E. (Elske) ter Veld

foto E. (Elske) ter Veldvergrootglas Bevlogen Groningse 'rooie vrouw', die na een studie aan de Sociale Academie werkzaam was bij de vakbeweging. Was vervolgens in de Tweede Kamer een toonaangevend en ter zake kundige woordvoerster sociale zekerheid. Voerde krachtig oppositie tegen de ingrepen in de sociale zekerheid van minister De Koning en staatssecretaris De Graaf. Als staatssecretaris in het derde kabinet-Lubbers ontkwam zij zelf echter evenmin aan dergelijke pijnlijke ingrepen, waarbij met name haar voorstel voor een nieuwe Nabestaandenwet op veel verzet stuitte. Spanningen met de PvdA-fractie rond haar plannen met de bijstand leidde in 1993 tot haar gedwongen vertrek. Keerde in 1995 terug als Eerste Kamerlid. Strijdlustige en koppige socialiste, maar ook een onconventioneel gezelligheidsdier.

PvdA
in de periode 1981-2003: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, staatssecretaris

Inhoud

Delen

enveloppe

1.

voornaam (roepnaam)

Elske (Elske)

2.

personalia

geboorteplaats en -datum
Groningen, 1 augustus 1944

3.

partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1966

4.

loopbaan

  • vormingsleidster werkende jeugd te Assen, van 1 augustus 1968 tot 1 augustus 1970 
  • hoofdleidster club- en buurthuiswerk te Groningen, van 1 augustus 1970 tot 1 juli 1972 
  • hoofd secretariaat voor vrouwelijke werknemers, NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen) te Amsterdam, van 17 juli 1972 tot 15 september 1981 (vanaf 1976 FNV, Federatie Nederlandse Vakbeweging) 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1981 tot 7 november 1989 
  • staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (belast met sociale zekerheid en emancipatiebeleid), van 7 november 1989 tot 4 juni 1993 
  • eigenaar adviesbureau/adviseur directie Schade en Leven, verzekeringsmaatschappij N.V. "Nationale-Nederlanden", vanaf 1 september 1993 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1995 tot 10 juni 2003 

5.

partijpolitieke functies

vorige
  • tweede fractiesecretaris PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 november 1988 tot 7 november 1989 
  • fractiesecretaris PvdA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1999 tot 10 juni 2003 

6.

nevenfuncties

huidige
  • voorzitter klachtencommissie Stadsbeheer Den Haag, vanaf 1 juni 1994 
  • voorzitter Raadskamer Wet Uitkering Burger-oorlogsslachtoffers en lid Pensioen- en Uitkerings Raad, vanaf 1 oktober 1998 
  • voorzitter Raad van Commissarissen Keerpunt B.V. (voorheen Stichting Keerpunt) 
  • voorzitter redactie "Pensioenmagazine", vanaf 2000 
  • voorzitter Stichting 'Pensioenkijker.nl', vanaf 2004 
  • voorzitter Visitatiecommissie Pensioenfonds PNO-Media, vanaf 2007 
  • lid Raad van Toezicht INOVUM, vanaf 2007 
  • lid Raad van Commissarissen SABIC Nederland, vanaf januari 2009 

vorige
  • lid Nederlands Comité "Jaar van de Vrouw", van 1974 tot 1975 
  • lid Adviescommissie Emancipatie, van 1975 tot 1980 
  • lid bestuur Stichting van de Arbeid 
  • voorzitter commissie vrouwenarbeid Europees Verbond van Vakverenigingen 
  • plaatsvervangend lid SVr (Sociale Verzekeringsraad), tot april 1982 
  • lid bestuur Stichting "De Beuk", van 1983 tot 1989 
  • docente kadercursus "Vrouw en Beleid", Stichting "De Beuk", van 1986 tot 1989 
  • gastdocent Hogeschool Middennederland, van 1993 tot 1994 
  • voorzitter commissie m.b.t. de samenhang in jeugdhulpverlening, van 1 januari 1994 tot 1 juni 1994 
  • voorzitter adviescommissie effectiviteit en efficiency middelen voor Nederlands als tweede taal, van januari 1994 tot mei 1997 
  • voorzitter platform en leider Nederlandse delegatie VN-Wereldtop Sociale Ontwikkeling, van 1 januari 1994 tot 1 juli 1995 
  • columniste "Radio West", vanaf 1 februari 1994 
  • lid Raad van Commissarissen "Woningbouwvereniging Amsterdam", van 1 maart 1994 tot 1 juli 2000 
  • voorzitter stuurgroep allochtonen (verbeteren positie allochtonen op de arbeidsmarkt), van 1 juni 1994 tot 1 april 1995 
  • lid commissie Nationale Milieu Estafette, vanaf 1 juni 1994 
  • voorzitter Nederlandse Vereniging Maatschappelijk Werkenden, vanaf 20 december 1994 
  • columniste OR-informatie, vanaf 1 januari 1995 
  • lid bestuur "Theater aan het Spui" te 's-Gravenhage 
  • lid Raad van Advies Protecta 
  • voorzitter IIAV (Internationaal Informatiecentrum en Archief van de Vrouwenbeweging) 
  • voorzitter Commissie Scenario Analyse Toekomst (Zorg)verzekeringen, 1996 
  • voorzitter PROVE (Programma-eenheid redenement en organisatie volwasseneneducatie) 
  • lid redactie "Pensioen Magazine", van 1996 tot 2000 
  • voorzitter adviescommissie fonds voor sabbatsverlof en extra seniorenverlof leraren, vanaf april 1997 
  • lid Visitatiecommissie Emancipatie BVE-sector, van 1 augustus 1997 tot 1 september 1998 
  • plaatsvervangend lid tijdelijke commissie geschillen inzake universitaire medezeggenschapsgeschillen, vanaf november 1997 
  • lid Raadskamer Wet Uitkering Burger-oorlogsslachtoffers, van 1 januari 1998 tot 1 oktober 1998 
  • voorzitter regiegroep diversiteit binnen de Sociale Werkvoorziening, van 1 januari 1998 tot 1 januari 2000 
  • lid Raad van Advies NSPH/NSOH (National School(s) for Public/Occupational Health) 
  • voorzitter Raad van Advies 'START Foundation', van september 1998 tot december 2008 
  • voorzitter Raadkamer Stichting rechtsherstel Roma en Sinti, vanaf november 2000 
  • voorzitter Raad van Commissarissen Arboduo 
  • voorzitter Raad van Advies STECR (Stichting ExpertiseCentrum Reïntegratie 
  • lid CTG (College voor Tarieven Gezondheidszorg), vanaf 1 januari 2000 
  • lid Raad van Toezicht Hobeon/SKO, vanaf 2008 

afgeleide functies, presidia etc.
  • plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 16 november 1988 tot 14 september 1989 
  • lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 september 1989 tot 7 november 1989 (vierde ondervoorzitter) 
  • voorzitter vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 27 juni 1995 tot 10 juni 2003 

7.

opleiding

lager onderwijs
  • Openbare lagere school te Groningen 

voortgezet onderwijs
  • Openbaar "Praedinius Gymnasium" te Groningen, van 1956 tot 1958 
  • Rijks Hogere Burgerschool te Groningen, van 1958 tot 1962 

hoger beroepsonderwijs
  • cultureel werk, "Academie voor Sociale en Culturele Arbeid" te Groningen, van 1964 tot 1968 (bijzondere school) 

overige opleidingen
  • diverse vakbondscursussen 

8.

activiteiten

als parlementariër
  • Was woordvoerster sociale zekerheid van de PvdA-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met welzijn (o.a. ouderenbeleid), emancipatiezaken en overheidspersoneel. 
  • Was in 1986 één van de woordvoerders van haar fractie bij de behandeling van de stelselherziening sociale zekerheid 
  • Interpelleerde op 28 januari 1987 staatssecretaris De Graaf over de uitwerking van de stelselherziening sociale zekerheid voor oudere werklozen 
  • Interpelleerde op 7 april 1987 minister De Graaf over de uitbreiding van de kring volksverzekeringen 
  • Interpelleerde op 12 mei 1987 samen met haar fractiegenote Haas-Berger de staatssecretarissen De Graaf en Korte-van Hemel over problemen van vreemdelingen samenhangende met o.a. het begrip niet-vrijwillige arbeid 
  • Bracht in 1987 met Linschoten (VVD) en Terpstra (CDA) een initiatiefwet tot stand tot verlening van een uitkering-ineens aan WW'ers die vanwege overgang naar een ander fiscaal regime achteruit waren gegaan in inkomen. 
  • Diende in 1989 samen met Biesheuvel (CDA) en Nijhuis (VVD) een initiatiefwetsvoorstel in inzake overdracht van taken en samenwerking door de bedrijfsverenigingen. Dit voorstel werd in 1990 wet. 
  • Was woordvoerster volksgezondheid, welzijn en financiën van de PvdA-Eerste Kamerfractie. Hield zich ook bezig met volkshuisvesting (huurbeleid), ontwikkelingssamenwerking en Antilliaanse zaken. Voerde in 2000 het woord bij de behandeling van de wetsvoorstellen tot belastingherziening. 

opvallend stemgedrag
  • In december 1981 stemden zij en Moor als enigen van hun fractie tegen een wetsvoorstel over verlenging van de beperkte loonmaatregel 
  • Behoorde in 2001 tot de minderheid van haar fractie die tegen het wetsvoorstel Strafrechtelijke opvang van verslaafden stemde 

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Verruimde in 1991 de mogelijkheden voor gemeenten om zelf beleid te voeren ten aanzien van bijzondere bijstand en voor mensen met een uitkering om zich om te scholen 
  • Diende wetsvoorstellen in inzake het terugdringen van het beroep op de WAO en de Ziektewet (verlaging uitkering, herbeoordeling, terugkeerplan), een regeling ter vervanging van de Weduwen- en Wezenwet (Nabestaandenwet) en ter korting van bijstand aan jongeren. Deze voorstellen stuitten op veel verzet in de samenleving (en wat de Nabestaandenwet betrof ook in de Eerste Kamer). 
  • Publiceerde in 1993 haar voorstellen voor minder fraudegevoelige regelgeving in de Bijstandswet en voor structurele besparing op de bijstandskosten tot f 440 miljoen. Het recht op bijstand voor jongeren onder de 21 jaar zou komen te vervallen (slechts na beoordeling door de gemeente waren uitzonderingen mogelijk). Het onderscheid tussen schoolverlaters en niet-schoolverlaters in de categorie 21-27 jaar zou eveneens vervallen en de uitkering voor deze groep moest 50 i.p.v. 70 procent van het minimumloon worden. De uitkering voor alleenstaande ouders zou van 90 naar 70 procent van het minimumloon gaan. Gemeenten zouden meer mogelijkheden krijgen voor het verlenen van aanvullende bijstand. 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1990 een wet tot stand over de gelijke behandeling van mannen en vrouwen op het terrein van de bovenwettelijke sociale zekerheid. Er komt een verbod tot direct en indirect onderscheid naar geslacht in de uitoefening van ambt, beroep en bedrijf, alsmede ten aanzien van de pensioenvoorzieningen van werknemers daarvan. Het wordt mogelijk regelingen in strijd daarmee onverbindend te verklaren. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan een EG-richtlijn. Het wetsvoorstel was in 1988 ingediend door staatssecretaris De Graaf. 
  • Bracht in 1990 een wijziging (Stb. 98) tot stand van de Ziektewet (mogelijkheid tot flexibele opneming en verlenging van de periode van het recht op ziekengeld in verband met bevalling, alsmede invoering van dit recht voor vrijwillig verzekerden) en daarmee samenhangende wijziging van het Burgerlijk Wetboek. Het wetsvoorstel was in 1989 ingediend door staatssecretaris De Graaf en minister De Koning. 
  • Bracht in 1990 de Wet op het ouderschapsverlof (Stb. 562) tot stand, die werknemers een minimum verlofregeling garandeert voor de verzorging van jonge kinderen. Mannen en vrouwen die tenminste één jaar in dienst zijn bij een werkgever en kinderen van jonger dan vier hebben, kunnen (onbetaald) ouderschapsverlof opnemen. De werktijd kan worden teruggebracht tot minimaal 20 uur per week. Het wetsvoorstel was in 1988 ingediend door minister De Koning. 
  • Bracht in 1991 een wijziging van de Algemene Bijstandswet tot stand inzake bijstandsverlening aan vreemdelingen. De bestaande praktijk dat ook vreemdelingen aan wie voorlopig een recht tot verblijf is verleend (asielzoekers) bijstand wordt verleend, wordt vastgelegd. Het recht kan ook worden verleend aan vreemdelingen zonder verblijfrecht, die (nog) niet kunnen worden uitgezet. Het wetsvoorstel was in 1988 ingediend door staatssecretaris De Graaf. 
  • Bracht in 1991 een wijziging (Stb. 337) van de Algemene Bijstandswet tot stand in verband met decentralisatie van de bijzondere bijstand en vergroting van de mogelijkheden om met behoud van uitkering deel te nemen aan scholing en opleidingen. De beleidsverantwoordelijkheid van gemeenten bij de bijzondere bijstand wordt verruimd door onder meer de leenbijstand voor duurzame gebruiksgoederen, tijdelijke woonkosten en uitzonderlijke kosten van medische en maatschappelijke dienstverlening daaronder te laten vallen. Tevens krijgen gemeenten door een structurele toevoeging aan het Gemeentefonds extra middelen voor de bijzondere bijstand. 
  • Bracht in 1992 samen met minister De Vries een wijziging (Stb. 62) van de Wet minimumloon en minimumvakantietoeslag en van een aantal sociale zekerheidswetten, de zogenoemde 'Koppelingswet', tot stand. Hiermee worden minimumloon en uitkeringen gekoppeld aan de loonontwikkeling. Afwijking hiervan is mogelijk als sprake is van bovenmatige loonontwikkeling of als het aantal uitkeringsgerechtigden sterk is gegroeid. 
  • Bracht in 1992 een wet (Stb. 82) betreffende het terugdringen van het arbeidsongeschiktheidsvolume tot stand. Een werkgever kreeg een bonus van zes maal het bruto-maandsalaris als een arbeidsongeschikte in dienst werd genomen. Als een werknemer arbeidsongeschikt werd, kreeg de werkgever echter een boete (malus). De hoogte daarvan hing af van de aard van de bedrijfstak. De hoogte van de ziektewetpremie werd afhankelijk van de omvang van het ziekteverzuim. De wet werd per 1996 ingetrokken en vervangen door een wet die reïntegratie bevorderde. 
  • Bracht in 1992 een wijziging (Stb. 156) van de Algemene Bijstandswet en de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers tot stand in verband met verlaging van de bijstanduitkering voor schoolverlaters (tot 27 jaar). Het uitkeringsregime voor werkloze schoolverlaters tussen 21 en 27 jaar wordt gedurende het eerste half jaar van de werkloosheid gebracht op het niveau van de studiefinanciering. 
  • Bracht in 1992 een wijziging (Stb. 193) van de Algemene Bijstandswet tot stand, waarbij een nieuwe regeling voor terugvordering en verhaal van bijstandskosten in die wet werd opgenomen. Gemeenten worden verplicht gebruik te maken van hun mogelijkheden om bijstand te verhalen of terug te vorderen van een ex-partner van iemand die gescheiden is. Deze verhaalsplicht geldt voor 12 jaar. Het wetsvoorstel was in 1988 ingediend door staatssecretaris De Graaf. 

9.

wetenswaardigheden

algemeen
  • Trad af, nadat haar was gebleken dat de PvdA-Tweede Kamerfractie geen vertrouwen in haar politiek functioneren meer had. De fractie verweet haar slecht te communiceren. Met name een door haar uitgebrachte brief over de jongerenmaatregel (de voorgenomen verlaging van bijstand voor jongeren tussen 21 en 27 jaar) zette kwaad bloed bij de fractie. 

uit de privésfeer
Haar vader was leraar scheikunde en wis- en natuurkunde; haar moeder was arts (o.a. in een abortusklikiek)

anekdotes
  • Barstte na de persconferentie waarin zij haar aftreden als staatssecretaris had bekendgemaakt in tranen uit en verliet begeleid door partijgenote Jeltje van Nieuwenhoven de zaal. Sprak later de woorden (naar een Engelstalig liedje): "It's my party and I cry if I want to". 
  • Ze noemde haar katten Che (naar Che Guevara) en Ho (naar Ho Chi Minh) 

woonplaats
Kortenhoef

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid FJG (Federatie van Jongeren Groepen) in de PvdA

hobby's
  • zeilen, schaatsen, bridgen 
  • lezen 

10.

publicaties/bronnen

publicaties
  • artikelen in vakbondsbladen TK:pg 
  • artikelen in vakbladen 
  • artikelen in feministisch tijdschrift "Opzij" 
  • mede-auteur "Handboek Vrouw en Beleid" 
  • "'Zeg maar Hannie...' 65 jaar strijdlustig in politiek en samenleving" (boek over Hannie van Leeuwen, geschreven samen met Ria Jaarsma, 2006) 

11.

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd samenwonend

beroep grootvader (vaderskant)
botermaker

beroep grootvader (moederskant)
onderwijzer

familierelaties
Oud-oom lid Tweede Kamer