Europees Parlement gaat rumoerige toekomst tegemoet - Europa NU

De verkiezingen van het Europees Parlement in juni 2009 hebben geen aardverschuiving teweeg gebracht. Maar de uitslag belooft wel een rumoerige toekomst als het gaat om politiek beladen debatten over zaken als uitbreiding, migratie en de overdracht van nationale bevoegdheden.

Verschuiving naar rechts

Vooral de rechterflank van de 736 zetels tellende Europese volksvertegenwoordiging is gegroeid. In 2004 ging het om 93 zetels, nu om 113. Omdat met name de uiterst rechtse winnaars zoals de Nederlandse Partij Voor de Vrijheid (PVV) en de Britse onafhankelijkheidspartij UKIP zich niet kunnen of willen verenigen in een politieke fractie, zullen die het voornamelijk moeten hebben van media-aandacht. Inhoudelijk valt van deze partijen weinig te verwachten als het gaat om Europese integratie, omdat zij zich tijdens de verkiezingscampagne hebben uitgesproken tegen verdergaande Europese samenwerking.

Dat het Europees Parlement na de verkiezingen iets naar rechts is opgeschoven en waarschijnlijk politieker zal gaan opereren, hoeft echter nog niet te betekenen dat het Europese project direct gevaar loopt. Wim van de Camp, de kersverse delegatieleider van het CDA in de fractie van de Europese Volkspartij (EVP), ziet die verrechtsing meer als een ,,bijgeluid''. Hij is niet bang voor meer politiek debat, hij juicht het zelfs toe. Maar hij is wel bezorgd over het politieke geruzie uit de extreme vleugels. Dat lawaai mag het parlementaire handwerk niet naar de achtergrond verdringen.

Ook Thijs Berman, leider van de driekoppige PvdA-delegatie, verwacht meer geschreeuw in de plenaire zaal. Maar volgens hem gaat het meer om theater dan om zinvolle bijdragen. Zijn VVD-collega Hans van Baalen, die samen met D66 onderdak heeft gevonden bij de Europese Liberale en Democratische Partij, verwacht ook een feller politiek debat. En Europa is in dat debat niet vanzelfsprekend meer de enige juiste keuze. Ook Bas Belder van de SGP waarschuwt dat het langzamerhand wel gedaan is met de EUroforie. Hij is vanwege het vrouwenstandpunt van zijn partij niet welkom in de politieke groep van conservatieven en hervormers, waar de ChristenUnie onderdak heeft gevonden, en werkt nu samen met de fractie Europa van Vrijheid en Democratie.   

Samenwerking met de PVV?

Overigens is vrijwel geen enkele Nederlandse delegatie van plan om de PVV als een besmette club te behandelen. Maar volgens Dennis de Jong van de SP zal veel afhangen van hoe de partij zich binnen het Europees Parlement ontwikkelt. ,,Die acht zinnen van ze ken ik inmiddels wel.'' Ook Sophie in 't Veld van D66 is absoluut niet van plan het debat met de PVV uit de weg te gaan. Zij zal iedere gelegenheid aangrijpen om te proberen de mediashow van de vier man sterke fractie te ontmaskeren. Judith Sargentini van GroenLinks zegt dat binnen haar fractie nog niets is afgesproken hoe met de PVV om te gaan. Maar zij verwacht weinig gecoördineerde acties van de groep en is ook niet bang dat zij een meerderheid zullen krijgen voor hun ideeën.

Peter van Dalen van de ChristenUnie sluit samenwerking met de PVV uit. De partij past niet in ons politiek profiel, net zo min als de Lega Nord, die een vergeefse poging deed om zich aan te sluiten bij de politieke groep van Van Dalen.

PVV-delegatieleider Barry Madlener is voorlopig niet van plan zich iets aan te trekken van de machtsspelletjes van de gevestigde partijen. Hij is een van de grote winnaars van de Europese verkiezingen. Zijn doel blijft het opheffen van het Europees Parlement en uitsluitend de nationale parlementen zeggenschap te geven over Europese samenwerking. Hij hoopt dan ook vurig dat de Ieren ,,nee'' zullen zeggen in het in oktober geplande tweede referendum over het Verdrag van Lissabon, dat het EP juist meer macht zou geven.

