Cultuurbeleid

 
vrouw in museum

Culturele sectoren in de Europese Unie, zoals de beeldende kunst, podiumkunsten, de uitgeverssector, de muziekindustrie en de kunstnijverheid, zijn belangrijke bronnen van inkomsten en werkgelegenheid. In de EU werken ongeveer acht en een half miljoen mensen in deze sectoren.

De EU draagt een economische verantwoordelijkheid voor deze sector. Zij probeert de juiste voorwaarden te creëren zodat de Europese culturele industrieën internationaal kunnen concurreren.

De Europese Unie kent enkele cultuurprijzen, waaronder sinds 2002 een prijs voor cultureel erfgoed en sinds 2009 een prijs voor literatuur.

In mei 2014 riepen de EU-ministers van Cultuur op tot het ontwikkelen van een strategische aanpak voor cultureel erfgoed. Als antwoord op deze oproep publiceerde de Europese Commissie in juli 2014 een rapport dat bedoeld is om te komen tot een meer geïntegreerde benadering op zowel nationaal als Europees niveau.

Cultuur is een onmisbare factor voor de verwezenlijking van de strategische doelstellingen van de EU, zoals welvaart, solidariteit en zekerheid. Via cultuur kan de EU een belangrijke rol spelen op het internationale toneel. Het beleid op het gebied van cultuur wordt vooral bepaald door de lidstaten van de EU; de rol van de Europese Unie is beperkt.

Het optreden van de Europese Unie richt zich op:

  • de culturele verscheidenheid en de interculturele dialoog
  • cultuur als katalysator voor creativiteit
  • cultuur als cruciale component van de internationale betrekkingen van de Unie

Via een aantal actieprogramma's wordt er uitvoering gegeven aan het cultuurbeleid:

  • culturele hoofdsteden van Europa
  • prijzen
  • mobiliteit van kunstenaars
  • Creatief Europa: het Europese cultuurprogramma voor de periode 2014-2020

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Ontwikkeling in vogelvlucht

Europese Unie

Het Verdrag van Maastricht legde in 1992 vast dat de Europese Unie de ontplooiing van de culturen van de diverse lidstaten zal stimuleren en tegelijkertijd het gemeenschappelijk cultureel erfgoed zal benadrukken. De Europese Unie bevordert de samenwerking tussen culturele actoren in de verschillende lidstaten of vult hun activiteiten aan, maar het verplicht de lidstaten niet tot het gelijkschakelen van hun culturele beleid.

Culturele hoofdstad

Sinds 1985 wijzen de lidstaten elk jaar een 'culturele hoofdstad van Europa' aan. Het programma 'Culturele Hoofdsteden' is bedoeld om de grote diversiteit in de Europese cultuur onder de aandacht te brengen, zonder te vergeten dat veel cultuuruitingen een gemeenschappelijke bron hebben. Daarnaast zijn er verschillende programma's die de organisatie van culturele evenementen, de bevordering van het lezen van boeken en de instandhouding van het cultureel erfgoed stimuleren.

Prijzen

Via de toekenning van prijzen op het gebied van cultureel erfgoed, architectuur, literatuur en muziek wil de EU de uitstekende kwaliteit en het Europese succes in deze sectoren benadrukken. Belangrijke prijzen binnen deze sectoren zijn:

  • Europese Unie Prijs voor Literatuur
  • NOSTRA Awards voor de beste prestatie voor het behoud van het culturele erfgoed
  • European Union Prize for Contemporary Architecture
  • European Border Breakers Awards voor succesvolle beginnende popmuzikanten
  • LUX-prijs voor het beste wat de Europese cinema 

Creatief Europa 2014-2020

In 2014 zijn de Europese subsidieprogramma's CULTUUR 2007, MEDIA 2007 en MEDIA Mundus verder gegaan als één programma: Creatief Europa. Het belangrijkste doel blijft het stimuleren van de cultuursector en de audiovisuele sector. Het nieuwe programma loopt van 2014 tot en met 2020 en heeft een budget van 1,46 miljard euro.

Europees Sociaal Fonds en het Europees Regionaal Fonds

Het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) besteden gezamenlijk maximaal 500 miljoen euro per jaar aan culturele projecten. Volgens de richtlijnen van de fondsen ondersteunt de Europese Commissie de regeringen van de lidstaten om de culturele ontwikkeling in de armere regio's te bevorderen om zo deze regio's te helpen hun identiteit tot uitdrukking te brengen, toeristen aan te trekken en banen te scheppen op terreinen als online-dienstverlening en de media.

Raad van Europa

Ook de Raad van Europa voert een actief cultuurbeleid. De lidstaten van de Raad van Europa verplichten zich met de ratificatie van verschillende verdragen tot onder meer de bescherming van het archeologisch en architectonisch erfgoed. In 1991 werden in samenwerking met de Europese Unie de European Heritage Days ingesteld, waarbinnen de Nederlandse Stichting Open Monumentendag een belangrijke rol speelt.

Cultural Governance

In 2012 gaf de Raad van de Europese Unie aan cultuur erg belangrijk te vinden, en de bedreigingen voor de creatieve sector aan te willen pakken met 'cultural governance'. Dit is een methode om cultureel beleid te maken en het verder te integreren in het overheidsbeleid. Hiermee moet gestimuleerd worden dat cultuur ook een plek krijgt binnen beleid op andere terreinen.

Lees meer

Bron

Taal

Soort Informatie

Europese Unie

NL

Inleiding + samenvatting van de EU wetgeving

Raad van Europa

EN

Portaal: Cultuurbeleid

2.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol.

Initiatief voor nieuw beleid bij de Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor onderwijs, cultuur, jongeren en sport:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure.

De raadsformatie die beslist over het Cultuurbeleid is de Raad Onderwijszaken, Jeugd, Cultuur en Sport, die formeel 4 keer per jaar bijeenkomt. Ook informele bijeenkomsten zijn mogelijk. Besluiten worden genomen met gekwalificeerde meerderheid.

Nederland wordt in deze Raad vertegenwoordigd door:

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Cultuur en onderwijs de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Er zijn geen Nederlandse Europarlementariërs lid van deze commissie.

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

3.

Meer informatie

Nederland

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Eurobarometer

Raad van Europa

Overig

Delen

enveloppe

Terug naar boven