Toetreding Montenegro tot de Europese Unie - Europa NU

Montenegro is sinds juni 2004 potentieel kandidaat-lidstaat van de EU. In september 2006 zijn de onderhandelingen met het land geopend en op 15 oktober 2007 werd het Stabilisatie en Associatie-akkoord getekend. Een belangrijke stap op weg naar het kandidaat-lidmaatschap.

Op 6 november 2007 oordeelde de Europese Commissie dat het land goed op weg is om aan de toetredingscriteria van de Unie te voldoen. Daarbij gaf de Europese Commissie wel enige punten van zorg aan waar het land nog aan moet werken om toe te mogen treden tot de Unie.

Verwacht wordt dat Montenegro, mits het zich blijft inzetten voor politieke en economische hervormingen, zonder problemen het Stabilisatie en Associatie-akkoord met de Europese Unie zal kunnen implementeren. In december 2008 heeft de regering van Montenegro dan ook officieel het lidmaatschap van de Europese Unie aangevraagd. Door onderhandelingen over bestuurlijke en economische aanpassingen kan de daadwerkelijke toetreding nog jaren duren. Deze onderhandelingen kunnen beginnen zodra alle huidige EU-landen Montenegro de status van kandidaat-lid toekennen.  

Het voortgangsrapport over 2009 geeft aan dat de Europese Commissie nu echt concrete resultaten wil zien. Montenegro heeft in 2008 het EU-lidmaatschap aangevraagd maar zal zich moeten bewijzen als een goed functionerende rechtsstaat.

In 1999 stelt de Europese Unie Servië-Montenegro een Stabilisatie- en Associatie-akkoord voor ter voorbereiding op het EU-lidmaatschap. Onder dit samenwerkingsverband met de Unie wordt in november 2000 een voorkeursbeleid met betrekking tot de handel met het land ingesteld, waardoor de meeste Servisch-Montenegrijnse producten zonder importheffingen kunnen worden ingevoerd.

In november 2000 verklaart het land zich bereid om de gestelde hervormingen in het licht van de Europese integratie te implementeren en ontvangt Servië-Montenegro de status van potentiële EU-kandidaat. Vanaf juli 2001 wordt financiële hulp verstrekt onder het CARDS programma en beginnen de gesprekken met de Consultation Task Force (CTF) ter ondersteuning van de politieke en economische hervormingen.

Nadat het land zich op 3 juni 2006 onafhankelijk verklaart van Servië, geeft de Raad van Ministers aan de samenwerking met een soeverein Montenegro te willen voortzetten. De onderhandelingen voor toetreding worden in september 2006 heropend.

Op 26 september 2006 geeft de Europese Commissie een positief advies over het verzoek van Montenegro om kandidaat-lidstaat van de Europese Unie te worden . Montenegro wordt zowel getoetst op het voldoen aan de algemene toetredingscriteria als aan de voorwaarden in het Stabilisatie- en Associatie-akkoord.

De technische onderhandelingen worden in december 2006 afgerond, waardoor het Stabilisatie- en Associatie-akkoord op 15 maart 2007 in gang kan worden gezet door de Montenegrijnse minister president Sturanovic en Eurocommissaris van Uitbreiding, Olli Rehn.

Doordat het Montenegrijnse parlement op 19 oktober 2007 de Montenegrijnse grondwet in lijn met de Europese gestelde normen heeft aangenomen, is Europese integratie één van de hoofddoelen van het land geworden. Als gevolg hiervan kon het Stabilisatie en Associatie-akkoord met Montenegro in oktober 2007 worden ondertekend. Wetende dat het land het openbaar bestuur moet versterken om aan de voorwaarden van het akkoord te kunnen voldoen, heeft het land een actieplan opgezet en is het begonnen aan de voorbereidingen voor implementatie van het akkoord.

Op basis van het voortgangsrapport 2007 oordeelde de Europese Commissie in november 2007 dat Montenegro na de onafhankelijkheid veel vooruitgang heeft geboekt bij het opzetten van een degelijk openbaar bestuur. De Montenegrijnse grondwet is opgesteld in overeenstemming met de Europese normen en het land is vooruitgegaan op het gebied van administratieve en wettelijke hervormingen. Daarnaast hebben de grootste politieke partijen een verklaring aangenomen gebaseerd op de basisprincipes van het EU-recht. Hierdoor kon Montenegro toetreden tot de Raad van Europa.

