'Single Market Act'. Speerpunten waren het verder wegnemen van belemmeringen voor ondernemers en consumenten. Relatief nieuw was de aandacht die de ontwikkeling van één digitale markt kreeg. Ook de sociale kanten van de interne markt verdienden volgens de Commissie meer aandacht. Daarom stelde de Commissie in oktober 2010 vijftig maatregelen voor om binnen de interne markt beter samen te werken, te ondernemen en zaken te doen. Het Europees Parlement liet in reactie daarop weten dat het graag nog meer ambitie bij de Commissie zou zien.

In oktober 2012 nam de Europese Commissie een tweede wetgevingspakket voor de interne markt aan: Single market Act II. Deze maatregelen moeten zorgen voor een beter geïntegreerde interne markt.

In 2012 bereikten de 27 lidstaten van de Europese Unie een akkoord over een gezamenlijk patent. Dit houdt in dat het Europees Octrooibureau rechten gaat uitgeven die door alle EU-lidstaten erkend moeten worden. Dit maakt het voor bedrijven makkelijker om gebruik te maken van de interne markt. Het Europees Parlement en de Raad zijn al akkoord en het is wachten op de ratificatie binnen de lidstaten. Kroatië en Spanje doen niet mee aan het gezamenlijk patent.

De Europese Unie kent sinds augustus 2015 ook een uniform systeem voor giraal en elektronisch betalingsverkeer, de Single European Payments Area (SEPA). Het meest bekende voorbeeld daarvan is het IBAN-nummer, waardoor het betalingsverkeer tussen lidstaten eenvoudiger is geworden.

Lees meer

Bron

Taal

Soort Informatie

Europese Unie

NL

Inleiding + samenvatting van de EU

2.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité een rol.

Initiatief voor nieuw beleid: Europese Commissie

Eerstverantwoordelijke is de Eurocommissaris voor Interne markt, ruimtevaart, industrie, ondernemingen en het midden- en kleinbedrijf:

Voor financiële diensten is de eerstverantwoordelijke de Eurocommissaris voor Financiële stabiliteit, financiële diensten en kapitaalmarkten:

Daarnaast zijn er nog vier andere Eurocommissarissen die zich bezig houden met de Interne Markt:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

Besluitvorming verloopt in de meeste gevallen volgens de gewone wetgevingsprocedure, uitgebreid met verplichte raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité.

Voor het opstellen van algemeen beleid dat ervoor moet zorgen dat de interne markt zich evenwichtig ontwikkelt geldt de procedure zonder deelname Europees Parlement.

Voor voorstellen over het vrij verkeer van kapitaal en diensten waar derde landen bij zijn betrokken, geldt dat de Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement. Voor richtlijnen die de bestuursrechtelijke of wettelijke bepalingen van lidstaten aanpassen die direct van invloed zijn op de interne markt geldt dat de Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité.

De raadsformatie die beslist over de interne markt is de Raad Concurrentievermogen: interne markt, industrie en onderzoek. Vertegenwoordiger voor Nederland in deze Raad is:

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Interne markt en Consumentenbescherming de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid: 

 

Lid/leden


Plaatsvervanger(s)

Voor voorstellen volgens de gewone wetgevingsprocedure geldt dat als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure afsluit. Bij raadpleging van het Europees Parlement sluit overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt doorgevoerd.

3.

Meer informatie

Achtergrondartikelen

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Europese Commissie

Betrokken instanties

Statistiek

Eurobarometer

Delen

Terug naar boven