Lange tijd had alleen de PTT het recht (en ook de plicht) brieven en pakjes te bezorgen in Nederland. Andere bedrijven hadden geen toegang tot de postmarkt. Dat monopolie is de afgelopen jaren al geleidelijk beperkt: nieuwe aanbieders als Sandd en SelektMail (DHL) mochten al post bezorgen, maar Post NL (zoals de vroegere PTT inmiddels heet) had nog het alleenrecht voor brieven tot 50 gram. Daar is op 1 april 2009 een einde aan gekomen als gevolg van de Europese richtlijn voor volledige voltooiing van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap (COM(2006)594).
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
De openstelling van de Nederlandse postmarkt werd door de Nederlandse regering verschillende malen uitgesteld, vanwege oneerlijke concurrentieomstandigheden in belangrijke postlanden als Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. In Duitsland speelde vooral het hoge minimumloon van de Deutsche Post een rol. Daar konden nieuwe concurrenten, zoals het toenmalige Nederlandse TNT Post, niet tegen op. Inmiddels heeft de Duitse rechter bepaald dat het hoge minimumloon concurrentievervalsend werkte en moest worden aangepast.
Aan het vrije marktprincipe voor de posterijen wordt al sinds 1997 gewerkt. Sinds die tijd is het bestaande monopolie op de bezorging van poststukken onder de 350 gram gefaseerd afgebroken. In 2003 gold dat monopolie nog maar voor brieven beneden de 100 gram en sinds 2007 alleen nog voor post onder de 50 gram.
De nieuwe Postrichtlijn van de Commissie beoogde aanvankelijk volledige liberalisering in 2009. Door verzet van een aantal lidstaten is die termijn opgerekt tot 2011. De landen die in 2004 en daarna zijn toegetreden tot de EU hebben uitstel gekregen tot 2013. Dit geldt overigens ook voor Griekenland en Luxemburg.
Voor lidstaten die nog steeds grote moeite hebben met het loslaten van de privileges voor de nationale posterij wordt de druk om tot liberalisering over te gaan steeds groter. Als zij te lang wachten, kan dat op termijn zelfs het einde van het nationale postbedrijf inluiden.
Volledige liberalisering is echter nog niet bereikt en dat realiseert de Europese Commissie zich terdege. In een eind 2008 uitgebracht rapport over de gang van zaken rond de liberalisering, klaagt het dagelijks bestuur van de Unie dat het verzet tegen de hervorming van de postsector in sommige landen nog steeds behoorlijk taai is. Zo worden nieuwkomers soms verrast met bijzondere toelatingseisen die het voor hen financieel onaantrekkelijk dan wel onmogelijk maken om een goede start te maken. Verder wordt nog veel gewerkt met btw-vrijstelling voor de nationale postbedrijven, wat nieuwkomers eveneens op een forse achterstand kan zetten.
Maar de tijd dringt. Voor het traditionele postbedrijf zijn de vooruitzichten op verdere groei, zeker in de oude, meest ontwikkelde lidstaten, vrijwel nihil. In landen als Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk is zelfs eerder sprake van een krimp. Om te overleven is innovatie nodig en zullen moderne bedrijven ook actief moeten worden in aanverwante ‘takken van sport’, zoals telecommunicatie en de advertentiemarkt. De trend om enveloppen in te ruilen voor elektronische berichtgeving heeft immers al een hoge vlucht genomen.
Gemengde (‘hybride’) postdiensten zijn een goed voorbeeld van de aanpassing aan de nieuwe marktomstandigheden. Grote ondernemingen als banken, verzekeraars en telecommunicatiebedrijven die met grote hoeveelheden post werken kunnen hun post (bijvoorbeeld facturen) elektronisch aanleveren. Het postbedrijf print de informatie uit, stopt het in een envelop en bezorgt het bij de klant.
Een gevolg van liberalisering van de Nederlandse postmarkt is dat het aantal postbodes van de nieuwe postbedrijven (Sandd, Selekt Mail en Netwerk VSP), met een vast contract zeer laag is. Een jaar na de liberalisering zou volgens afspraken met vakbonden veertien procent een vast contract moeten hebben, in de praktijk is dit echter maar vijf procent. Volgens sommigen komt dit door de prijzenslag die in de postmarkt woedde. Met name Post NL heeft belang bij de naleving van deze afspraken. Dit postbedrijf heeft veel werknemers in vaste dienst. Als de andere postbedrijven meer mensen in vaste dienst nemen, maakt dit de concurrentie eerlijker.
Het hardnekkige verzet tegen het opgeven van het laatste monopolie voor de staatspostbedrijven heeft deels te maken met de vrees dat commerciële ondernemingen weinig zin zullen hebben om zich bezig te houden met (onrendabele) postbezorging in afgelegen gebieden. Uiteraard speelt ook de angst voor nieuwe (buitenlandse) toetreders tot de markt een grote rol.
Op 30 november 2010 lanceerde een groep Europarlementariërs een petitie, waarin zij voorstelden de destijds voor 1 januari 2011 geplande volledige liberalisering van de Europese postmarkt uit te stellen. Lidstaten die per genoemde datum niet aan de door de Commissie gestelde eisen voldeden, hoefden daarvoor in hun optiek niet gestraft te worden. De internationale vakfederatie van postbodes verleende haar steun aan deze petitie.
Ook in Nederland is het opgeven van de monopoliepositie van het toenmalige TNT Post niet van een leien dakje gegaan. Nog steeds is er verzet, bijvoorbeeld van de Socialistische Partij, die veel kritiek heeft op de afbraak van het loongebouw en de sociale voorzieningen van de oude postbesteller. De liberalisering betekende voor de TNT-postbode in ieder geval dat hij er 15 procent in loon op achteruit ging. Deze rigoureuze ingreep in de arbeidsvoorwaarden zei TNT nodig te hebben om de concurrentie met de nieuwkomers Sandd en Selekt Mail aan te kunnen.
Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over de openstelling van de Nederlandse postmarkt, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.
Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.
-
Liberalisering van de postmarkt is noodzakelijk
Om de veranderende marktomstandigheden het hoofd te kunnen bieden, is een liberalisering van de postmarkt onvermijdelijk. De postbezorging staat onder druk van elektronische en maatschappelijke ontwikkelingen. Vooral internet speelt een grote rol. Die rol wordt verder versterkt door de ontwikkelingen van internet en e-mail via de mobiele telefonie. Om de traditionele postbezorging in stand te kunnen houden, zijn forse investeringen nodig om actief te kunnen worden op aanverwante markten, zullen de loonkosten omlaag moeten en zal de bedrijfsvoering efficiënter moeten worden opgezet
-
Liberalisering van de postmarkt levert een nieuwe klasse van werkende armen op
De liberalisering van de postmarkt zorgt ervoor dat de lonen van postbodes dusdanig zakken dat zij tot een nieuwe klasse van werkende armen zullen verworden. Ook de postbesteller gaat er fors op achteruit, maar de bonden kunnen weinig uitrichten uit vrees een hele bedrijfstak om zeep te helpen. Alleen bedrijven hebben voordeel bij een vrije markt omdat de tarieven dalen of gelijk blijven. Zij kunnen dus goedkoop hun post laten bezorgen. De consument, zeker degene die op een afgelegen plek woont, moet nog maar afwachten of hij nog vier dagen per week op post kan rekenen.
Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.
