Relatie EU-Iran - Europa NU

Op 12 juni 2009 zijn de presidentsverkiezingen gehouden in Iran. De zittende president Ahmadinejad is volgens herkozen met een meerderheid van 64 procent van de stemmen. Naar aanleiding van de verkiezingen zijn demonstraties gehouden door aanhangers van presidentskandidaat Musavi, die de uitslag betwist en de winnaar beschuldigt van fraude.

Het Europees Parlement is bezorgd om de schendingen van burgerrechten en politieke vrijheid in Iran en heeft Iran in de afgelopen periode herhaaldelijk opgeroepen zich te houden aan de internationale mensenrechtenverdragen. Daarnaast bestaan er zorgen over het nucleaire programma van Iran.

De Europese Unie en de VS legden gezamenlijk een verklaring af waarin zij de voortdurende mensenrechtenschendingen, die sinds de presidentsverkiezingen in Iran plaatsvonden, veroordeelden. Voorbeelden van schendingen waren het op grote schaal vastzetten van mensen, rechtzaken waarbij grote groepen mensen tegelijkertijd terecht stonden en het niet erkennen van het recht op vreedzaam protesteren.

Hoewel de president en parlementsleden op democratische wijze worden gekozen, is er in Iran sprake van een slecht functionerende democratie. Een onvolmaakte democratie is beter dan geen democratie, maar wanneer 30% van de kandidaten bij voorbaat wordt uitgesloten is er veel mis.

Het Europees Parlement maakt zich zorgen over de beperkte democratische mogelijkheden in Iran. Zo bestaan er grote problemen rond de Iraanse rechtsstaat, en is het slecht gesteld met de persvrijheid in het land. Iran is dan ook terug te vinden in de onderste regionen van de lijst van de World Press Freedom. Onderdrukking van maatschappelijke organisaties maakt het daarnaast vrijwel onmogelijk om politieke partijen of belangenorganisaties op te richten.

Na de herverkiezing van president Ahmadinejad bij de verkiezingen op 12 juni 2009 zijn aanhangers van presidentskandidaat Musavi de straat op gegaan om te protesteren. Musavi beschuldigt de regering van verkiezingsfraude.

Hans-Gert Pöttering, toenmalig voorzitter van het Europees Parlement,  uitte op 16 juni 2009 zijn bezorgdheid over het toenemende geweld na de presidentsverkiezingen en over de arrestaties van demonstranten. Pöttering wees erop dat geweld geen oplossing is en dat de vrijheid van meningsuiting en het recht om te demonstreren grondrechten zijn die de Europese Unie uitdraagt. Eerder al toonden ook de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU zich bezorgd over het geweld tegen vreedzame demonstranten.

Op 19 juni verscheen een brief van de Iraanse minister van Binnenlandse zaken aan ayatollah Khamenei op het internet, gestuurd op de dag van de verkiezingen in Iran, waaruit blijkt dat er fraude is gepleegd bij de verkiezingen. De verkiezingsuitslagen die in de brief worden genoemd geven aan dat zittende president Ahmadinejad minder stemmen ontving dan twee oppositiekandidaten. De Iraanse regering stelt dat de brief vals is. De brief is aangeboden aan enkele Europarlementariërs, waaronder Daniel Cohn-Bendit, covoorzitter van de fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie.

Tsjechië (tot 1 juli 2009 EU-voorzitter) zei te hopen dat de uitkomst van de presidentsverkiezingen zou leiden tot een hervatting van de nucleaire dialoog. De EU hoopte dat de nieuwe Iraanse regering ,,haar verantwoordelijkheid zal nemen ten opzichte van de internationale gemeenschap en dat ze haar internationale verplichtingen zal respecteren''.

Het Europees Parlement betreurt het feit dat Iran nog niet heeft voldaan aan zijn internationale verplichtingen om te stoppen met de verrijking en opwerking van uranium. Uiteraard mag Iran streven naar het winnen van kernenergie, zolang dit in het kader van een civiel (niet-militair) programma plaatsvindt. Hiervoor kan Iran zelfs rekenen op steun uit de Europese Unie. De Europese Unie en de Verenigde Staten vrezen echter dat Iran bezig is een kernwapen te ontwikkelen.

Het Europees Parlement is zeer bezorgd over de verslechtering van de mensenrechtensituatie in Iran sinds 2005, en doet een beroep op de Iraanse autoriteiten om hun internationale verplichtingen op dit gebied na te komen. Het Iraanse beleid inzake doodvonnissen en executies wordt scherp veroordeeld. Parlementsleden zijn geschokt over het hanteren van de doodstraf en het voltrekken van executies bij minderjarigen. Het Parlement maakt zich specifiek zorgen over de burgerrechten en politieke vrijheden van Iraniërs.

Het Parlement heeft er bij de Iraanse autoriteiten op aangedrongen zich te houden aan de internationaal erkende juridische garanties met betrekking tot minderjarigen, zoals het VN-Verdrag inzake de Rechten van het Kind.

Verder veroordeelt het Parlement de gewelddadige onderdrukking van politieke tegenstanders, mensenrechtenactivisten, journalisten, webloggers, leraren, intellectuelen, vrouwen, studenten, vakbonden en personen die tot een godsdienstige, etnische, taalkundige of andere minderheid behoren. In januari 2009 riep het Parlement Iran in een resolutie op om mensenrechtenschendingen tegen te gaan.

In een toespraak voor het Europees Parlement benadrukte Javier Solana, Vertegenwoordiger voor het Buitenlands en Veiligheidsbeleid van de EU, de noodzaak voor de EU om zich sterk te blijven maken voor een dialoog met Iran. De rol van Iran als belangrijkste land in de regio is niet te onderschatten. Zo is Iran het enige land in de regio dat niet instemt met de oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict die voorziet in een Palestijnse én een Israëlische staat.

Iran draagt bij aan de instabiliteit in Libanon en het Midden-Oosten als geheel door het leveren van wapens aan groeperingen als Hamas en Hezbollah. In september 2009 veroordeelde de EU een toespraak van Ahmadinejad waarin hij de Holocaust ontkende en een voorwendsel noemde om het bestaan van Israël te rechtvaardigen.

Volgens de Europarlementariërs hangt de mogelijke toekomstige sluiting van een samenwerkings- en handelsovereenkomst tussen de EU en Iran af van een aanzienlijke verbetering van de situatie van de mensenrechten in Iran, en van de volledige samenwerking van Iran met het IAEA (Internationaal Atoom Energie Agentschap), alsmede van het bieden van objectieve garanties ten aanzien van het vreedzame karakter van zijn kernenergieprogramma. 

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over de relatie tussen de Europese Unie en Iran, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Het is de taak van de EU om Iran aan te spreken op de mensenrechtensituatie in het land

Het westen moet zich niet bemoeien met de verkiezingsuitslag in Iran

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.

Reageer

Delen: