Vermindering van het afval in Europa - Europa NU

De afvalberg in Europa wordt steeds groter. De grote hoeveelheden afval en de wijze waarop het wordt verwerkt zijn niet alleen schadelijk voor het milieu, maar ook voor de mens. In Europa wordt elk jaar bijvoorbeeld 1.8 miljard ton afval geproduceerd. Binnen de Europese Unie verschillen de hoeveelheden enorm per lidstaat. Zo wordt bijvoorbeeld in de tien lidstaten die er in 2004 zijn bijgekomen gemiddeld ongeveer 350 kilo afval per persoon geproduceerd, tegenover 570 kilo per persoon in de vijftien andere landen. In 2005 werd 49% van het afval in de EU verwerkt door het onder de grond te stoppen, 18% werd verbrand en 27% van het afval werd gerecycled of gecomposteerd.

De afvalproblematiek is nu in een aantal Europese wetten geregeld. De Europese Commissie stelt voor om richtlijnen en bepalingen uit voorgaande wetten te verduidelijken, omdat de lidstaten er in sommige gevallen verschillende interpretaties van de wetgeving op na houden. Het gaat hier vooral om de definitie van afvalstoffen en het verschil tussen terugwinning en verwijdering. Daarnaast wil de Commissie de wetten beter aanpassen aan de huidige milieuproblematiek en dus de doelstellingen voor de reductie en recycling van afval aanscherpen. Met betrekking tot afvalreductie en het veilig verwerken van afval moeten er milieudoelstellingen worden bepaald. Ten slotte moeten de bestaande regelingen vereenvoudigd worden en meer op elkaar worden aangepast.

Naar aanleiding van het wetsvoorstel van de Europese Commissie stelt het Europees Parlement (EP) dat het het belangrijkste is dat de hoeveelheid afval in Europa drastisch verminderd wordt. Volgens de Commissie Milieubeheer van het EP moeten alle lidstaten in 2012 hun afvalproductie hebben gestabiliseerd. De hoeveelheid mag tegen die tijd dus niet meer toenemen. Lidstaten wordt gevraagd specifieke programma's op te zetten die de afvalproductie moeten beperken. Er moeten concrete doelstellingen worden geformuleerd over de reductie van afval, die in 2020 gerealiseerd kunnen worden.

Daarnaast meent de Commissie Milieubeheer ook dat er striktere doelstellingen gesteld moeten worden voor hergebruik van afval en recycling. Volgens de commissie moet in 2020 minimaal de helft van al het huisvuil worden hergebruikt en gerecycled. Daarnaast moet minimaal 70% van alle industrieafval en sloopafval worden gerecycled. Wanneer lidstaten minder dan 5% van hun afval recyclen, stelt het EP voor hen vijf jaar de tijd te geven om de doelstellingen te halen. In 2015 moeten de lidstaten programma's hebben opgezet voor gescheiden afvalinzameling voor producten als papier, metaal, plastic, glas, voor textiel en andere biologische producten, en voor olie en andere gevaarlijke stoffen.

Een andere belangrijke doelstelling is dat de hoeveelheid afval die onder de grond wordt gestopt of wordt verbrand sterk moet worden verminderd, omdat dit zeer milieuverontreinigende wijzen van afvalverwerking zijn. Om de afvalverwerking efficiënter en omvattender te maken willen de leden van het EP een vijfstappenplan voor verwerking invoeren. Dit plan bestaat uit een volgorde van voorkeuren voor afvalverwerking waarbij de meest milieuvriendelijke manieren bovenaan in de hiërarchie staan. De hiërarchie bestaat uit de volgende elementen:

• - 

  preventie
• - 

  hergebruik
• - 

  recycling
• - 

  andere vormen van herstelgebruik, en als laatste
• - 

  een veilige en milieuvriendelijke wijze van afbraak van afval

De rapporteur van de Commissie Milieubeheer in het EP, Caroline Jackson, is van mening dat bij afvalverwerking de opwekking van energie een belangrijke rol kan spelen. Uit afval kunnen bijvoorbeeld warmte en kracht worden gewonnen.

Jackson ziet afval dus als een potentieel belangrijke brandstof, zeker nu de prijzen van brandstoffen enorm gestegen zijn en de lidstaten steeds afhankelijker worden van energieleveringen van buiten de grenzen van de EU. Sommigen vrezen echter dat wanneer afvalverwerking als energiebron wordt gebruikt, dit ten koste gaat van de doelstellingen voor preventie, recycling en hergebruik. Er moeten dus streefcijfers voor recycling en hergebruik worden vastgesteld, zodat deze manieren van afvalverwerking niet afnemen wanneer andere voordelige en milieuvriendelijke wijzen van afvalverwerking, zoals energie uit afval, worden toegepast. Op deze manier worden lidstaten op hun verplichtingen gewezen om de doelstellingen te halen, terwijl innovaties op het gebied van de opwekking van energie uit afvalverwerking eveneens kunnen worden uitgevoerd.

Nederland staat positief tegenover de voorstellen, vooral waar het de modernisering van het afvalbeleid betreft. Nederland heeft, door zijn marktpositie op het gebied van hergebruik, veel belang bij een gelijkwaardig beleid voor afvalbeheer in de hele EU en is daarom voorstander van een modernisering van het afvalbeleid. Nederland gaat ermee akkoord dat de nadruk op afvalpreventie wordt gelegd.

Wel is de Nederlandse regering van mening dat preventie geen doel op zich is, maar een middel om de druk van de grote berg afval op het milieu te verminderen. Nederland is het niet eens met het voorstel om alleen aan de preventieprogramma's kwantitatieve doelstellingen te koppelen. Daarvoor zijn de verschillen tussen lidstaten te groot voor wat betreft hun sociaal-economische omstandigheden en de fase van ontwikkeling van het nationale afvalbeleid. Nederland stelt wel dat er (juridische) onduidelijkheid bestaat over de ruimte die de huidige afvalstoffenrichtlijn biedt voor het bestaande beleid t.a.v. overstromingen en droogte en het beheer van water en waterwegen (dit betreft met name het verplaatsen van baggerspecie). Voortzetting van de Nederlandse praktijk moet op dit gebied mogelijk zijn, aldus de Nederlandse regering.

In de plenaire zitting in juni heeft het Europees Parlement voor het wetsvoorstel van de Commissie gestemd. Toch vonden enkele Europarlementariërs dat het compromis niet ver genoeg ging. Zij wilden bindende doelstellingen voor de preventie van afvalproductie en meer ambitieuze doelstellingen voor hergebruik en recycling. De Europese Commissie bracht hiertegen in dat het bij dit compromis mogelijk is dat lidstaten voor het gerecht kunnen worden gedaagd wanneer zij de doelstellingen voor hergebruik en recycling en de vermindering van gevaarlijk sloopafval in 2020 niet halen. Wanneer de EU-landen dus een rechtszaak willen vermijden, moeten zij de hoeveelheid afval die gerecycled wordt gaan verdubbelen, zodat zij de doelstellingen halen.

Verder verplicht de aangenomen richtlijn lidstaten plannen op te stellen voor management van afval en preventie van afvalproductie. Het Parlement stelde dat er voor gezorgd moet worden dat recycling hand in hand gaat met het verbranden van afval en dat het één het ander dus niet moet uitsluiten. Het Europees Parlement heeft het, ten slotte, voor elkaar gekregen dat een uitgebreidere versie van het vijfstappenplan voor verwerking een nog belangrijkere plek inneemt in het uiteindelijke compromis.

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over afval, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. De argumenten gaan over de rol die de EU in de discussie zou moeten spelen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie  geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.

Reageer

Delen: