Europese politiedienst (Europol) - Hoofdinhoud

Dit EU-agentschap verzamelt en analyseert inlichtingen over criminele activiteiten en probeert zo internationale criminaliteit in de Europese Unie tegen te gaan. Europol beheert een database met gegevens over criminelen en criminele netwerken in heel Europa. Het agentschap kan op deze manier de samenwerking tussen politiediensten in de Europese lidstaten ondersteunen, omdat het uitgebreide informatie biedt over internationale georganiseerde misdaadnetwerken.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. A. Basiskenmerken
2. B. Werkzaamheden
3. C. Organisatie

4. D. Inspraak EU-lidstaten
5. E. Nederland (vertegenwoordiging)

De bevoegdheid van Europol bestaat uit het ondersteunen van opsporing en vervolging van:

• - 

  illegale handel in verdovende middelen
• - 

  illegale immigratienetwerken
• - 

  illegale handel in motorvoertuigen
• - 

  mensenhandel, inclusief kinderporno
• - 

  valsemunterij en vervalsing van betaalmiddelen
• - 

  illegale handel in radioactieve en nucleaire stoffen
• - 

  terrorisme
• - 

  kapitaal verkregen door criminele activiteiten (witwassen)

Bovengenoemde bevoegdheden van Europol zijn van toepassing als het gaat om een criminele organisatie die actief is in twee of meer EU-lidstaten.

Terrorisme en internationale criminaliteit

In december 2006 heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan om het mandaat van Europol uit te breiden, zodat het beter op kan treden tegen terrorisme en internationale criminaliteit. Europol zou bevoegd moeten worden voor alle zware grensoverschrijdende criminaliteit, ongeacht of dat onder 'georganiseerde criminaliteit' valt. In de praktijk zou Europol de lidstaten dan bijvoorbeeld zelfs kunnen helpen bij de ordehandhaving bij internationale voetbalwedstrijden.

Europol ondersteunt de lidstaten door:

• - 

  het vergemakkelijken van de uitwisseling van gegevens, in overeenstemming met nationale wetgeving, tussen Europol verbindingsofficieren (ELO's). ELO's zijn door de lidstaten als vertegenwoordigers van hun nationale rechtshandhavingsorganen afgevaardigd naar Europol
• - 

  het verstrekken van operationele analyses ter ondersteuning van onderzoeken in de lidstaten
• - 

  het opstellen van strategische verslagen en misdaadanalyses op basis van door de lidstaten verstrekte, door Europol gegenereerde of uit andere bronnen afkomstige informatie en inlichtingen
• - 

  het leveren van expertise en technische ondersteuning aan onderzoeken die worden uitgevoerd binnen de EU, onder toezicht en wettelijke verantwoordelijkheid van de betrokken lidstaten

Europol is eveneens actief in het bevorderen van misdaadanalyse-methodes en de harmonisatie van onderzoekstechnieken.

Verdere uitbreiding bevoegdheden

In april 2007 zijn de bevoegdheden van Europol verder uitgebreid. Daardoor is het volgende mogelijk geworden:

• - 

  beambten van Europol kunnen in internationale teams samenwerken. Informatie en analyses kunnen daarbij al tijdens het onderzoek worden uitgewisseld tussen het team en Europol. De nieuwe teams zijn bijvoorbeeld nuttig in de strijd tegen terrorisme, drugshandel of valsemunterij
• - 

  Europol mag geschikt bevonden organisaties direct toegang geven tot informatie van Europol; dit voorkomt vertragingen en verlies van informatie
• - 

  het is toegestaan om experts van landen buiten de EU in een Europol-onderzoek te betrekken

Strijd tegen cybercriminaliteit

In maart 2012 kwam eurocommissaris Cecilia Malmström met het voorstel om in Den Haag een Europees centrum op te richten dat cybercriminaliteit moet bestrijden. Brussel wil hiermee de strijd tegen online misdrijven aangaan, zoals kinderpornografie, fraude met creditcards en de diefstal van identiteit. Het centrum zou in 2013 van start moeten gaan.

Europol telt ongeveer 625 medewerkers, afkomstig uit alle EU-lidstaten. Hieronder vallen 130 verbindingsofficieren (ELO's), die verschillende opsporingsdiensten vertegenwoordigen (politie, douane, rijkswacht of marechaussee, immigratiediensten, enz.). Samen met de Europol-officieren, analisten en andere deskundigen verlenen de ELO's 24 uur per dag een effectieve, snelle en meertalige ondersteuning.

In januari 2008 heeft het Europees Parlement ingestemd met de status van EU-agentschap voor Europol. Dit betekent dat Europol in 2010 werd omgevormd van een intergouvernementele organisatie tot een agentschap van de EU. Europol wordt gefinancierd door het EU-budget en het Europol-personeel valt onder het statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen.

De Raad van Bestuur van Europol bestaat uit vertegenwoordigers van de verschillende EU-lidstaten. Deze is belast met het algemene toezicht op de werkzaamheden van de organisatie.

Het gemeenschappelijk controle-orgaan, met twee deskundigen op het gebied van de gegevensbescherming per lidstaat, houdt toezicht op de inhoud en het gebruik van alle door Europol beheerde persoonsgegevens.

Europol legt verantwoording af aan de Raad van ministers met betrekking tot Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ-Raad). De Raad is verantwoordelijk voor de begeleiding en het toezicht van Europol. De Raad benoemt de directeur en de adjunct-directeuren en keurt de begroting goed.

Nederland is vertegenwoordigd in de Raad van Bestuur van Europol en in het gemeenschappelijk controle-orgaan.