Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM)

Bij dit orgaan van de Raad van Europa kunnen individuen, groepen, organisaties en landen een klacht indienen tegen een lidstaat, door een beroep te doen op het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM). De uitspraken van het Hof zijn definitief en bindend voor de betrokken staten.

Verzoekschriften kunnen betrekking hebben op kwesties als opsluiting van psychiatrische patiënten, rechten van gevangenen, het afluisteren van telefoongesprekken, homo-rechten, persvrijheid, lijfstraffen, voogdij over kinderen, gezinshereniging en uitzettingskwesties, om enkele voorbeelden te noemen.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Basiskenmerken

Locatie (Stad)

Straatsburg

Locatie (Land)

Frankrijk

Website

http://www.echr.coe.int/echr/Homepage_EN

Grondslag

Europese Verklaring voor de Rechten van de Mens

Oprichting

1959

Aard organisatie

Orgaan van de Raad van Europa

President

Dean Spielmann (Luxemburg)

2.

Het EVRM

Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) waarborgt bepaalde mensenrechten en fundamentele vrijheden voor alle burgers in de lidstaten van de Raad van Europa. Kandidaat-lidstaten kunnen pas toetreden tot de Raad van Europa als zij het EVRM hebben geratificeerd. Naast grondrechten bevat het EVRM ook de statuten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Sinds de ondertekening van het Verdrag in 1950 is het EVRM aangevuld met een aantal protocollen waarmee nieuwe rechten zijn toegevoegd aan het Verdrag en de organisatie is hervormd.

3.

Bevoegdheden en werkwijze van het Hof

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens beoordeelt verzoekschriften van individuen, organisaties en landen tegen lidstaten van de Raad van Europa. Het Hof kan bijvoorbeeld een boete opleggen. De uitspraken van het Hof zijn definitief (er is geen hoger beroep meer mogelijk) en bindend voor de betrokken staten.

Voordat een klacht door het Europees Hof in behandeling wordt genomen, moet voldaan worden aan een aantal voorwaarden:

  • 1. 
    De indiener moet persoonlijk en direct het slachtoffer zijn van een schending van een fundamenteel recht dat is vastgelegd in het EVRM of in één van de protocollen hierbij.
  • 2. 
    De klacht moet gericht zijn tegen een publieke instantie (wetgever, administratieve overheid, rechterlijke instantie). Klachten tegen personen of particuliere organisaties worden niet door het EVRM in behandeling genomen.
  • 3. 
    Het Hof van de Rechten van de Mens is bedoeld als 'laatste redmiddel'. Het Hof neemt een verzoekschrift slechts in behandeling als alle nationale rechtsmiddelen zijn uitgeput. In Nederland betekent dit dat de klager normaal gesproken moet procederen tot de Hoge Raad of de Raad van State voordat een zaak aan het EHRM wordt voorgelegd.
  • 4. 
    Het verzoekschrift moet worden ingediend binnen zes maanden na de definitieve nationale beslissing.

Als een klacht ontvankelijk is, zal eerst bekeken worden of een schikking mogelijk is. Het Hof kan daarbij bemiddelen. Wanneer de poging tot schikken mislukt, bepaalt het Hof of het EVRM is geschonden. Is dat het geval, dan kan het Hof bepalen hoe aan de klager genoegdoening moet worden verstrekt.

De uitspraak van het Hof is bindend voor de betrokken staat. Die gebondenheid kan soms leiden tot de noodzaak algemene maatregelen te treffen, bijvoorbeeld wetswijziging. Het Comité van Ministers van de Raad van Europa controleert of de staat de uitspraak ook inderdaad nakomt.

Het uitvoeren van deze uitspraken houdt voor de staten de verplichting in om indieners van verzoekschriften die hun zaak winnen, schadeloos te stellen en om te voorkomen dat er in de toekomst soortgelijke schendingen plaatsvinden als die welke het Hof heeft vastgesteld.

4.

Organisatie

Het Hof is samengesteld uit 47 rechters (één voor elke lidstaat van de Raad van Europa) die een volledige onafhankelijkheid genieten. De rechters worden gekozen door de Parlementaire Vergadering en het Comité van Ministers voor een termijn van zes jaar.

Het Hof houdt zitting als Kamer van zeven rechters, of, bij buitengewone zaken, als Grote Kamer van zeventien rechters. De uitspraken worden gedaan in openbare zitting en er is geen mogelijkheid om in beroep te gaan. Aanvankelijk beslisten drie rechters of een zaak bij het hof aanhangig kon worden gemaakt. Om de werkdruk te verminderen is in februari 2010 besloten dat één rechter daarover mag beslissen.

Het toezicht op de tenuitvoerlegging van de uitspraken van het Hof berust bij het Comité van Ministers van de Raad van Europa. Het Comité zorgt ervoor dat lidstaten het vonnis van het Hof uitvoeren (meestal de uitbetaling van een boete) en de de veroordeelde lidstaat algemene maatregelen treft die nodig zijn om te voorkomen dat nieuwe schendingen plaats kunnen vinden. Bijvoorbeeld door aanpassing van de wetgeving, jurisprudentie, regels of praktijken, het bouwen van meer gevangenissen of het aanstellen van nieuwe rechters.

Het Europese Hof van de Rechten voor de Mens publiceert zijn beslissingen op de eigen website. De Raad van Europa plaats persberichten van het Hof op de eigen homepage.

Het Hof zendt haar publieke hoorzittingen live op internet uit. Ook wordt op internet een overzicht een lijst gepubliceerd van zaken onder behandeling, met een kort feitenoverzicht van de betreffende zaken.

5.

Inbreng Europese staten

Het toezicht op de tenuitvoerlegging van de uitspraken van het Hof berust bij het Comité van Ministers van de Raad van Europa. Hierin hebben alle ministers van buitenlandse zaken van de lidstaten zitting.

Het Hof bestaat uit een aantal rechters dat gelijk is aan het aantal lidstaten. Elke lidstaat vaardigt een rechter af, maar het is niet verplicht dat de rechters de nationaliteit bezitten van de lidstaat die hen afvaardigt. Zo heeft Liechtenstein een rechter afgevaardigd die de Zwitserse nationaliteit bezit. De rechters oefenen overigens hun ambt uit in volledige onafhankelijkheid en onpartijdigheid ten opzichte van de lidstaten.

6.

Nederland

De Nederlandse rechter bij het Europese Hof van de Rechten van de Mens is:

  • Johannes Silvis (vanaf 1 november 2012)

Silvis was tot zijn benoeming advocaat-generaal bij de Hoge Raad. Hij volgde Egbert Myjer op.

Veroordeling van Nederland door het Hof

Enkele keren per jaar wordt een door een Nederlander ingediende klacht ontvankelijk verklaard door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Soms betreft de klacht de omstandigheden in politiecel of gevangenis, andere keren beroept men zich op onregelmatigheden in de rechtsgang. In mei 2003 wees het Hof een verzoekschrift af van Nederlanders die zich gedupeerd achtten door het Tracébesluit die de aanleg van de Betuweroute mogelijk maakt.

7.

Meer informatie

 

Delen

enveloppe

Terug naar boven