Schengen- en visabeleid - Europa NU

Het Verdrag van Schengen stamt uit 1985 en regelt het vrij verkeer van personen tussen een aantal deelnemende landen. Tussen deze landen zijn de controles aan de binnengrenzen verdwenen. Burgers kunnen vrij reizen.

Van de EU-landen doen alleen het Verenigd Koninkrijk en Ierland niet mee. Bulgarije en Roemenië zijn wel toegetreden maar bevinden zich nog in een overgangsfase. Naar verwachting zullen deze landen medio 2011 volwaardig lid zijn. Ook enkele niet-EU-landen vallen onder de Schengenbepalingen, zoals Noorwegen, IJsland en Zwitserland.

Inwoners van Servië, Montenegro, Macedonië, Albanië, en Bosnië kunnen sinds december 2009 visumvrij reizen naar de EU.

Compenserende maatregelen

Om vrijheid en veiligheid met elkaar in overeenstemming te brengen werden er naast dit vrije verkeer zogenaamde "compenserende" maatregelen ingevoerd. Doel daarvan was de coördinatie tussen de diensten van politie, douane en justitie te verbeteren, en de nodige maatregelen te nemen om met name terrorisme en georganiseerde misdaad te bestrijden. Met het oog daarop is er een complex informatiesysteem ingesteld om gegevens uit te wisselen over de identiteit van personen en de beschrijving van gezochte voorwerpen: het Schengen-informatiesysteem (SIS).

Een wezenlijk onderdeel van de totstandkoming van een gemeenschappelijke ruimte zonder controles aan de binnengrenzen is een gemeenschappelijk visumbeleid, ook wel visumcode genoemd. De onderhandelingen hierover zijn inmiddels afgerond. Naar verwachting zal de Visumcode in 2010 in werking treden. De voor een visum benodigde persoonsgegevens, inclusief biometrische gegevens, worden opgeslagen in het Visum Informatiesysteem (VIS). Ingebruikname van het VIS wordt eveneens in 2010 verwacht.

Visa-verplichtingen voor burgers uit Albanië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro en Macedonië zijn vereenvoudigd. In juli 2009 maakte voormalig eurocommissaris Jacques Barrot bekend dat inwoners uit deze landen vanaf 2010 in principe zonder visa de Europese Unie mogen betreden. De landen moeten wel voldoen aan de voorwaarden: voldoende grenscontroles, de invoering van een zogenaamd biometrisch paspoort en er moest worden gewerkt aan de bestrijding van corruptie. Aangezien Servië, Macedonië en Montenegro hieraan voldeden, geldt vanaf eind 2009 geen visumplicht meer voor burgers uit die landen die naar de EU willen reizen.

Lees meer

Het Verdrag van Schengen trad op 14 juni 1985 in werking. Het doel was om druk uit te oefenen op de andere lidstaten om hun binnengrenzen open te stellen en te komen tot vrij verkeer van personen. Frankrijk, Duitsland en de Benelux-landen tekenden dit verdrag; zij openden hun grenzen voor elkaar. Ze kwamen tot deze overeenkomst in het plaatsje Schengen in Luxemburg.

Inmiddels kan binnen 27 landen vrij gereisd worden en staan Roemenië en Bulgarije in de wacht. De controles aan de binnengrenzen tussen de overeenkomstsluitende staten zijn afgeschaft en er is één enkele buitengrens gecreëerd waar de controles bij de binnenkomst in de Schengen-ruimte volgens identieke procedures uitgevoerd worden. Ook zijn er gemeenschappelijke voorschriften vastgesteld inzake visa, asielrecht en controle bij de buitengrenzen, opdat het vrije verkeer van personen binnen de Schengen-ruimte niet ten koste gaat van de openbare orde.

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol.

Initiatief voor nieuw beleid bij de Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Binnenlandse Zaken en Justitie:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure.

De raadsformatie die beslist over het  Schengen- en visabeleid is de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken. Besluiten worden genomen met gekwalificeerde meerderheid. Vertegenwoordigers voor Nederland in deze Raad zijn:

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Burgerlijke vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

Hot issues

Nederland

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Via onderstaande symbolen kunt u de omvang van de informatie over dit beleidsterrein op uw behoefte van dit moment afstemmen:

	Niveau	Rubrieken
	1. Kort	In vogelvlucht, Wie doet wat?
	2. Uitgebreid	Niveau 1 + Juridisch kader

Afhankelijk van het niveau kunnen ook de teksten van de rubrieken uitgebreider en specialistischer zijn.

Tip

Deze icoontjes treft u ook aan boven de inhoudsopgave aan de rechterkant van deze pagina.