Relatie Europese Unie - Zimbabwe - Europa NU

Op 29 maart 2008 werden in Zimbabwe presidentsverkiezingen gehouden. De verkiezingen zelf werden overschaduwd door berichten van fraude en bedrog. Daarnaast duurde het erg lang voordat de uitslag van de verkiezingen bekend was, waardoor de uiteindelijke resultaten eveneens niet geloofwaardig waren. Morgan Tsvangirai, de leider van de oppositiepartij MDC, bleek 47,9% van de stemmen te hebben behaald, tegenover 43,2% van de stemmen voor president Robert Mugabe. Verschillende media en politici, binnen en buiten Zimbabwe, suggereerden dat Mugabe het bekendmaken van de 'officiële' uitslag met opzet zou hebben vertraagd, om de oppositie de winst te ontnemen. Omdat (althans volgens de officiële uitslag) in de eerste ronde niemand de absolute meerderheid had behaald, werd een tweede verkiezingsronde uitgeschreven. Die werd op 27 juni 2008 gehouden.

De periode voorafgaand aan de verkiezingen van 27 juni werd gekenmerkt door extreem geweld dat gericht was op leden en sympathisanten van de oppositie. In opdracht van (en soms ook door) de staat werden mensen gemarteld, geïntimideerd en zonder legitieme reden gearresteerd. Verder werden reclames voor de oppositiepartij verboden door mediabedrijven van de staat en mocht de oppositie geen verkiezingsbijeenkomsten houden. Van een eerlijke en vrije verkiezingscampagne was dus geen sprake. Ook journalisten mochten niet vrij hun werk doen en werden geïntimideerd en lastiggevallen. Lokale verkiezingswaarnemers werd verteld dat zij niet aanwezig mochten zijn bij de stembureaus. Het kwam zelfs zo ver dat oppositieleider Tsvangirai onderdak moest zoeken in de Nederlandse ambassade in de hoofdstad Harare.

Deze gebeurtenissen leidden ertoe dat de oppositiepartij zich als deelnemer terugtrok omdat er nooit sprake kon zijn van vrije en eerlijke verkiezingen. De verkiezingsuitslag stond dus bij voorbaat al vast, omdat er geen andere deelnemers waren behalve president Mugabe zelf. Op zondag 29 juni 2008 is Mugabe voor een zesde termijn tot president van Zimbabwe beëdigd.

De Europese Commissie erkent de verkiezingsuitslag van 27 juni niet. Zij heeft protest aangetekend tegen de wijze waarop de verkiezingen zijn verlopen. Volgens de Commissie is nu de beurt aan de andere Afrikaanse landen om de druk op Zimbabwe op te voeren en te komen met een oplossing. De voorkeur van de EU is dat er naar het volk wordt geluisterd en dus de uitslag van de eerste ronde in maart wordt gerespecteerd. Tsvangirai zou moeten deelnemen aan de regering van Zimbabwe.

De verwachting is dat in de komende weken 10 tot 40% van de Zimbabwaanse bevolking de grenzen zal oversteken op zoek naar een veilig heenkomen. Het Europees Parlement maakt zich ernstige zorgen over dit groeiende aantal mensen dat het land ontvlucht als gevolg van de politieke crisis en het daarmee gepaard gaande geweld. Het Parlement keurt dit geweld ten zeerste af.

Het Parlement roept de Europese Commissie en de Raad op een gezamenlijk standpunt in te nemen over de huidige crisis in Zimbabwe. Het Parlement wenst verder dat de EU als onderdeel van de internationale gemeenschap zich hard maakt voor het opvoeren van de diplomatieke druk op Mugabe om alle geweld te stoppen en in te stemmen met een bemiddelingspoging. In het bijzonder roept het Parlement de Zimbabwaanse regering op de jeugdbendes en oorlogsveteranen te ontwapenen. Deze groepen hebben een rol gespeeld bij het intimideren van aanhangers van oppositieleider Tsvangirai. Verder roept het de regering op hulporganisaties toe te laten en hun werk te laten doen om de noodlijdende bevolking te helpen. Wanneer er geen gehoor wordt gegeven aan deze oproep, stelt het Europees Parlement voor dat de hulp niet meer via de huidige Zimbabwaanse autoriteiten wordt geregeld, maar via nationale en internationale NGO's. Het Parlement juicht de toezegging van de Europese Commissie toe om €250 miljoen aan ontwikkelingshulp ter beschikking te stellen wanneer de democratie is hersteld en een wettige en geloofwaardige regering is gekozen.

Het Parlement wil bovendien dat landen als China en Libië hun steun aan het Mugabe-regime opgeven en een belangrijke rol gaan spelen binnen de internationale gemeenschap om de situatie in Zimbabwe te verbeteren. Het Parlement wil ook dat de Commissie en de Raad internationale waarnemers sturen die de mensenrechtensituatie in het land moeten observeren. Wanneer er grove mensenrechtenschendingen worden geconstateerd, moet de Raad, via de VN, sancties opleggen aan de verantwoordelijken. Hierbij moet onder andere gedacht worden aan een wapenembargo. De bestaande sancties moeten verder worden aangescherpt. Ten slotte vraagt het Europees Parlement aan de 27 lidstaten om Mugabe niet internationaal als president te erkennen en hem, zijn kabinet of de leiding van de ZANU PF (de partij van Mugabe) geen visa te verlenen voor welk nationaal of internationaal bezoek aan het grondgebied van de EU dan ook.

Het Europees Parlement is niet positief over de oplossing die de Zuid-Afrikaanse president Mbeki voorstelt om een tijdelijke overgangsregering in te stellen onder leiding van Mugabe. De EU geeft de voorkeur aan een regering van nationale eenheid, die bestaat uit leden van zowel de oppositiepartij MDC als de ZANU-PF. Deze overgangsregering moet helpen het klimaat van intimidatie in Zimbabwe te beëindigen. Tevens moeten er nieuwe presidentiële verkiezingen worden uitgeschreven. De Kiescommissie van Zimbabwe moet worden heropgezet en erop toezien dat de voorwaarden worden gecreëerd voor vrije en eerlijke verkiezingen onder toezicht van de VN en de Afrikaanse Unie. Daarnaast moet de overgangsregering milities demobiliseren, de repressieve wetgeving herroepen, de humanitaire crisis oplossen, de economie stabiliseren en een nieuwe grondwet schrijven.

Minister Koenders van Ontwikkelingssamenwerking was in de week na de verkiezingen in juni aanwezig bij de top van de Afrikaanse Unie in Egypte. Hij kwam daar tegemoet aan de wens van het Europees Parlement om Mugabe niet als president van Zimbabwe te erkennen. Koenders stelde dat de officiële benoeming van Mugabe niet legitiem was. Verder zei hij dat hij in samenwerking met de EU protest had aangetekend tegen de verkiezingsuitslag en vroeg hij de Afrikanen de druk op Mugabe op te voeren.

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over Zimbabwe, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. De argumenten gaan over de rol die de EU in de discussie zou moeten spelen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw Reactie geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.

Reageer

Delen: