Drs. A.D.W. (Arnold) Tilanus

foto Drs. A.D.W. (Arnold) Tilanusvergrootglas De 'jonge' Tilanus. Net als zijn vader partijvoorzitter en fractievoorzitter van de CHU. Aanvankelijk huisarts en daarna officier van gezondheid. Later actief in het maatschappelijk werk in Gelderland. Rustige en gematigde politicus met oog voor sociale noden. Voorstander van de christendemocratische samenwerking. Werd in 1973 als politiek leider opgevolgd door de strijdbaarder oud-staatssecretaris Kruisinga, nadat de CHU buiten het kabinet-Den Uyl was gebleven. Bleef wel tot 1977 'gewoon' Kamerlid. Speelde een belangrijke rol bij de plannen voor nieuwbouw van de Tweede Kamer.

CHU
in de periode 1963-1977: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

Inhoud

Delen

enveloppe

1.

voornamen (roepnaam)

Arnold Dirk Willem (Arnold)

2.

personalia

geboorteplaats en -datum
Utrecht, 11 november 1910

overlijdensplaats en -datum
Hoogerheide (gem. Woensdrecht), 31 augustus 1996

levensbeschouwing
Hervormd: midden-orthodox

3.

partij/stroming

partij(en)
  • CHU (Christelijk-Historische Unie), tot 11 oktober 1980 
  • CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980 

4.

loopbaan

  • huisarts te Voorburg, van 1940 tot oktober 1950 (in de periode 1946-1949 werd zijn praktijk waargenomen) 
  • geïnterneerd te Amersfoort (enige tijd; vanwege hulp aan joden) 
  • lid gemeenteraad van Voorburg, van 6 september 1946 tot 1 december 1950 
  • officier van gezondheid, Inspectie Geneeskundige Dienst, Koninklijke Landmacht, van 1946 tot 1949 (belast met coördinatie van medische keuringen van dienstplichtigen) 
  • directeur Stichting Gelderland voor Maatschappelijk Werk te Arnhem, van 1 december 1950 tot 1 juni 1963 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 juni 1963 tot 8 juni 1977 
  • fractievoorzitter CHU Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 juli 1968 tot 26 juni 1969 
  • fractievoorzitter CHU Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 april 1972 tot 1 juli 1973 
  • ambteloos, vanaf 8 juni 1977 

5.

partijpolitieke functies

  • adviserend lid hoofdbestuur CHU, van 1963 tot 1966 
  • voorzitter CHU, van 19 maart 1966 tot 5 oktober 1968 
  • lid Groep van Achttien (overleg over samenwerking ARP, CHU en KVP), vanaf april 1967 
  • adviserend lid hoofdbestuur CHU, van 1969 tot 1977 
  • politiek leider CHU, van 1 april 1972 tot 1 juli 1973 

lijsttrekkerschap etc.
  • lijsttrekker CHU Tweede Kamerverkiezingen 1972, van 23 september 1972 tot 29 november 1972 

6.

nevenfuncties

  • secretaris Ziekenfonds "De Volharding", tot 1 december 1950 
  • lid subcommissie sociaal-economische en planologische aangelegenheden, Stichting tot Ontwikkeling van Komgrondengebieden, vanaf januari 1953 
  • lid bestuur en voorzitter, Nederlands Hervormd Diakonessenhuis te Arnhem, van 1954 tot 1969 
  • voorzitter Nederlandse Federatie voor Bejaardenzorg, van 1956 tot 1967 
  • lid Commissie Vraagstukken Subsidiëring Maatschappelijk Werk, omstreeks 1958 
  • voorzitter Generale diakonale Raad van de Nederlandse Hervormde Kerk, van 1963 tot 1969 
  • lid bestuur Papefonds, van 1966 tot 1981 
  • part-time sociaal-geneeskundige, vanaf 1966 
  • voorzitter Stichting tot Ontwikkeling van de Noord-West Veluwe, omstreeks 1966 en nog in 1970 
  • voorzitter Nederlands Instituut voor Maatschappelijke Opbouw, omstreeks 1966 en nog in 1970 
  • lid Raad van Commissarissen "NIBA-Grintmij.", van 1967 tot 1982 
  • voorzitter Stichting Geneeskundige Controle te Arnhem 
  • vicevoorzitter Stichting "Huis en Haard" 

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Wijziging van de Wet Wetenschappelijk Onderwijs in verband met regeling van academische ziekenhuizen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 27 juni 1968 tot 8 juni 1977 
  • ondervoorzitter bijzondere commissie voor het voorstel van wet van de leden Lamberts en Roethof inzake abortus (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 oktober 1970 tot maart 1976 
  • lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 11 mei 1971 tot 7 december 1972 (vierde ondervoorzitter) 
  • voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Wet bijzondere opneming psychiatrische ziekenhuizen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 juni 1971 tot 8 juni 1977 
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp regelen ten aanzien van de assistent-arts (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 10 november 1971 tot december 1971 
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Financieel Statuut van het Koninklijk Huis (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 juni 1972 tot 31 oktober 1972 
  • voorzitter werkgroep inzake onderzoek Huisvesting Tweede Kamer (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 november 1973 tot 6 april 1976 
  • voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Wet immunisatie militairen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 mei 1974 tot september 1975 
  • ondervoorzitter bijzondere commissie inzake voorzieningen voor gehandicapten (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 19 november 1974 tot 8 juni 1977 

7.

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium-b, "Christelijk Gymnasium" te 's-Gravenhage, tot juni 1932 

academische studie
  • geneeskunde, Rijksuniversiteit Utrecht, van september 1932 tot 18 januari 1938 
  • artsexamen, Rijksuniversiteit Utrecht, 1940 

8.

activiteiten

als parlementariër
  • Was woordvoerder volksgezondheid, sociale zaken en maatschappelijk werk van de CHU-Tweede Kamerfractie. Hield zich later ook bezig met binnenlandse zaken en Koninkrijkszaken. 
  • Was in 1965 woordvoerder van zijn fractie bij de behandeling van het wetsvoorstel tot invoering van de Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) 
  • Een door hem tijdens de behandeling van de Nota Grondwetsherziening ingediende (en op 28 januari 1975 aangenomen) motie vroeg de regering geen voorstellen in te dienen om verandering aan te brengen in benoemingsprocedures van Commissarissen der Koningin en van burgemeesters, hetgeen dan ook niet gebeurde. 
  • Voerde in 1975 het woord bij het debat over de onafhankelijkheid van Suriname 
  • Was in september 1976 woordvoerder bij het debat over de abortusvoorstellen 

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1965 tot de minderheid van zijn fractie die tegen de ontwerp-Mijnwet continentaal plat stemde 
  • Behoorde in 1971 tot de minderheid van zijn fractie die vóór het initiatiefwetsvoorstel stemde over de mogelijkheid van vervroeging van Prinsjesdag 
  • Stemde in 1976 als enige van zijn fractie vóór een motie-J.N. Scholten stemde over geleidelijke afschaffing van de STER-reclame 
  • Stemde in 1977 als enige van zijn fractie vóór een motie-Kosto over het benoemen van mannen en vrouwen in rijksfuncties 

9.

wetenswaardigheden

algemeen
  • Moest in juni 1969 zes weken rust houden vanwege oververmoeidheid 

niet-aanvaarde politieke functies
  • minister van Maatschappelijk Werk, september 1956 (tijdens formatie-De Gaay Fortman) 

woonplaats(en)/adres(sen)
Arnhem, Karthuizerstraat 68, omstreeks 1963 en nog in 1977

ridderorden
  • Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 27 september 1963 
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 27 april 1973 

10.

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • J. van den Berg, "Portret van de rustigste fractieleider van de rustigste partij", in: Vrij Nederland, 19 oktober 1968 
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970) 
  • H. Goslinga, "A.D.W. Tilanus 1911 - 1996", Trouw, 5 september 1996 

archivalia
archief-A.D.W. Tilanus, Nationaal Archief

11.

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Utrecht, 9 november 1939

echtgeno(o)t(e)/partner
J. van Diemen, Jansje (Jeanne)

kinderen
2 dochters en 1 zoon

vader
Dr. H.W. Tilanus, Hendrik Willem

geboorteplaats en/of -datum
Deventer, 5 oktober 1884

moeder
J.H.C.A. Middelbeek, Johanna Hillegonda Catharina Adriana

geboorteplaats en/of -datum
Delft, 28 augustus 1884

beroep grootvader (vaderskant)
officier

beroep grootvader (moederskant)
officier

familierelaties
Zoon van H.W. Tilanus, Tweede Kamerlid