Beleid fraudebestrijding

Anti-fraude eenheid van de EU
Bron: European Commission

Het voorkomen en bestrijden van fraude staat hoog op de Europese agenda. Het Europees Bureau voor fraudebestrijding OLAF houdt zich al meer dan tien jaar actief bezig met het opsporen en voorkomen van fraude met Europese gelden. Daarnaast coördineren lidstaten van de EU onderling de bestrijding van specifieke vormen van fraude. Het programma Hercules III, dat in mei 2014 in werking is getreden, coördineert de samenwerking tussen OLAF en de bevoegde instanties in de lidstaten.

Zo worden zaken als fraude met Europese landbouwsubsidies, sigarettensmokkel, valsemunterij met de euro, verkeerde besteding van regiogelden of bestuurlijke corruptie aangepakt. Lidstaten die EU-gelden verkeerd aanwenden moeten het bedrag terugbetalen en kunnen rekenen op een fikse boete.

De antifraudestrategie van de EU is gericht op preventie, opsporing en controle. Nieuwe vormen van fraude en de eurocrisis leidden tot noodzakelijke herziening van de strategie. Ook heeft afschrikking door sancties in de loop der jaren een prominentere rol gekregen.

In juli 2012 heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan om fraude met EU-gelden harder aan te pakken. Zo moeten in de EU gemeenschappelijke definities voor fraude gelden, zodat fraude tegen EU-gelden door de gehele EU aangepakt kan worden. Daarnaast wil de EU voor mensen die zich schuldig maken aan fraude in de lidstaten minimum gevangenisstraffen van zes maanden invoeren.    

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Ontwikkeling in vogelvlucht

Uit onderzoek van Eurostat blijkt dat gemiddeld 72 procent van de Europeanen fraude en corruptie als een serieus probleem ervaart. Vooral in Griekenland en de nieuwe lidstaten Bulgarije en Roemenië klagen veel inwoners over corruptie. In landen als Denemarken en Nederland ligt dat percentage veel lager. Eind 2013 kwam de organisatie Transparancy International met een wereldwijde ranglijst over corruptie. Gemiddeld genomen scoort de EU goed. Denemarken staat samen met Nieuw-Zeeland gedeeld eerste, Griekenland staat van alle EU-landen het laagst.

In 1998 werd Europa opgeschud door een groot fraudeschandaal op het directoraat-generaal Onderwijs, van de toenmalige Franse eurocommissaris Edith Cresson. Het schandaal werd aan het licht gebracht door de Europese ambtenaar Paul van Buitenen. Deze misstanden hebben zelfs tot de val geleid van de Europese Commissie onder leiding van Jacques Santer.

Recente gevallen van fraude die het nieuws haalden, zijn onder andere de illegale productie en handel van sigaretten in Polen en het fraudeschandaal in het Europees Parlement. Bij dit schandaal kwam aan het licht dat drie vooraanstaande Europarlementariërs zich hadden laten omkopen om bepaalde wetgeving te steunen. In januari 2013 werd de Oostenrijkse oud-Europarlementariër Ernst Strasser nog veroordeeld tot vier jaar cel, wegens poging tot fraude.

In februari 2014 bracht de Europese Commissie voor het eerst een EU-corruptiebestrijdingsverslag uit, waarin gebruikte controlemechanismen, de mate van efficiëntie van de rechtshandhaving, de politieke dimensie en de risicogebieden binnen de EU worden besproken. Ook wordt per lidstaat een indruk gegeven van de situatie met betrekking tot corruptie.

Europees Bureau voor fraudebestrijding OLAF

Om herhaling van grote fraudezaken in de toekomst te voorkomen, werd in 1999 het Europees Bureau voor fraudebestrijding OLAF opgericht. OLAF heeft de bevoegdheid om in volledige onafhankelijkheid onderzoeken naar fraude uit te voeren in de lidstaten en binnen de Europese instellingen. Zodra een onderzoek geopend is, heeft het bureau toegang tot alle informatie van de betreffende instellingen. Naast deze onderzoeksactiviteiten ondersteunt OLAF lidstaten bij hun antifraudebeleid, draagt het bij aan de antifraudestrategie van de EU en onderneemt het initiatieven om wetgeving aan te scherpen.

OLAF doet onder andere onderzoek naar sigarettensmokkel, landbouwfraude (onder meer in de vlassector en bij melkquota), valse invoercertificaten en misstanden bij de besteding van EU-ontwikkelingsgelden of Europese regionale fondsen. OLAF werkt hierbij nauw samen met organisaties als Europol en de Europese Justitie-Autoriteit Eurojust.

De Europese Commissie wil het antifraudebureau hervormen zodat het in de toekomst doelmatiger kan opereren. Bovendien zouden de hervormingen ervoor moeten zorgen dat de rechten van de personen tegen wie het bureau een onderzoek instelt, beter worden beschermd. Met de nieuwe antifraudestrategie wil de Europese Commissie haar samenwerking met OLAF intensiveren. Ook het aanpakken van fraude met EU-gelden zal systematischer gaan verlopen door middel van nieuwe ICT-mogelijkheden. Europese burgers en EU-ambtenaren kunnen OLAF tippen als zij misbruik van EU-gelden vermoeden.

Verantwoording door lidstaten

Bij de controle van de uitgaven van EU-gelden is de introductie van zogenaamde nationale verklaringen van lidstaten een belangrijke ontwikkeling. Een nationale verklaring is een jaarlijkse verklaring uitgegeven door een lidstaat, waarin staat dat de Europese subsidiegelden correct en volgens de regels zijn besteed. Ministers nemen daarmee de verantwoordelijkheid op zich voor een goede besteding van de fondsen. Nederland was begin mei 2007 de eerste lidstaat van de EU die een dergelijke verklaring uitgaf.

Nieuwe richtlijn

De Europese Commissie kwam in juli 2012, in het licht van de eurocrisis, met een nieuw voorstel om de aanpak van fraude met EU-gelden te verbeteren. De Europese Commissie stelde voor om met algemeen geldende definities te komen van wat als fraude kan worden gezien. Op die manier is het volgens de Commissie beter mogelijk in alle lidstaten een eenduidig beleid te voeren ten aanzien van fraude. Daarnaast zorgt dit voor de zekerheid dat fraude met EU-gelden door de gehele EU als een misdaad wordt beschouwd en ook als zodanig wordt aangepakt. Bovendien deed de Europese Commissie een voorstel om zware fraude met EU-gelden met minimaal 6 maanden gevangenisstraf te straffen. Momenteel variëren de straffen voor fraude met EU-gelden in de lidstaten van 1 jaar gevangenisstraf tot 12 jaar gevangenisstraf.

Op 5 november 2013 heeft het comité Juridische zaken van het Europees Parlement met grote meerderheid het voorstel van de Europese Commissie aangenomen, zonder er al te grote aanpassingen op voor te stellen. Plenair moet het Europees Parlement het voorstel wel nog formeel aannemen, waarna het bij de Raad zal komen te liggen.

Lees meer

Bron

Taal

Soort Informatie

Europese Unie

nl

Inleiding + samenvatting van de EU wetgeving

Europese Unie

nl

Europees Bureau voor Fraudebestrijding OLAF

2.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad, het Europees Parlement en de Europese Rekenkamer een rol.

Initiatief voor nieuw beleid bij de Europese Commissie

Bij het vormen van nieuw beleid betrekt de Europese Commissie adviezen bij de Europese Rekenkamer.

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Begroting en administratie:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure na raadpleging van de Europese Rekenkamer.

De raadsformatie die besluit over de maatregelen ter bestrijding van fraude is de Raad Economische en Financiële Zaken. Vertegenwoordiger voor Nederland in deze Raad is:

Ook de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken kan zich uitspreken over fraude-aangelegenheden. Nederland kan in deze Raad onder meer vertegenwoordigd worden door:

Voor het Europees Parlement houdt de parlementaire commissie Begrotingscontrole zich bezig met de juiste besteding van EU-gelden. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:

De plaatsvervangende Europarlementariërs voor Nederland zijn in deze commissie:

nog niet bekend

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 352. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

3.

Meer informatie

Achtergrondartikelen

Nederland

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Delen

enveloppe

Terug naar boven