De Europese Commissie gaf ook een aantal knelpunten aan. Zo wees de Commissie erop dat het land de strijd met corruptie moet aangaan en de controle op het openbaar bestuur moet versterken. Daarnaast baren de omstandigheden van vluchtelingen, inclusief de Roma, de Europese Unie zorgen.

Op economisch vlak oordeelde de Europese Commissie dat het land vooruitgang heeft geboekt bij het creëren van een goedwerkende markteconomie. Wel benadrukte de Commissie dat deze hervormingen in een langzaam tempo plaatsvinden, waardoor verdere en meer ingrijpende hervormingen nodig zijn om de markteconomie bestand te maken tegen concurrentie op langere termijn.

Ten slotte wees de Europese Commissie het land erop dat de hoge energieprijzen een probleem vormen en dat het de werkloosheid beter moet bestrijden.

In oktober 2009 kwam de Europese Commissie met een rapportage over de voortgang van Montenegro in het toetredingsproces. Uit dit rapport komt naar voren dat Montenegro op de goede weg is. In april 2009 heeft de Raad de Europese Commissie gevraagd om advies uit te brengen. Naar verwachting zal dit advies in de herfst van 2010 bekend worden gemaakt. De afgelopen verkiezingen voldeden vrijwel volledig aan alle internationale normen. Wel zal het land op bestuurlijk vlak nog hervormingen moeten doorvoeren om een stabiele rechtsstaat te waarborgen. Ook zal er extra aandacht moeten worden geschonken aan de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad.

Montenegro heeft veel vooruitgang geboekt in het verwezenlijken van een goed functionerende markteconomie. Wel zullen er nog vorderingen moeten worden gemaakt om ook in de toekomst te kunnen blijven concurreren. Hoewel sommige sectoren, zoals bijvoorbeeld de toeristenindustrie, beter hebben gepresteerd dan verwacht, zal er toch rekening moeten worden gehouden met economische tegenslagen.

Regionale vrijhandelszone

Op 19 december 2006 is het CEFTA-akkoord ondertekend. Dit vrijhandelsakkoord is in de loop van 2007 in werking getreden. De CEFTA bestaat uit Servië, Montenegro, Bosnië-Herzegovina, Albanië, Kroatië, Macedonië, Moldavië en, namens Kosovo, de UNMIK. De vrijhandelszone heeft als doel het volume van de regionale markt te vergroten en de regio aantrekkelijk te maken als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven en andere investeerders.

Gesprekken tussen de EU en Montenegro vinden plaats via een Europees Partnerschap, dat de taak heeft de politieke en technische dialoog tussen Montenegro en de Unie te bevorderen. De EU geeft via dit samenwerkingsverband steun en leiding aan de Montenegrijnse autoriteiten bij de politieke en economische hervormingen in het land. In januari 2007 hebben de eerste gesprekken plaatsgevonden.

Ook komt de relatie tussen de Europese Unie en Montenegro tot uiting door het akkoord over het verkrijgen van visa. Dit akkoord, gesloten in september 2007, vergemakkelijkt de procedure voor het verkrijgen van visa voor de Europese Unie voor bepaalde groepen Montenegrijnen. Hierdoor is het makkelijker geworden voor o.a. studenten, academici, journalisten en toeristen om vanuit Montenegro naar de Europese Unie te reizen.

Financiële steun vanuit de Europese Unie

Montenegro ontvangt sinds 1 januari 2007 financiële steun uit het fonds voor toetredingsondersteuning (IPA) van de Europese Unie. Voor het jaar 2007 keerde de Unie onder dit fonds een totaalbedrag van 31,4 miljoen euro uit aan het land.

Handelsrelatie met de Europese Unie

De Europese Unie is de belangrijkste handelspartner van Montenegro. Door het voorkeursbeleid dat de EU in 2000 heeft ingesteld, kunnen de meeste Montenegrijnse producten worden ingevoerd zonder invoerheffingen.

Voor het vormen van een Europese buitenlandse en veiligheidspolitiek is de toetreding van Montenegro van strategisch belang. Toetreding van Montenegro kan zorgen voor stabilisatie in de Oost-Europese regio. Er wordt verwacht dat het risico van conflicten in de regio zal afnemen. Daarbij kan de toetreding van het land de kansen voor economische groei vergroten en belangrijke handels- en energieroutes tussen Montenegro en de EU veiligstellen.

Reageer

Delen: