Toetreding Albanië tot de Europese Unie - Europa NU

De Albanese premier Berisha

De Europese Unie voert een actief beleid om Albanië op termijn het EU-lidmaatschap te verlenen. In 2007 bracht de Europese Commissie een rapport uit over de toetreding van Albanië tot de EU. De Commissie gaf in dit rapport aan tevreden te zijn met de vordering van het land op het gebied van democratie, mensenrechten, het handhaven van de wetgeving, de bescherming van minderheden en het versterken van het eigendomsrecht. Volgens de Commissie moet Albanië nog werken aan de ontwikkeling van een volwaardige democratie en het effectief en transparant laten functioneren van het politieke systeem.

Op 28 april 2009 heeft Albanië officieel het EU-lidmaatschap aangevraagd. Dit betekent echter nog niet dat het land snel zal toetreden tot de Europese Unie.  Albanië zal nog veel hervormingen moeten doorvoeren, met name op het gebied van drugshandel en witwaspraktijken, voordat het land klaar is voor toetreding. Wel verliepen de parlementsverkiezingen van juni 2009 goed en volgens internationale normen. Het is nu aan de lidstaten om de aanvraag unaniem goed te keuren en Albanië de status van kandidaat-lidstaat toe te kennen. In november 2009 hebben de lidstaten besloten de aanvraag in behandeling te nemen en hebben de Europese Commissie formeel om advies gevraagd. De Europese Commissie zal hierover naar verwachting in 2010 uitspraak doen.

Albanië sloot in 1992 een handels- en samenwerkingsakkoord met de Europese Unie. Na jaren van onderhandelen en regionale samenwerking stelde de Europese Unie Albanië in 1999 het Stabilisatie- en Associatie Akkoord voor dat het land op termijn de mogelijkheid voor toetreding bood. In de jaren daarna voorzag de Europese Unie Albanië van politieke en financiële steun voor het hervormingsproces.  

In januari 2003 gaf de Europese Commissie een positief advies over het verzoek van Albanië om toe te treden tot de Europese Unie. De Commissie ging in haar advies in op de vorderingen van Albanië bij het voldoen aan de criteria voor lidmaatschap van de Unie. Albanië wordt zowel getoetst op het voldoen aan de Criteria van Kopenhagen als aan de voorwaarden in het Stabilisatie- en Associatie Akkoord.

In juni 2006 werd het Stabilisatie- en Associatie Akkoord tussen de Unie en Albanië ondertekend door de premier van Albanië, Sali Berisha, Eurocommissaris Rehn  en de Oostenrijkse minister Plassnik van Buitenlandse Zaken namens alle EU-landen. Vanaf december 2006 tot ratificatie van het akkoord, is een tijdelijk akkoord tussen de EU en Albanië in werking gesteld, zodat beide partijen over handelsvoordelen kunnen beschikken.

Met de deelname aan het  Stabilisatie- en Associatieproces doet  Albanië de Europese Unie toezeggingen over zijn politieke, handels- en economisch beleid. Dit gebeurt mede door het Europees-Albanees raadgevend orgaan CTF (Consultation Task Force), dat de taak heeft de politieke en technische dialoog tussen de Unie en Albanië te bevorderen. De EU geeft via dit orgaan steun en leiding aan de Albanese autoriteiten op het gebied van de politieke en economische hervormingen. Albanië profiteert onder dit partnerschap van regionale en financiële steun en het voorkeursbeleid van de EU. Sinds de start van het Stabilisatie- en Associatieproces heeft de CTF meerdere bijeenkomsten met Albanië gehouden om de hervormingen aan te moedigen. De bijeenkomst in juni 2007 richtte zich specifiek op de politieke en regionale eisen die door de Europese Unie aan Albanië zijn gesteld.

In januari 2007 verving de Europese Unie het financiële ondersteuningsprogramma CARDS door een nieuw instrumentarium dat de hervormingen in het land moest versnellen met het oog op toetreding. Ten slotte maakte de Europese Unie in september 2007 afspraken met het land over het verkrijgen van visa voor de Europese Unie voor bepaalde groepen Albanezen (studenten, academici, journalisten en toeristen).

De Europese Commissie geeft in haar voortgangsrapport 2007 een aantal knelpunten weer waar Albanië nog aan moet werken voor het kan toetreden tot de EU.

Albanië moet in het bijzonder werken aan de ontwikkeling van een volwaardige democratie. Het land moet aandacht besteden aan de rol van politieke partijen om het politieke systeem effectief en transparant te laten functioneren. In het verlengde hiervan benadrukte de Commissie dat het belangrijk is voor Albanië om de hervormingen op het gebied van wetgeving en het kiesstelsel af te ronden.

Daarnaast kent het land een hoge mate van corruptie. Hoewel Albanië actief bezig is met het bestrijden ervan, o.a. door het nieuwe anti-corruptiebeleid 2007-2013 en de implementatie van de aanbevelingen van de GRECO (Groep van Europese Staten Tegen Corruptie) vormt corruptie nog altijd een serieus probleem in het land. De strijd tegen corruptie moet dan ook worden voortgezet.

Ten slotte moet het land meer aandacht besteden aan de ontwikkeling van de markteconomie. De huidige Albanese markteconomie is niet in staat om voor een langere periode naar behoren te functioneren. Het land moet dan ook meer investeren in de hervorming van het economisch bestel om de concurrentie met andere EU-lidstaten aan te gaan.

Op 28 april 2009 heeft Albanië officieel het EU-lidmaatschap aangevraagd. Dit betekent echter nog niet dat het land snel zal toetreden tot de Europese Unie.  Albanië zal nog veel hervormingen moeten doorvoeren, met name op het gebied van drugshandel en witwaspraktijken.  Pas na unanieme goedkeuring door de 27 lidstaten zal aan Albanië de officiële status van kandidaat-lidstaat toegekend worden.  In maart is Albanië wel lid geworden van de NAVO.

Het voortgangsrapport over 2009 laat zien dat Albanië een groot aantal stappen heeft gezet om hervormingen door te voeren. Zo voldeden de parlementsverkiezingen van 2009 aan bijna alle internationale normen. Ook is het land erin geslaagd om stabiliteit in de regio te waarborgen en zijn de onderlinge verhoudingen met andere Balkanlanden en omliggende Europese lidstaten goed. Hoewel er op veel gebieden vooruitgang is geboekt, zijn verdere inspanningen nodig om aan de doelstellingen te voldoen zoals op het gebied van justitie en de onafhankelijkheid van staatsinstellingen. Albanië moet meer maatregelen nemen om corruptie en georganiseerde misdaad tegen te gaan.

Op economisch vlak heeft Albanië veel vooruitgang geboekt. Zo beschikt het land over een goed functionerende markteconomie. Gedurende het jaar 2008 was er sprake van economische groei. Echter in 2009 kreeg ook Albanië te maken met de gevolgen van de economische crisis. Albanië zal ook in de toekomst op economisch vlak nog enkele hervormingen moeten doorvoeren. Zo moet de infrastructuur in het land worden verbeterd en de wetgeving op dit gebied moet worden verscherpt. Dit ook om te kunnen blijven concurreren met andere economieën.

Regionale vrijhandelszone

Op 19 december 2006 is het CEFTA-akkoord ondertekend. Dit vrijhandelsakkoord is in 2007 in werking getreden. Servië, Montenegro, Bosnië-Herzegovina, Albanië, Kroatië, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Moldavië en de UNMIK (namens Kosovo) zijn aangesloten bij dit verbond. De vrijhandelszone heeft als doel het volume van de regionale markt te vergroten en de regio aantrekkelijker te maken als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven.

De relatie tussen de Europese Unie en Albanië komt tot uiting in het akkoord over het verkrijgen van visa. Dit akkoord, gesloten in september 2007 en van kracht sinds 1 januari 2008, moet de procedure voor het verkrijgen van visa voor de Europese Unie voor bepaalde groepen Albanezen vergemakkelijken. Hierdoor wordt het makkelijker voor Albanezen om naar de Europese Unie te reizen, en zal er op termijn meer interactie zijn tussen EU-burgers en Albanese burgers.

Financiële steun vanuit de Europese Unie

Financiële steun kwam in de periode 2001-2007 voornamelijk uit het Europese CARDS-programma, het Europese fonds voor de Westelijke Balkan dat geld beschikbaar stelt voor de heropbouw en rehabilitatie van de landen in deze regio. Bij Albanië werd de nadruk gelegd op financiële steun voor het versterken van het ambtelijk apparaat en de instituties. De Europese Unie investeerde onder dit programma tot eind 2006 meer dan 282 miljoen euro in het land. Vanaf januari 2007 komt de geldelijke ondersteuning voor Albanië uit het financiële ondersteuningsprogramma voor toetreding. Voor 2007 heeft de Europese Unie onder dit programma een bedrag van 61 miljoen euro beschikbaar gesteld.  

Handelsrelatie met de Europese Unie

De EU is de belangrijkste handelspartner van Albanië. Onder het Economisch en Commercieel Akkoord van 1992 met betrekking tot de handel, commercie en economische samenwerking, heeft de EU gunstige handelsvoorwaarden voor Albanese producten ingesteld. Dit akkoord is een onderdeel van het ondersteuningspakket van het Stabilisatie en Associatieproces. Daarnaast kunnen de meeste Albanese producten door het autonome voorkeursbeleid dat de EU in 2006 heeft ingesteld worden ingevoerd zonder invoerheffingen, tot de ratificatie van het Stabilisatie- en Associatie Akkoord plaatsvindt. Desondanks heeft het land hier niet veel voordeel bij gehad vanwege zijn beperkte exportcapaciteit.

Voor het vormen van een Europese buitenlandse en veiligheidspolitiek is de toetreding van Albanië van strategisch belang. Toetreding van Albanië tot de Europese Unie kan zorgen voor stabilisatie in de Oost-Europese regio. Met de toetreding van het land wordt verwacht dat het risico op conflicten in de regio zal afnemen.

Daarnaast is de toetreding van Albanië van belang voor de Europese Unie, omdat toetreding zorgt voor een vergroting van de interne markt. Op termijn stimuleert dit de economische groei in de Unie.

Reageer

Delen: