r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Europese Unie en armoede in de wereld

Persoon in woestijn gewikkeld in EU-vlag met een kapotte fiets naast zich
Bron: euobserver.com

Bron: euobserver.com

Wereldwijd leven er zo'n 800 miljoen mensen in absolute armoede. Zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater, voldoende voeding en onderdak. Ook hebben zij geen toegang tot onderwijs, wat het extra moeilijk maakt om te ontsnappen aan deze armoede. Daarom zet de wereldwijde gemeenschap zich in om deze absolute armoede te bestrijden. De EU speelt hierin slechts een bijrol, de voornaamste autoriteit op dit gebied zijn de Verenigde Naties. Zij ontwikkelden in 2000 de Millenniumdoelen om armoede te bestrijden en deze doelen worden vanaf 2016 opgevolgd door de Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

Omdat de lidstaten van de Europese Unie zich verplicht hebben tot het behalen van de Millenniumdoelen, volgt ook het Europese wereldwijde armoedebestrijdingbeleid deze doelstellingen. Het Europese armoedebestrijdingsbeleid wordt gefinancierd uit het budget van de EU, dat onder meer wordt samengesteld door de bijdragen van lidstaten.

Delen

Inhoud

1.

Wat is armoede

Door de industriële revolutie en meer recente ontwikkelingen, is het duidelijk geworden dat er voor het eerst in de geschiedenis een mogelijkheid bestaat om armoede uit te roeien. De mensheid blijkt in staat om voldoende voedsel te produceren, maar het is wel zaak dat dit eerlijk wordt verdeeld. Dit gebeurt niet, en helaas leven er nog 800 miljoen mensen in armoede. Zij zijn afhankelijk van hulp. Om deze hulp te kunnen bieden, zijn er twee maatstaven ingesteld die armoede meten.

Armoedegrens

De armoedegrens is de meest eenvoudige manier om armoede te meten. Sinds 2008 ligt de armoedegrens op een budget van 1,25 dollar per persoon per dag. Mensen die minder dan dit kunnen besteden zijn officieel 'arm'. Deze grens is berekend op basis van de gemiddelde prijs van de meest essentiële goederen die de mens per dag nodig heeft om te overleven.

Human Development Index

De armoedegrens van 1,25 dollar kijkt alleen naar economische armoede, maar er zijn natuurlijk meer zaken die een rol spelen. De Human Development Index (HDI) kijkt verder en meet de mate van ontwikkeling. De HDI houdt rekening met onderwijs, levensverwachting en inkomen, waardoor er een veel breder beeld ontstaat. Deze maatstaaf werd ontwikkeld door het Ontwikkelingsprogramma van de VN (UNDP) en moet landen sinds 1990 helpen om verder te kijken dan alleen de economische kant van armoede. Ontwikkelde landen liggen meestal boven de 0,9, waar de minst ontwikkelde landen onder de 0,2 liggen (op een schaal van 0 tot 1).

2.

Millenniumdoelen

In 2000 werd door regeringsleiders van 189 landen afgesproken om voor 2015 de grootste wereldproblemen aan te pakken. Dit resulteerde in de Millenniumdoelen: acht doelstellingen ten aanzien van armoede, veiligheid, en gelijkheid. Deze doelen moeten als leidraad gebruikt worden bij het ontwikkelingssamenwerkingbeleid.

  • 1. 
    Het aantal mensen in extreme armoede en het aantal mensen dat honger lijdt is gehalveerd
  • 2. 
    Ieder kind voltooit de basisschool
  • 3. 
    De ongelijkheid tussen mannen en vrouwen is verdwenen; gelijke kansen van jongens en meisjes in het onderwijs
  • 4. 
    Het sterftecijfer van kinderen onder de vijf jaar is met tweederde verminderd
  • 5. 
    Het sterftecijfer van vrouwen op het kraambed is met driekwart teruggedrongen
  • 6. 
    Er is een halt toegeroepen aan de verspreiding van de ziekten HIV/AIDS, malaria en TBC
  • 7. 
    Twee keer zoveel mensen hebben toegang tot veilig drinkwater en minstens honderd miljoen krottenbewoners leven onder aanzienlijk betere omstandigheden; betere bescherming van het milieu en de biodiversiteit
  • 8. 
    Meer en betere financiële hulp aan ontwikkelingslanden, een eerlijk handelssysteem en toegang tot betaalbare medicijnen

De EU en ontwikkelingsdoelen

Lange tijd lag de focus van EU armoedebestrijding vooral bij het verbeteren en opbouwen van een gedegen infrastructuur. Na onderzoek van onder andere Alliantie2015, waaruit bleek dat de EU grotendeels faalde in zijn bijdrage aan de Millenniumdoelen, nam de druk toe om dit te veranderen. In 2005 sprak de EU opnieuw uit dat zij waarde hechtte aan de Millenniumdoelen, en lieten de lidstaten weten dat ze vonden dat er meer moest worden gedaan door de EU om de Millenniumdoelen te behalen. In december 2006 bereikten de Raad van de Europese Unie, de Europese Commissie en het Europees Parlement overeenstemming over een nieuw programma voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2007-2013. Hier gingen felle discussies aan vooraf, waarin de Raad en Commissie infrastructuur van belang vonden en het Parlement vooral de Millenniumdoelen centraal wilde stellen.

In het programma kwam uiteindelijk 17 miljard euro beschikbaar voor 2007-2013. Ook werden er 16 bestaande regelingen vastgelegd in één zelfstanding ontwikkelingsinstrument, het Development Cooperation Instrument (DCI). Bovendien werd de Commissie verantwoordelijk voor 22,7 miljard euro uit het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), waardoor in totaal bij 40 miljard euro besteed werd door de EU aan ontwikkelingssamenwerking. De prioriteit van het programma lag vooral in Afrika, waarbij de Unie een volwassen handels- en politieke betrekking moest opbouwen. Ook stond aandacht voor het kind centraal en ging een aanzienlijk bedrag naar ACS-landen. Ook voormalige koloniën en overzeese gebieden van lidstaten konden rekenen op extra steun.

Resultaten Millenniumdoelen

Het doel om armoede te halveren, is behaald volgens de VN. Ook zijn steeds meer kinderen naar de basisschool gegaan; tussen 2003 en 2007 steeg het aantal aanmeldingen wereldwijd van 83 naar 88 procent. Het sterftecijfer van kinderen onder de vijf daalde. Wereldwijd daalde dit sterftecijfer van 90 naar 43 op de 1000, in de periode 1990-2015. Ook ziektebestrijding is verbeterd.

Niet op alle gebieden is grote vooruitgang geboekt. Het aantal vrouwen dat op het kraambed overlijdt ligt nog steeds te hoog. De CO2-uitstoot is toegenomen en steeds meer mensen krijgen te maken met de gevolgen van watertekorten.

3.

Duurzame Ontwikkelingsdoelen

De Duurzame Ontwikkelingsdoelen moeten de Millenniumdoelen gaan opvolgen. Omdat er ondanks de Millenniumdoelen nog steeds veel armoede bestaat in de wereld, zal dit programma opnieuw de strijd aangaan met armoede in de periode 2016-2030. De nieuwe doelen zijn gebaseerd op zes kernwaarden.

  • 1. 
    Mensen: toegang tot gezondheidszorg en onderwijs voor iedereen (ook vrouwen en meisjes)
  • 2. 
    Waardigheid: einde aan armoede en tegengaan van ongelijkheid
  • 3. 
    Welvaart: sterke economieën waar eenieder aan deelneemt
  • 4. 
    Gerechtigheid: veilige en vredige samenlevingen met sterke instituten
  • 5. 
    Samenwerken: versterken van mondiale solidariteit en duurzame ontwikkeling
  • 6. 
    Planeet: bescherming van ecosystemen voor alle samenlevingen en toekomstige generaties

Op basis van deze zes kernwaarden zijn zeventien concrete doelstellingen ontwikkeld. Deze werden in september 2015 aangenomen op een speciale VN-top. Tegen 2030 moeten deze doelstellingen (gevat in 169 subdoelen) zijn verwezenlijkt. Waar de Millenniumdoelen zich alleen op overheden richtten, focussen de Duurzame Ontwikkelingsdoelen zich ook op de rol die het bedrijfsleven kan spelen ten opzichte van de doelstellingen.

  • 1. 
    Geen armoede
  • 2. 
    Geen honger en duurzame landbouw
  • 3. 
    Gezondheidszorg voor iedereen
  • 4. 
    Onderwijs voor iedereen
  • 5. 
    Gelijke rechten voor meisjes en vrouwen
  • 6. 
    Schoon water en sanitair voor iedereen
  • 7. 
    Toegang tot betaalbare en duurzame energie
  • 8. 
    Economische groei en werkgelegenheid
  • 9. 
    Infrastructuur voor duurzame industrialisatie
  • 10. 
    Verminderen van ongelijkheid binnen en tussen landen
  • 11. 
    Veilige, weerbare en duurzame steden
  • 12. 
    Duurzame consumptie en productie
  • 13. 
    Klimaatverandering tegengaan
  • 14. 
    Duurzaam gebruik van de zeeën
  • 15. 
    Bescherming van ecosystemen, bossen en biodiversiteit
  • 16. 
    Promotie van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen
  • 17. 
    Sterker mondiaal partnerschap om doelen te bereiken

Ook de EU volgt de nieuwe ontwikkelingsdoelen, en in juli 2013 nam de Europese Commissie een communicatie aan over het financieren van armoedebestrijding na 2015. De EU streeft vooral een algemene, internationale aanpak van het armoedeprobleem na.

  • 1. 
    Financieringen moeten hand in hand gaan met het maken van beleid
  • 2. 
    Ontvangende landen moeten zelf prioriteiten kunnen stellen waar zij geldstromen aan willen besteden
  • 3. 
    Beleidsdoelen versterken elkaar en daarom moeten verbanden tussen verschillende beleidsdoelen ondersteund worden
  • 4. 
    Transparantie van het gebruik van geldstromen
  • 5. 
    Externe publieke financiën moeten naar landen gaan die dit het meeste nodig hebben en opkomende economieën moeten een eerlijke bijdrage leveren hieraan

4.

Meer informatie

Europese Unie

Verenigde Naties

Delen

Terug naar boven