Dr. L.M. (Bertus) de Rijk

foto Dr. L.M. (Bertus) de Rijkvergrootglas Erudiet PvdA-Eerste Kamerlid met veel gevoel voor (verfijnde) humor. Hoogleraar wijsbegeerte in Nijmegen en later in Utrecht en Leiden. Als wijsgerig classicus verlevendigde hij zijn redevoeringen vaak met fraaie beeldspraken, opmerkelijke vergelijkingen en aan de klassieke oudheid of de Middeleeuwen ontleende gebeurtenissen. Werd als katholiek lid van de PvdA ná het Mandement van 1954. Was onder meer onderwijs- en defensiewoordvoerder en eerste ondervoorzitter van de Senaat.

PvdA
in de periode 1956-1991: lid Eerste Kamer

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

voornamen (roepnaam)

Lambertus Marie (Bertus)

2.

personalia

geboorteplaats en -datum
Hilversum, 6 november 1924

overlijdensplaats en -datum
Maastricht, 30 juni 2012

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek (opgevoed)

3.

partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1954

4.

hoofdfuncties en beroepen

  • wetenschappelijk assistent, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1947 tot 1952 
  • leraar klassieke talen, R.K. "Lyceum voor meisjes" te Amersfoort, van 1950 tot 1959 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 20 september 1961 
  • wetenschappelijk hoofdambtenaar wijsbegeerte van Oudheid en Middeleeuwen, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1959 tot september 1961 
  • hoogleraar Middeleeuwse wijsbegeerte, Katholieke Universiteit Nijmegen, van september 1961 tot 1 december 1969 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 oktober 1964 tot 11 juni 1991 
  • buitengewoon hoogleraar Middeleeuwse wijsbegeerte, Rijksuniversiteit Utrecht, van 21 december 1967 tot 1 maart 1984 (benoemd 20 november) 
  • hoogleraar Antieke en Middeleeuwse wijsbegeerte, Rijksuniversiteit Leiden, van 1 december 1969 tot 1 december 1988 (benoemd bij K.B. van 12 augustus 1969) 

5.

partijpolitieke functies

  • lid bestuur PvdA gewest Utrecht 
  • lid bestuur PvdA gewest Zuid-Holland 
  • lid redactie "Opening naar Links", kwartaalblad van de Katholieke Werkgemeenschap in de PvdA, vanaf april 1965 

6.

nevenfuncties

  • lid Raad van Commissarissen LOI (Leidse Onderwijs Instellingen) 
  • lid Onderwijsraad, omstreeks december 1982 en nog in september 1985 
  • lid bestuur Genootschap voor Filosofie 
  • lid Commissie van Bijstand van het Beheer over het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, omstreeks september 1985 
  • lid Raad van Toezicht Academisch Ziekenhuis Leiden 
  • lid externe commissie Tweede Kamer inzake kiesstelsel, kabinetsformatie en Eerste Kamer, van 27 januari 1992 tot 1993 

afgeleide functies, presidia etc.
  • plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Defensie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 3 november 1970 tot 17 september 1974 
  • plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Wetenschapsbeleid en Wetenschappelijk Onderwijs (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 24 augustus 1971 tot 11 juni 1991 
  • eerste ondervoorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1980 tot 11 juni 1991 
  • lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 16 september 1980 tot 11 juni 1991 
  • voorzitter Commissie voor de Verzoekschriften (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 22 september 1981 tot 11 juni 1991 
  • voorzitter vaste commissie voor Onderwijs en Wetenschappen (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 13 januari 1987 tot 23 juni 1987 

7.

opleiding

voortgezet onderwijs
  • v.h.m.o., seminarie Helmond/Bergen op Zoom, van 1936 tot 1943 (staatsexamen gymnasium-a, juli 1943) 

hoger beroepsonderwijs
  • Grootseminarie van het Aartsbisdem Utrecht, Philosophicum Dijnselburg te Driebergen, van 1943 tot 1945 

academische studie
  • klassieke letteren en wijsbegeerte, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1945 tot 1949 

promotie
  • letteren en wijsbegeerte, Rijksuniversiteit Utrecht, 28 maart 1952 (cum laude) 

eredoctoraten
  • taalfilosofie, Universiteit van Kopenhagen (Denemarken), 21 november 1985 
  • wijsbegeerte, Katholieke Universiteit Nijmegen, 9 oktober 1998 

8.

activiteiten

als parlementariër
  • Was woordvoerder (hoger-)onderwijs van de PvdA in de Eerste Kamer. Hield zich ook met defensie bezig. 

opvallend stemgedrag
  • Stemde in 1965 tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het huwelijk van prinses Beatrix en Claus von Amsberg 
  • Behoorde in 1970 tot de minderheid van zijn fractie die vóór het wetsontwerp Universitaire Bestuurshervorming stemde 
  • Behoorde in 1979 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een voorstel in eerste lezing stemde over herziening van de grondwettelijke bepalingen over toelating, uitzetting, uitlevering, het Nederlanderschap en het ingezetenschap 
  • Behoorde in 1980 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een voorstel in eerste lezing stemde over herziening van de Grondwet inzake verkiezing om de vier jaar van de gehele Eerste Kamer 
  • Behoorde in 1982 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een wijziging van de WWO (herziening regeling examengeld) stemde 
  • Stemde in 1984 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel Behoud van cultuurbezit 
  • Behoorde in 1985 tot de minderheid van zijn fractie die vóór het wetsvoorstel Wet op het wetenschappelijk onderwijs 1981 stemde 
  • Behoorde in 1986 tot de minderheid van zijn fractie die tegen de Welzijnswet stemde 
  • Behoorde in 1987 tot de minderheid van zijn fractie die tegen de Mediawet stemde 
  • Behoorde in 1987 tot de minderheid van zijn fractie die vóór het (verworpen) wetsvoorstel gemeentelijke herindeling Midden-Betuwe stemde 
  • Behoorde in 1990 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel inzake de OV-jaarkaart voor studenten stemde 

9.

wetenswaardigheden

algemeen
  • Behoorde tot de sympathisanten van Nieuw-Links 

uit de privésfeer
  • Zijn eerste echtgenote was voor de PvdA raadslid in Amersfoort en lid van Provinciale Staten van Gelderland 
  • Was principieel tegenstander van het vroegere systeem van koninklijke onderscheidingen 
  • Zijn vader was gemeenteambtenaar te Hilversum 

verkiezingen
  • Werd in 1956 gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg 
  • Was in 1963 kandidaat in en werd in 1966, 1971, 1977 en 1981 gekozen door Groep IV: Zuid-Holland 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Amersfoort, Laan 1914, omstreeks 1957 en nog in 1960 
  • Nijmegen, Sophiaweg 73, omstreeks 1964 en nog in 1969 
  • Warmond, omstreeks 1969 
  • Leiden, Hoge Woerd 83, omstreeks 1976 
  • Leiden, Bilderdijkstraat 8, omstreeks 1983 en nog in juni 1987 
  • Mheer, Papenweg 17, omstreeks 13 december 1988 

overige onderscheidingen en prijzen
prijs van de Letterkundige afdeling van het Thym-genootschap, maart 1978

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid Thomistische Vereniging 
  • lid Thijmgenootschap 
  • lid KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen), vanaf 1977 

10.

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Aristoteles en de eleatische bewegingsantinomieën" (doctoraal scriptie, 1947) 
  • "The categories of being in Aristotles philosophy" (dissertatie, 1952) 
  • "Petrus Abelardus, Dialectica" (1956) 
  • "Garlandus Compotista (c. 1010-c. 1090): een hoofdstuk uit de geschiedenis der artes liberales" (1958) 
  • "De betekenis van Erich Fromm voor het socialistisch denken" (1960) 
  • "Logica modernorum. A contribution to the early history of Terminist Logic' (2 delen; 1962-1967) 
  • "On the curriculum of the arts of the Trivium at St. Gall from c. 850-c. 1000" (1963) 
  • "On the chronology of Boethius' works on logic I-II" (1964) 
  • "Egkuklios paideia: a study of its original meaning" (1965) 
  • "Some new evidence on twelfth century logic: Alberic and the School of Mont Ste Geneviève (Montani)" (1966) 
  • "Universiteit, mens, maatschappij" (1969) 
  • "Literatuuroverzicht van de middeleeuwse wijsbegeerte" (1969) 
  • "Een kritische reflectie op het verschijnsel politiek, n.a.v. Eric Weil's Wijsbegeerte der politiek" (1969) 
  • "Of the life of Peter of Spain, Tractatus" (1972) 
  • "Middeleeuwse wijsbegeerte, tradtie en vernieuwing" (1977) 
  • "Artistarium: a series of texts on mediaeval logic, grammar & semantics" (red., 1981) 
  • "Waarom?, daarom: de lotgevallen van de aristotelische bewijstheorie in de laat-middeleeuwse metafysica" (1988) 
  • "Some earlier Parisian tracts on distinctiones sophismatum" (red., 1988) 
  • "Johannes Buridanus, Summulae VIII ("De demonstrationibus")", (Groningen-Haren 2001) 
  • "Aristotle. Semantics and Ontology. 2 vols."(Brill Leiden, 2002) 
  • "De rol van de taal in het empirisme van Aristoteles (384-322 v. Chr.)", Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Mededelingen van de Afdeling Letterkunde, Nieuwe Reeks, deel 67, nr 1 (2004) 
  • "Geraldus Odonis, Opera Philosophica vol. 2: De intentionibus:, Critical Edition with a Study on the Medieval Intentionality Debate up to ca. 1350 (Brill Leiden, 2005) 
  • "Religie, normen, waarden. Een kritische blik op een maatschappelijk debat." (2006) 
  • "Geloven en weten. Pleidooi voor een sober atheïsme" (2010) 
  • vele artikelen op wijsgerig en politiek gebied in tijdschriften 
  • Voor publicaties (boeken en artikelen/gepubliceerde voordrachten) voor de periode 1947-1999, zie de bibliografie in Maria Kardaun & Joke Spruyt, "The Winged Chariot. Collected Essays on Plato and Platonism in Honour of L.M. de Rijk", (Brill Leiden 2000), XV-XXVI (tezamen 25 boeken en 73 artikelen) 

literatuur/documentatie
  • J. Greyn, "Senator De Rijk? Nooit van gehoord.", interview in "De Stem", 2 maart 1991 
  • "De Rijk op de barricade". Vraaggesprek met een markant senator door Rob Edens en Annemiek Westman in "Debat, Leids Politicologisch Magazine", januari 1991 
  • "Perscriticus De Rijk krijgt eindelijk gelijk", column van Hans Goslinga in Trouw, 11 september 2004 
  • J.W. van Hulst, "In memoriam prof.dr. L.M. (Bertus) de Rijk (1924-2012)", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012, 161 

11.

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
  • gehuwd te Hilversum, 1949 
  • gehuwd (tweede huwelijk) 

echtgeno(o)t(e)/partner
M.L. Oomes

2e echtgeno(o)t(e)/partner
J.F. de Wal, (Jettie)

kinderen
2 dochters en 1 zoon

vader
L. de Rijk, Lambertus

geboorteplaats en/of -datum
Hilversum

moeder
A.M. Olde Henske, Alberta Maria

geboorteplaats en/of -datum
Bathmen

Delen

enveloppe

Terug naar boven