Zetelverlies voor de socialisten

Grootste verliezer bij de verkiezingen waren de socialistische partijen. Ook de PvdA kreeg in eigen land een flinke dreun te verwerken. Het socialistische bolwerk in het Europees Parlement is als gevolg van de uitslag gekrompen van 200 naar 184 zetels. De fractie heet ook niet meer de Partij van Europese Socialisten (PES), maar heeft de naam verandert in de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten (S&D).

Het verlies van de socialisten en de opmars van rechts kan tot gevolg hebben dat er binnen het parlement harder gevochten zal moeten worden voor sociaal verantwoorde regelgeving in Europa. Er zal ook meer en luider verzet worden gepleegd tegen uitbreiding van Europese regelgeving, vooral als die gepaard gaat met het inleveren van nationale bevoegdheden. Maar ook de bijna spreekwoordelijke band van de traditionele grote partijen met de verdere Europese integratie kan onder spanning komen te staan als de afzonderlijke partijen zich meer willen profileren om verder verlies van kiezers te voorkomen.

Rol Europees Parlement na Lissabon

En er is nog meer wat de verhoudingen binnen het parlement op scherp kan zetten. Het Duitse constitutionele hof heeft met een recente uitspraak over de geldigheid van het nog in te voeren Verdrag van Lissabon, de opvolger van de gesneuvelde Europese Grondwet, de nationalisten gewild of ongewild in de kaart gespeeld. Volgens het hof kan het Europees Parlement (nog) niet gezien worden als een volwaardig alternatief van het nationale parlement. Het eigen parlement dient daarom een zwaardere rol te spelen bij de goedkeuring van ingrijpende Europese regelgeving, zoals het Verdrag van Lissabon.

Zo'n uitspraak is koren op de molen van partijen als de SP, VVD de kleine christelijke partijen en ook de PVV. Deze partijen moeten niets hebben van een federaal Europa, waarin de lidstaten steeds meer bevoegdheden overdragen aan Brussel, en het Europees Parlement geleidelijk het nationale parlement overbodig maakt.

Nationale belangen doorslaggevend bij verkiezingen

De nationale sentimenten die bij de kiezer van de Europese verkiezingen van juni een rol hebben gespeeld, hebben volgens onderzoekers deels te maken met angst voor de gevolgen van globalisering. Werk voor het leven, een behoorlijk sociaal vangnet als het mis gaat, de oudedagsvoorziening, het zijn allemaal zaken die onder druk staan. Als een bedrijf het werken in Europa te duur vindt, pakt het zijn biezen en verhuist naar een land met lage lonen. De geluiden uit Brussel zijn voor mensen die zich onzeker voelen en de vastigheid van vroeger niet willen verliezen, niet erg geruststellend. Een baan voor het leven wordt uitzondering. Daarvoor in de plaats komen flexibele arbeidscontracten ondersteund door de mogelijkheid een leven lang te blijven bijscholen.

De onvrede bij deze niet onaanzienlijke bevolkingsgroep binnen de Europese lidstaten wordt gezien als de belangrijkste motivatie om op partijen te stemmen die simpele, heldere en nationalistische getinte boodschappen hebben. Het is waarschijnlijk ook de reden waarom het experiment met Europa-brede partijen, zoals Libertas en The New Europeans, is mislukt. Libertas, het geesteskind van de anti-Europagezinde Ier Declan Ganley, slaagde er als enige in een zetel in het EP te bemachtigen. Die zetel ging naar de Fransman Philippe de Villiers. Ganley zelf hield het na het mislukte experiment voor gezien. Hij stapt (voorlopig) uit de politiek.

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over de rumoerige toekomst van het Europees Parlement. Uiteraard is bij alle standpunten wel een kanttekening te plaatsen, wat de discussie boeiend maar niet eenvoudiger maakt. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.

Reageer

Delen: