Knap, evenwichtig liberaal jurist uit een vooraanstaande familie van bestuurders. Als oud-griffier van de Staten van Holland goed ingevoerd in het binnenlands bestuur en de waterhuishouding. In 1877 voor het district Utrecht tot Tweede Kamerlid gekozen en in de Kamer breed georiënteerd. Na zijn niet-verkiezing in 1886 Eerste Kamerlid. Trad daar verzoenend op in de schoolwetkwestie. Formeerde in 1894 een (gematigd liberaal) zakenkabinet, dat een verdubbeling van het aantal kiezers tot stand bracht. Werd zelf minister van Buitenlandse Zaken. Keerde in 1901 terug in de Tweede Kamer. In 1909 niet herkozen, waardoor er ook een einde kwam aan zijn Kamervoorzitterschap. De laatste jaren van zijn leven vicepresident van de Raad van State. Lange, statige man.liberaal, oud- of vrije liberalen
in de periode 1877-1914: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister, vicepresident Raad van State
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Haarlem, 21 juli 1844
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 13 juli 1914
begraafplaats en -datum
Leusden, familiegraf, 16 juli 1914
levensbeschouwing
Nederlands Hervormdstroming(en)
- -(oud-)liberaal
- -anti-Takkiaan, 1894
partij(en)
Bond van Vrije Liberalen, vanaf 1906
- -advocaat te Utrecht, van 1867 tot 1867
- -adjunct-commies Provinciale Griffie te Arnhem, van 1867 tot 1868
- -commies-afdelingschef Provinciale Griffie te Utrecht, van 1868 tot 1 oktober 1872
- -griffier Staten van Zuid-Holland, van 1 oktober 1872 tot 15 maart 1878 (benoemd 12 juli 1872)
- -lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 september 1877 tot 11 oktober 1884 (voor het kiesdistrict Utrecht)
- -lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 november 1884 tot 18 mei 1886 (voor het kiesdistrict Utrecht)
- -lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 23 mei 1887 tot 17 augustus 1887 (voor Zeeland)
- -lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor Zeeland)
- -lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 20 maart 1894 (voor het kiesdistrict Utrecht)
- -lid en secretaris Raad van Voogdij over H.M. koningin Wilhelmina, van 8 december 1890 tot 31 augustus 1898
- -minister van Buitenlandse Zaken, van 8 mei 1894 tot 27 juli 1897
- -voorzitter van de ministerraad, van 9 mei 1894 tot 27 juli 1897 (formeel tijdelijk)
- -lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 28 maart 1898 tot 17 september 1901 (voor Zuid-Holland)
- -lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1901 tot 21 september 1909 (voor het kiesdistrict Utrecht II)
- -voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 september 1905 tot 21 september 1909
- -lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 31 januari 1910 tot 2 februari 1912 (voor Noord-Holland)
- -vicepresident Raad van State, van 1 februari 1912 tot 13 juli 1914 (benoeming bij K.B. van 29 januari 1912)
- -voorzitter College van Notabelen, Nederlandse Hervormde Kerk te 's-Gravenhage (15 jaar)
- -lid Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-Heemskerk), van 11 mei 1883 tot 18 maart 1885
- -lid College van Curatoren Rijksuniversiteit Utrecht, van 13 januari 1885 tot 8 mei 1894
- -lid Raad van Commissarissen Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, omstreeks 1887 en nog in 1909
- -lid Staatscommissie inzake de administratieve rechtspraak (Staatscommissie-Kappeyne van de Coppello), van 1891 tot 8 mei 1894
- -kabinetsformateur, van 4 mei 1894 tot 7 mei 1894 (mondelinge opdracht van koningin-regentes Emma)
- -voorzitter College van Curatoren Rijksuniversiteit Utrecht, van 18 oktober 1897 tot 13 juli 1914
- -lid Staatscommissie verkeersverbindingen in en om Utrecht, vanaf 1902
- -lid en ondervoorzitter Staatscommissie voor de Grondwetsherziening (Staatscommissie-De Beaufort), van 2 mei 1910 tot 15 mei 1912
- -lid College voor de Zeevisscherijen
afgeleide functies, presidia etc.
- -lid Huishoudelijke Commissie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 1887 tot april 1888
- -voorzitter Commissie van Rapporteurs voor het voorstel van de heeren De Savornin Lohman en Schaepman tot herziening van het Reglement van Orde der Kamer (Tweede Kamer der Staten-Generaal), 1888
- -lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1894 tot mei 1894 (voorzitter derde afdeling)
- -voorzitter Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1905 tot september 1909
- -voorzitter Huishoudelijke Commissie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1905 tot september 1909
erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
beschermheer Vereeniging Oranje-Park te Utrechtlager onderwijs
- -Franse School te Haarlem
voortgezet onderwijs
- -kostschool te Sassenheim
- -gymnasium te Utrecht
academische studie
- -Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Utrecht, van 1861 tot 23 november 1866 (magna cum laude)
- -Sprak als Tweede en Eerste Kamerlid over uiteenlopende onderwerpen (onderwijs, waterstaat, gezondheid, Grondwetsherziening, kiesrecht, binnenlands bestuur, Indische aangelegenheden en belastingen)
opvallend stemgedrag
- -Stemde in 1885 als enige liberaal tegen een (verworpen) motie-Goeman Borgesius waarin werd gevraagd af te zien van herziening van de kiestabel vóór behandeling van de grondwetsherziening
- -Behoorde in 1889 tot de minderheid van 17 liberalen die vóór de wijziging van de Lager-onderwijswet van het kabinet-Mackay stemde
als minister-president
- -Het door hem geleide kabinet bracht een voorlopig einde aan de kiesrechtstrijd door de totstandkoming van de Kieswet-Van Houten (1896)
als bewindspersoon (wetgeving)
- -Bracht een wet tot goedkeuring van een Verdrag met België tot stand over verbetering van het Kanaal van Gent naar Terneuzen
- -Hij genoot groot gezag in brede kring en stond bekend als specialist in vraagstukken van algemeen constitutionele aard; adviseur van koningin Emma en koningin Wilhelmina
- -Werd in september 1901, 1902, 1903 en 1904 als derde op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap gezet
verkiezingen
- -Versloeg in 1877 B.J.L. baron de Geer van Jutphaas (a.r.)
- -Versloeg in 1881 S. baron van Heemstra (arp)
- -Versloeg in 1884 J.E.N. baron Schimmelpenninck van der Oye (arp) en jhr. J.H. Hora Siccama (arp)
- -Werd in 1886 verslagen door Æ. baron Mackay en J.E.N. baron Schimmelpenninck van der Oye (arp)
- -Versloeg in 1888 Æ. baron Mackay en J.E.N. baron Schimmelpenninck van der Oye (arp)
- -Versloeg in 1891 jhr. H.M.J. van Asch van Wijck en W.K.F.P. graaf van Bylandt (arp)
- -Werd in 1894 in de districten Utrecht en Haarlem gekozen. Versloeg in het district Utrecht H.A. van Beuningen (lib.) en A. Brummelkamp (arp) na herstemming en in het district Haarlem A.J.W. Farncombe Sanders. Opteerde voor Utrecht, maar nam geen zitting vanwege zijn benoeming tot minister.
- -Was in 1897 geen Tweede Kamerkandidaat
- -Versloeg in 1901 in het kiesdistrict Utrecht II D.A.P.N. Koolen (rk) na herstemming
- -Versloeg in 1905 in het kiesdistrict Utrecht II N. de Ridder (arp) na herstemming
- -Werd in 1909 verslagen door J.S.F. van Hoogstraten (arp)
niet-aanvaarde politieke functies
- -minister van Buitenlandse Zaken, 1897 (geweigerd)
woonplaats(en)/adres(sen)
- -Utrecht, tot 1872
- -'s-Gravenhage, Koninginnegracht 32, van 1872 tot 1894
- -'s-Gravenhage, Herengracht 17, vanaf 1894
ridderorden
- -Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1898
- -Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 april 1909
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Koninklijke Academie van Wetenschappen, vanaf 1894publicaties
- -"Historisch-staatsregtelijk onderzoek naar het algemeen en het bijzonder bestuur van den waterstaat in Nederland van 1795 tot 1848" (dissertatie, 1866)
- -"Kantteekeningen op de Regeeringsontwerpen tot Herziening der Grondwet" (1887)
literatuur/documentatie
- -Castoretpollux, "In de Tweede Kamer. Portretten" (1881)
- -L.J. Plemp van Duiveland, "Jhr.mr. Joan Röell", in: "Mannen en vrouwen van beteekenis in onze dagen" 42 (1912)
- -M.W. Jurriaanse, "De Nederlandse Ministers van Buitenlandse Zaken 1813-1900"
- -G. Taal, "Röell, Jhr. Joan (1844-1914)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 460
- -Onze Afgevaardigden, 1897, 1901, 1905
archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archiefhuwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Utrecht, 10 september 1868
echtgeno(o)t(e)/partner
Jkvr. E.E.R. de Beaufort, Eritia Ena Romelia
kinderen
kinderloos
vader
Mr. H.H. baron Röell, Herman Hendrik
geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenhage, 10 december 1806
moeder
E. van de Poll, Elisabeth
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 4 maart 1808
familierelaties
- -Zoon van H.H. baron Röell, Commissaris des Konings in Utrecht en Noord-Holland
- -Broer van jhr. J.A. Röell, minister
- -Broer van W. baron Röell, staatsraad in buitengewone dienst
- -Neef (oomzegger) van W. baron Röell van Hazerswoude, Tweede Kamerlid
- -Kleinzoon van W.F. baron Röell, minister en Eerste Kamerlid
- -Kleinzoon van F. van de Poll, burgemeester van Amsterdam, Tweede Kamerlid, Gouverneur en Commissaris des Konings
